دونیا آنا دیلی گونو موناسیبت ایله : گونئی آذربایجاندا دیل مساله سی و اونون آلترناتیوی

دونیا آنا دیلی گونو موناسیبت ایله : گونئی آذربایجاندا دیل مساله سی و اونون آلترناتیوی / فرهاد جعفر اوغلو

اؤن سوز

الینیزده اولان بو قیسا یازی دونیا آنا دیلی گونو موناسیبت ایله  یولداشلار طرفیندن بو قلم صاحابینه تکلیف اولونموش و بیر نئچه ساعاتلیق ایشین نتیجه سی دیر. بئله قراره آلینمشیدیر کی بو یازی بوگونلرده گونئی آذربایجاندا کئچیریلن دونیا آنا دیلی گونو عزیزلمه مراسیملری نین بیرینده بیر چیخیش کیمی سویداشلاریمیزین قوللوغونا چاتدیریلسین. آنجاق تاسوفله بو قلم صاحیبی نین بیر پارا شخصی مشغله لرینه گوره و بو مراسیمده اولا بیلمه مگینه گوره بو سوزلر یازیلی شکیلده اینترنتده نشر اولونور. واختین آز اولدوغونا گوره یازیدا ایشلدیلن قایناقلار وئریلمه ییب. ها بئله اولا بیلسین متنده ادبیات و جومله قورولوشو باخیمیندان دا بیر پارا چاتیشمامازلیقلار باش وئرسین. هر حالدا اومید ائدیرم  بو نوقصانلی یازی آنا دیلیندن محروم اولان آذربایجانلی لارین ماراغینی – معین قدر اولموش اولسادا – چکه بیلسین.

راسیزم ودیل

بوگون گونئی آذربایجاندا آذربایجان دیلی یاساق اولدوغونون 88ینجی ایللیگینی یاشاییریق. آذربایجان خالقی بو اوزون مودتده  مکتب لر ، بیلیم یورلار ، مطبوعاتدا و... تکجه بیر ایل اوز میللی دیلی و آنا دیلی ساییلان آذربایجان تورکجه سینده یازیب – اوخوموش (21 آذر 1324- 21 آذر 1325). بو وضعیتی آذربایجاندا دوزگون ودَریندن ایضاح ائدیب ، اؤیرنمه و تحلیل ائتمه اوچون انسانی علملری نین موختلیف ساحه لرینده کی علمی تئوری لر و ترمینلره احتیاج گورونور. گونئی آذربایجان کونتئکستینده (بستر ، زمینه)  بو دوروما راسیزم/نژاد پرستی/ تئوریسی اویغوندور. .

راسیزم (Racism)  آذربایجان تورکجه سینده عیرقچیلیق  و فارسجا نژاد پرستی دئمکدیر. راسیزم ان ساده صورتده  او وضعیته دئییلیر کی  معین بیر خالق بیر قروپون یا حوکومتین راسیستی داورانیشلارینا معروض قالیر. راسیزم کئچمیشده رنگ و سوی یا عیرق اساسیندا اولموش. میثال : آمریکانین قارا دریلی لری و آغ دریلیلری آراسیندا اوز وئرن داخیلی ساواشلار – جنوبی آفریقاداکی آپارتاید سیستمی  و... هامیسی عیرق و سوی اساسیندا اولموشدو. آنجاق راسیزم همیشه عیرق و سوی اساسلی اولمامیش ، بلکه گاهدان مدنیت اساسیندا اولور و  مدنیت اساسلی راسیزم / نژاد پرستی فرهنگی آدلانیر. بورادا دیل و مدنیت سوی و عیرقین و یا رنگین یئرینی توتور.بیرینجی وضعیتده عیرق یا سوی اؤنملی رول اویناییرسا ، ایکینجی وضعیتده /مدنیت اساسلی راسیزم/ دیل ، عیرق/ نژادین یئرینی توتماقدادیر. بو دگییشیکلیگین بیر اؤنملی علتی ده دونیا ادبیاتیندا عیرق / سوی آنلامی نین دگیشیلمه سیدیر. کئچمیشده عیرق / سوی(نژاد) قان ، دری ، توک ، گوزون رنگی و باشقا فیزیکی صفتلرله معین لشدیلیردیسه ، بوگون داها  عیرق/ سوی دیل ایله عئینی لشمیش و  معین بیر خالقین عیرق/ سوی-وندان دانیشاندا اونون دانیشدیغی و یازدیغی دیل قصد اولونور. مدنیت اساسلی راسیزم اوزونو حاکیم قروپون یا دؤولتین محکوم خالق لا علاقه دار موختلیف داورانیشلاریندا و سیاستلرینده گوستریر. بوگون دونیادا محکوم خالقین دیلی ، مدنیتی نی یاساق ائدیب ، اونو محو ائتمگه جهد گوسترمه ، حاکیم قروپون کیملیگینی دیلینی ، مدنیتینی  مظلوم خالقین کیملیگینه نیسبت  اوستون گوستریلمه سی، او خالقین وارلیغینا خور باخیب اونون مدنی ارثینی او جومله دن دیلینی ، ادبیاتینی ، مدنتینی ، موسیقی سینی انکار ائتمه و اونلاری لاغا قویما و...  کیمی داورانیشلار راسیستی حرکتلر ساییلیر.

تاسوفلر اولسون ایللردیر کی بیلَرَک- بیلمه یَرَک گونئی آذربایجان میللی حرکتی ادبیاتیندا یانلیش اولاراق راسیزم یئرینه شوونیزم ترمینی ایشلنمکده دیر. حال بو کی گونئی آذربایجانین بوگونکو دورومو شوونیزم ترمینی ایله  یوخ بلکه راسیزم نظریه سی ایله اویغون گلیر. شووونیزم ، راسیزمه بنزه ییرسه ، آنجاق اوندان فرقله نیر. موختلیف قروپلار و یا خالقلار آراسیندا مؤوجود اولان کیچیک فرقلری و الوانلیغی قاباردیب ، باشقالاری نین حاققیندا آیری سئچکیلیک باخیش ایله داورانیب و یا اوزونو باشقالارینا اوستون گوسترَرَک ،  آنجاق باشقا خالقین دیلینه ، مدنیتینه ، عادت عنعنه لرینه  راسیستی باخیشلا باخماماغا راسیسم یوخ بلکه شوونیزم دئییلیر. میثال اوچون هر خالقدا اولدوغو کیمی آذربایجاندا اردبیللی – تبریزلی یا ایراندا اصفهانلی – تهرانلی نین آراسیندا اولان کیچیک اختلافلار ایله بیر کرمانلی فارس –ین آذربایجانلی تورک-ه وئردیگی«ترک خر» نسبتی بیرگه شوونیزم آدی آلتیندا بیر یئره جمعلشدیرمک مومکون دگیل. بیرینجی سی شوونیزم دیر، ایکینجی سی راسیزمین بؤیوک بیر اؤرنگی دیر.

اوسته ایشاره اولوندوغو کیمی مدنیت اساسلی راسیزمده مدنیت و اوزللیکله دیل بؤیوک رول ایناییر. بورادا عیرق یا سوی / نژاد –ین یئرینه دیل قویولور. بئله کی  عیرق اساسلی راسیزمده  معین بیر خالق عیرق باخیمیندان /قان ، دری ، رنگ/ راسیزمه معروض قالدیردیسا ، مدنیت اساسلی راسیزمده بیر خالق دیل باخیمیندان راسیزمه معروض قالیر و او خالقین دیلی ومدنیتی محو اولونور. فارس راسیزمی گونئی آذربایجاندا و ایران-ین باشقاغئیر فارس مملکتلرینده ،100 ایله یاخین مودتینده پهلوی و ایسلام جیمهوریتی حوکومت سیستملرینده  بو اراضی لرده یاشایان خالقلارین دیلینی ، مدنتینی ، موسیقی سسینی ، عادت عنعنه سینی و بوتولوکده میللی کیملیگینی محو ائتمکده  گئجه – گوندوز چالیشماقدادیر. بئله کی بو راسیستی حرکتلر نسیللر دگیشیلدیکده آرتیق عادت – عنعنه یه چئویریلیب و روتینه (نهادینه) اولماقدادیر ...

میللی حوکومت و دیل

آذربایجان تورکجه سی عصیرلر بویو آذربایجاندا خالقین شفاهی و یازیلی دیلی اولموشدور.هله تاریخ اونوتمامیشدیر کی  مشروطه انقلابیندان اونجه بیرینجی دفعه اولاراق ایراندا  بیرینجی مدرن و مترقی مکتبلر بویوک پداگوق  میرزه حسن رشدیه طرفیندن  آذربایجان تورکجه سینده آچیلمیشدیر ، یا بو دیلده ماللا نصر الدین ، فریاد ، کسالت ، عدالت ، آذربایجان ، ناله ملت ، وطن دیلی ، خیر اندیش ، صؤحبت ، فروردین و ...  کیمی موختلیف مطبوعات نشر اولونموش و حتی  بوتون تورک دونیاسیندا میثیلسیز اولاراق فضولی نین دیوانی دفعه لرله نشر اولونموشدور(فضولی نین تورکجه دیوانی ایستانبولدا ایلک دفعه 1851 م  نشر اولونانا قدر اوچ دفعه 1828 – 1849 -1857 ده  تبریزده نشر اولونموشدور). بو رکورد ؛ هئچ تورکچولوگون بئشیگی ساییلان تورکیه و تورانچیلیغین کعبه سی اولان ایستانبولدا دا اولمامیشدر ...

بوتون بونلارا رغماً مشروطه آنا یاساسیندا غئیرفارس خالق لارین دیللرینه یئر وئریلمه دی هئچ ، بلکه ده میللی مجلیسه سئچیلن وکیللرین فارس دیلینده یازیب- اوخوما قابلیتی ده سئچگیلیگین بیر اساس شرطی کیمی قئیده آلیندی. گونئی آذربایجاندا خیابانی حرکتی و اونون آلتی آیلیق آزادیستان حوکومتینده قوزئی آذربایجاندا اولدوغو کیمی (آذربایجان خالق جیمهوریتی دؤنمینده) آذربایجان تورکجه سی رسمی و میللی دیل اعلان اولونمادیسا ، آنجاق بو دؤورده ده آذربایجان خالقی مکتبلره ، مطبوعاتدا  و... اوز دیلینده یازیب – اوخوماق عنعنه سینی قورویوب ساخلامیشدی.  اولا بیلسین بیر طرفدن ایران محروسه مملکتلرینده بو دؤوره قدر اولدوغو سنتی دیل آزادلیغی نتیجه سینده خیابانی و بو حرکتین لیدرلری بو دیلی رسمی دیل اعلان ائتمه گه هئچ احتیاج دوُیمامیشلار ،  بو دؤورده دیل و میلیت مساله سی بونلارین نظرینده او قدر ده  اؤنملی اولمامیش بلکه اونلارین ایستکلری ایلک اونجه مشروطه  سیستمینی آذربایجان مملکتینده ایالتی و ولایتی انجمنلر شکلینده برپا ائتمک ایدی. بو دؤورون مطبوعاتیندا او جومله دن آزادیستان حوکومتی نین رسمی ژورنالی اولان تجدد ژورنالی فارسجا – آذربایجانجا نشر اولونوردو و کئچمیشده اولدوغو کیمی آذربایجاندا دیل آزادلیغی وار ایدی.

آنجاق بونلارا باخمایاراق ، فارس دیلی نین رسمی اولماسی مشروطه دؤنمینده یوخ بلکه 1925 دن بری پهلوی سولاله سینین حاکمیته گلمه سی ایله حیاتا کئچدی. حال بو کی بو تاریخدن قاباق گوستردیگیمیز کیمی آذربایجانلی لار اوز آنا دیللرینده یازیب – اوخویورموشلار. بو تاریخدن  تخمینا 20 ایل سونرا 25-1324 – ینجی ایللرده گونئی آذربایجاندا بیر تاریخی حادثه باش وئررک آذربایجان تورکجه سی رسمی دیل اعلان اولوندو. بو حادثه اونا گوره تاریخی بیر حادثه حساب اولونوردو کی آذربایجان تاریخینده و اؤزللیکله گونئی آذربایجاندا ایکینجی دفعه [هله لیک سون دفعه] اولاراق آذربایجان تورکجه سی رسمی و میللی دیل اعلان اولونوردو. بیرینجی دفعه شاه اسماعیل و صفویلر دؤنمینده ، ایکینجی دفعه ایسه میللی حوکومت دؤنمینده. بئله لیکله آذربایجان میللی حؤکومتی نین تثبث ایله گونئی آذربایجان چاغداش تاریخینده ایلک دفعه اولاراق آذربایجان تورکجه سی آذربایجاندا رسمی و میللی دیل کیمی قبول اولوندو. بو دیلده مکتبلر ، بیلیم یورد آچیلدی ، آذربایجان دیلی دؤولت دایره لرینده ، محکمه لرده ایشلنمگه باشلاندی ، بو دیلده گئنیش مقیاسدا ژورناللار ، درگیلر و کیتابلار نشر اولونماغا باشلادی. «بونلار هامیسی یالنیز میللی حؤکومتین تثبث ایله حیاتا کئچیریلدی». آنجاق میللی حوکومت سقوطا اوغرادیقدان سونرا بونلار داوام ائتمه دی و هامیسی دؤنوب تاریخ اولدو ...

58-1356 ینجی ایللرده ده  بیر پارا علتلره گوره گونئی آذربایجاندا میللی حوکومت قوروللا بیلمه دی و موباریزه مئیدانیندا آیت الله شریعتمداری حرکتی نین اشتراکچی لاری و مدنیت عالَمینده آذربایجان جمعیتی طرفیندن اورتایا آتیلان دیل آزادلیغی شوعاری دا اوسته لیک آذربایجان خالقینا  دیل آزادلیغی ، مکتبلرده و بیلیم یوردلاردا آنا دیلینده تحصیل آلماق حاققی نی دا قازاندیرا بیلمه دی. ایران ایسلام جیمهوریتی اوز آنا یاساسیندا اصل 15 و 19 یئرلشدیرمک له و 35 ایل موختلیف شعارلارلا گونو گونه ساتیب ، موختلیف یولللارلا بو وظیفه دن  بویون قاچیرماق ایسته ییب  ونهایتده بو گون آذربایجاندا آنا دیلینده هئچ تکجه بیر مکتبده یوخدو  ، آذربایجان تورکجه سینده نشر اولونان مطبوعاتین سایی دا بارماق سایینا چاتمیر. بودور آذربایجان خالقی نین اوز آنا دیلیندن اولان پایی ...

نتیجه

 بیر نئچه مودتدیر کی بیر پارا قروپلار و شخصلر ایللر بویو آذربایجان خالقی نین میللی موقدراتی یولوندا  موباریزه دن و 35 ایل ایران ایسلام جیمهوریتی نین حاکیمیتیندن سونرا(اصلینده 88 ایل اسارتدن سونرا) هله ده ایران جیمهور باشقانی نین 6 آی بوندان اونجه وئردیگی «تورک دیلی آکادمیاسی/ فرهنگستان زبان ترکی » وعده سینه گوز تیکیمش و بو آکادمیانی اورَکدن سالاملاماغا بیری – بیریندن قاباغا کئچمگه ، دَری دن – قابیقدان چیخیرلار. بونلارا خاطیرلاتماق لازیمدیر : بونو نظرده آلماقلا کی آذربایجاندا آنا دیلینده هر بیر آددیم- کیچیک اولموش اولورسا- آتیلیرسادا او آذربایجان خالقی اوچون بؤیوک بیر نایلیتدیر ، آنجاق بو 35 ایللیک حوکومتین تجروبه سی باشقا بیر زاد گوسترمکدیر. او دا بوندان عیبارتدیر : بو حؤکومت 35 ایل اؤتَندن سونرا اوزونون آنا یاساسینداکی  ترتیب ائتدیگی اصل 15 – ی ده حیاتا کئچیرمک ایستمیر ، و  بو مودتده گوروندوگو کیمی تکجه بیر صینیفده ده آذربایجان دیلنده تحصیل آلینماغا مئیل گوسترمه ییب و ایندی ده گوسترمیر. ایندی بؤرکوموزو قاباغیمیزا قویمالی و اؤزوموزه بو سوالی وئرمه لی ییک  کی اوز ترتیب ائدیگی قانونلارا عمل ائتمه ین بیر حوکومت نئجه دیلده دئییلن و هئچ بیر رسمی سندده قئیده آلینمایان بیر سوزو (دیل آکادمیاسی / فرهنگستان زبان – نین قورولماسی ) حیاتا کئچیرجک ؟!

بیر طرفدن ایسه آذربایجان چاغداش تاریخی ؛ دیل  مساله سی حاققیندا بیزه  وئرَجَک آلترناتیوی 68 ایل بوندان اؤنجه آذربایجان میللی حوکومتی  و بو حوکومتین آنا دیلی حاققیندا تدبیرلرینی بیزه گوستریر. بو تاریخ همی ده کئچمیش 100 ایلده خصوص ایله 1925م /1304 گ - دن بری  تاریخی  بؤیوک بیر درسی بیزه وئرمکده دیر : گونئی آذربایجاندا آذربایجان خالیقینی تمثیل ائدن گوجلو میللی حؤکومت اولدوغو زامان آذربایجان دیلی رسمی و میللی دیل اعلان اولونوب (25-1324- ینجی ایللر) آنجاق میللی حؤکومتین اولمادیغی زاماندا آذربایجان خالقی اوز میللی دیلینی قورویب ساخلایا بیلمه میش و فارس راسیزم ایله ال به یاخا اولموشدور (پهلوی لر و ایسلام جیمهوریتی دؤنمینده).   

باشقا طرفدن ایسه  آذربایجاندا میللی حؤکومتسیز ، دیل آزادلیغی و یا آذربایجان دیلی نین ایراندا و آذربایجاندا رسمی لشدیریلمه سی ایله آذربایجاندا حوکم سورن88 ایللیک فارس راسیزمی ده آرادان گئتمه یه جک. بلکه بو راسیزمدن قورتولماغا گونئی آذربایجاندا فدرال یا موستقیل میللی حوکومت قورولمالی دیر. ایراندا  88 ایللیک فارس راسیزمی و ایچ موستملیکه چیلیک (استعممار داخلی) آذربایجان خالقینا اؤز میللی موقدراتینی (حق تعیین سرنوشت ملی) الده ائتمه ایمکانی نی وئریر. بئله کی بیرلشمیش میللتلر تشکیلاتی نین قانونلارینا اساسلاناراق بو ایکی وضعیته – راسیزم و موستملیکه چیلیک – معروض قالان خالق لار اؤز میللی موقدراتینی معینلشدیرمه یه حاقلی دیرلار. بئله لیکله گونئی آذربایجاندا آذربایجان تورکجه سی  گلجک نسیللر اوچون قورونوب ساخلانیلماسی نی تضمین ائدن تکجه یول ، آذربایجاندا فدرال یا موستقیل میللی حوکومتین قورولماسی دیر.

 1 بالیقلار(حوت) آیی 1392 گونش ایلی

گونئی آذربایجان

پَرثَوه ؛ خشت کج تاریخنگاری یا جلوه ای از فرهنگ مصادره فرهنگی در ایران

پَرثَوه ؛ خشت کج تاریخنگاری یا جلوه ای از فرهنگ مصادره  فرهنگی در ایران

فرهاد جعفری

  چندی پیش بر حسب اتفاق  دوستی کتابی تحت عنوان «آیین پهلوانی و نبرد تن به تن در پرثوه»  به دست نگارنده رسانده  و نظرش را درباره مطالب تاریخی این کتاب جویا شد. پافشاری وی بر بررسی عمیق و توام با دقت این کتاب توسط نگارنده ، نگارنده را به نگارش نوشته ای کوتاه در مورد این کتاب ترغیب کرد. مقاله پیش رو ماحصل این اتفاق می باشد. در این نوشته تا حد بضاعت به مسایل تاریخی پرداخته شده و چون نگارنده هیچ سررشته ای از علوم ورزشی ندارد ، بنابر این  نقد و بررسی مباحث مربوط به علوم ورزشی را به اهل فن حواله می کند.

کتاب مورد بحث که عنوانش « آیین پهلوانی و نبرد تن به تن در پرثوه» است ، نوشته حسین کامرانی است که در سال 1392 توسط انتشارات آزگار در شهر بابلسر به چاپ رسیده است. کتاب فوق در سه بخش و هر بخش شامل چندین فصل نوشته شده که بخش اول آن تحت عنوان آیین پهلوانی به وضعیت ورزش در دوران باستان  در ایران و همچنین به دوران بعد از اسلام  اختصاص یافته است. در بخش دوم تحت عنوان هنر رزم سنتی پرثوا فلسفه نام گذاری این رشته ورزشی ، شیوه های نبرد و امثال آن مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت بخش سوم کتاب به اصول آمادگی در این رشته ورزشی پرداخته است.

   مولف بحث تاریخی کتاب را از تعالیم زرتشت پیامبر و آموزه های اوستا درباره اهمیت ورزش در نزد ایرانیان آغاز کرده و در ادامه می افزاید «قسمت عمده تربیت افراد در دوره کیانی ، مادی ، هخامنشی اشکانی و ساسانی پرورش بدن و ورزش های گوناگون برای زمان صلح و جنگ بوده است ... از جمله ورزش هایی که در این دوره به کودکان آموزش داده می شد دویدن ، شنا ، کشتی ، مشت زنی ، نبرد با استفاده از یکی از اعضای بدن تیرو کمان ، ارابه رانی ، گوی ، چوگان ، نبرد تن به تن ، اسب سواری ، شکار و... بوده است»/ کامرانی : ص25/. حال باید از نویسنده محترم پرسید که چه کسی و چه موقعی چنین حکم کلی درباره تاریخ باستان ایران صادر کرده است ؟!  آیا مگر کیانی ها به جز  درشاهنامه و افسانه ها  وجود تاریخی هم داشته اند ؟ یا اینکه کل آثار دوره مادها در حالیکه در چند دخمه و مجسمه خلاصه می شود ، چطور می تواند وضعیت ورزش در این دوره را به تصویر بکشد ؟! دوره پارتها یا اشکانیان هم همین وضعیت را دارد. بیشترین اطلاعات از سلسله های باستانی این مرز و بوم از ساسانیان باقی مانده است. حتی درباره این سلسله هم نمی توان چنین حکم کلی داد.

در فصل سوم مولف خلق و خوی پهلوانی در شاهنامه فردوسی را مورد بررسی قرار داده است. فارغ از مباحثی که وی درباره آیین پهلوانی از نگاه شاهنامه آورده باید خاطرنشان کرد که شاهنامه اثری تاریخی نبوده و استفاده از مطالب آن در تاریخ با اشکالات اساسی مواجه است. اول اینکه شاهنامه اثری غالبا حماسی است که در آن مراحل سه گانه زندگی بشر به خصوص اقوام هند و اروپایی (ایرانی) در قالب اسطوره ، حماسه و تاریخ در پی هم آمده اند. دوم ؛ تنها استفاده ای که از شاهنامه در تاریخ نگاری می توان کرد بررسی  سرگذشت سلسله ساسانی از نگاه شاهنامه است که آن هم شرط و شروطی دارد. از جمله اینکه فردوسی در تالیف این اثر از بی دقت ترین و غیر مستند ترین خدای نامه های دوره ساسانی استفاده کرده است. بنابراین تنها حسن شاهنامه برای تاریخ نویسان این است که با مطالعه این اثر ،  با متن منظوم یکی از خدای نامه های نه چندان مستند دوره ساسانی را آشنا خواهند شد. ارزش تاریخی اندک خدای نامه ها از آنجا دانسته می شود که این گونه آثار ، سلسله ساسانی را از نگاه موبدان و دولتیان دوره ساسانی منعکس می کنند. یعنی هم دید رسمی و دولتی به مسایل دارند و هم اینکه پا را از محدوده دربار بیرون نمی گذارند. بنابر این ارزش تاریخی آن در مقایسه با آثار هم دوره آن از جمله اشعار دوره جاهلی اعراب شبه جزیره هم که حداقل درون مایه های اجتماعی و فولکلوریک دارند به مراتب کمتر است. حال سهل است از آن به عنوان منبع موثق تاریخی بتوان در تاریخنگاری استفاده کرد.

نکته جالب و حاشیه ای که مولف در کتاب خویش بدان اشاره داشته ، ارزش مقام زن در شاهنامه  است ، گویا مولف محترم از اشعار زن ستیزانه جناب فردوسی در شاهنامه بی خبر بوده و یا در صورت اطلاع از این مساله ، با آوردن این اشعار در جهت سر پوش گذاشتن به دسته گل آب دادنهای حکیم فردوسی عمل کرده است. از جمله :

چو فرزند را باشد آیین و فر / گرامی بدار بر چه ماده و چه نر.

ز پاکی و پارسایی زن / که هم غمگسار است و هم رایزن./ص 42/

مولف  در نقل قول خویش با زیرکی تمام  ادامه ابیات را حذف کرده است :

اگر پـارسا باشد و رایـــــزن  / یکی گــنـج بـاشـد پـراکـنـده زن

به ویژه که باشد به بالا بلـند  / فرو هشته تا پای مشکین کمند

خردمند و با دانش و ناز و شرم /سخن گفتن ِ نیــک و آوای نرم .

اشعار فوق انسان را  به یاد توصیفات شاهان ساسانی از اندام زنان حرمسرا با تمام تفرعات و جزئیات آن می اندازد که در منابع این دوره دیده می شود.

اشعاری که مولف کتاب آورده قابل مقایسه است با این اشعار فردوسی :

زنان را از آن نام نايد بلند / که پيوسته در خوردن و خفتنند

زن و اژدها هر دو در خاک به  / جهان پاک از اين هر دو ناپاک به

زنان را ستايی سگان را ستایی / که يک سگ به از صد زن پارسای

پس پرده هر که دختر بود  / اگر تاجدار است بد اختر بود

چون زن زاد دختر،دهيدش به گرگ /که نامش ضعيف است و ننگش بزرگ

که آن ترک بدپيشه و ريمن است / که هم بد نژاد است و هم بدتن است

   بطور کلی اساس قرار دادن افسانه و اسطوره ها در تاریخ به هیچ وجه روا نیست. البته این از ارزش کاربرد اسطوره ها و افسانه ها در تاریخ نگاری نمی کاهد.

مولف در فصل چهارم یکسره به تاریخ ایران پرداخته و نام ایران را به نژاد آریا ربط می دهد و طبق معمول تاریخ نگاری آریا محوری که رگه هایی از آن در آثار  تالیف شده در دوره بعد از انقلاب هم  به وفور دیده می شود ، آریاییها را سه قسم می داند : مادها که در شمال غرب ، پارت ها در شمال شرق و پارس ها در جنوب مستر بودند. البته وی اشاراتی هم به اقوام پیش از ورود آریایی ها به فلات ایران از جمله کاسپی ها ، سکاها ، تپوری ها ، ماننایان ، گوتیان ، کاسی ها و لولوبی ها  کرده ، اما به ریشه نژادی و زبانی هیچ یک اشاره ای نمی کند.

   نکته اصلی کتاب در بخش دوم آن تحت عنوان فلسفه نامگذاری پرثوا آمده است. مولف در این مورد می گوید در حدود 250 ق.م در استان پارت (پارتیا ، پرثوه) دولت مستقل ایرانی به وجود آمد که نژاد آنها آریایی و زبان آن ها ایرانی و آیینشان یکتا پرستی رایج در ایران شرقی بود  ... فرهنگ اجتماعی آنان امیزه ای از آداب و عقاید مذهبی و فرهنگ پهلوانی بود که بر شجاعت مردانگی و جوانمردی و نیروی بدنی و جنگ آوری تاکید می کردند و شهره بودند ... از این رو به آخرین مرحله از تکنیک ها و اسرار در نبرد تن به تن (پرتوا یا پرثوا) می گویند که همانا نام یکی از قوم های بزرگ و کهن ایرانی است/ص 58/

   مولف در کل کتاب از یک الگوی تاریخنگاری پیروی کرده است. یعنی تماما چارچوب تاریخ کتاب را بر مبنای افکار آریا پرستی و ترک ستیزی بنا کرده است. بنابر این  ذکر مطالبی که ساخته و پرداخته اذهان مریض راسیستهای دوره حکومت پدر و پسر پهلوی در این کتاب ، تعجب آور نیست چرا که مولف در تالیف این کتاب عمدتا به تاریخ ایران  اثر حسن پیرنیا نظر داشته باشد که یکی از آثار عمده متعلق به نحله فکری یاد شده می باشد.

   در این نوشته نگارنده بدون اینکه وارد مباحث بنیادی تاریخنگاری آریا محوری بشود یکسره به سراغ تحریفات و جعلیات این تاریخنگاری درباره قوم پارت می پردازد. از بدو پیدایش گرایشات ناسونالیستی و راسیستی  نویسندگان و مورخان پان ایرانیست و پان فارس تاریخ باستان ملیتها و اقوام ساکن ایران را دستخوش تحریفات و دستکاریهای مغرضانه کردند. بزودی با یک حساب دو دوتا چهارتا تاریخ ممالک محروسه ایران مطابق میل اینان نوشته شد و از طرف محافل رسمی و غیر رسمی و نویسندگان داخلی و خارجی و ایرانی و غیر ایرانی مورد  تایید و حمایت واقع گردید. از این دیدگاه آریایی ها به سه قسم تقسیم می شدند : مادها در شمال غرب ، پارتها در شمال شرق و پارسها در جنوب فلات ایران مستقر بودند. تاریخ باستان از مادها و گاها از هخامنشیان که در اندیشه اینها هر دو آریایی و پارس بوده اند شروع شده و در دوران پارتها و ساسانیان که باز این دو نیز آریایی و پارس معرفی شدند ، به اوج رسید و بر اساس سنت شاهنامه ای ترکها و اعراب وحشی ، غیر متمدن و مخرب تمدن ناب آریایی به تصویر کشیده شدند. این نویسندگان درباره تمدنهای درخشان بومیان  پیش از ورود آریایی ها [ایلامیها ، قوتتی ، لوللوبی ، هوری ، ماننایی ، اورارتو  ، سکاها و ... ] نیز  از همین  شیوه تحریفات بهره بردند و هر جا که نتوانستند لعاب آریایی بر پوسته این تمدنها بزنند ، سکوت اختیار کردند.

  بدین ترتیب تاریخ قوم پارت نیز از این حرکت ضد بشری نویسندگان راسیست مصون نمانده و جایگاه واقعی پارتها یا اشکانیان در تاریخ گم شد. این در حالی است که پیش از این مورخان پارتها را از اقوام ترک می دانستند از جمله اعتماد السلطنه وزیر انطباعات ناصر الدین شاه قاجار در دررالتیجان فی تاریخ بنی الاشکان شباهت ها و یکسانیهای موجود بین امپراتوری پارت و حکومت قاجار را چه از لحاظ زبانی و نژادی و چه از لحاظ سیستم اداری (ملوک الطوایفی یا نوعی فدرالیسم) بر شمرده است.

پارتها که بعد از انحطاط حکومت سلوکی ها (منسوب به سلوکوس از سرداران اسکندر مقدونی) و با پایان دادن به حیات سیاسی این سلوکی ها قدرت را به دست گرفتند ، حدود 480 سال بر پهنه های وسیعی از آسیا فرمانروایی کردند. حکومت و جامعه ای که پارتها بنا نهادند ، از بسیاری جهات با حکومتهای پیشین /هخامنشیان/ و پسین /ساسانیان/ تفاوت دارد. حکومتهای مذکور برخلاف حکومت پارتها از لحاظ نظام سیاسی حکومت متمرکز و توتالیتر بوده اند. در حالیکه امپراتوری پارتها خصایص حکومت ملوک الطوایفی یا به زبان معاصر حکومت فدرال را در خود داشت. این خصیصه برجسته  اکثر حکومت های ترک از جمله سلاجقه بزرگ و شعبه های آن و حکومتهای اتابکان ، خوارزمشاهیان ، ممالیک مصر ، عثمانی ها ، قراختاییان ، قاجارها و ... در طول تاریخ می باشد.  در این نوع شیوه تلقی از حکومت ، حاکمیت به تمام خاندان و دست کم به تمام اعضای خانواده سلطنتی تعلق گرفته و قدرت سلطان توسط خانواده سلطان ، بزرگان و ریش سفیدان قوم ، شاهزادگان ، زنان اشرافی و سرداران کنترل می شود. و هر یک از اینها به میزان سهم داشتن در تشکیل و تقویت حکومت و میزان خویشاوندی با سلطان در امور کشوری و لشکری مشارکت داده می شدند. بنابر این نظام حکومتی ترکها که برخاسته فرهنگ آزاد اندیشی آنهاست از نظام حکومتی هند و اروپاییان (فارس ها) که فره ایزدی نام داشته و در دیکتاتوری و استبداد همتا نداشته ، متمایز می شود.

  حتی شیوه نبرد و اصول نظامی گری پارتها شباهتی تام با شیوه جنگی ترکان  در تاریخ دارد که غالبا نبرد چریکی و جنگ و گریز بوده است. پارتها نیز مانند دیگر اقوام ترک تیر اندازان ماهری بوده و در چابکی ، سرعت جابه جایی شهره بودند. پارتها در نحوه پوشش و لباس پوشیدن این اقوام که شباهت تام با اقوام سکا داشتند که  خود ترک بودند ، نگاهشان به دین و مذهب و فرهنگ اقوام تحت سلطه خویش- که توام با روحیه آزاد اندیشی و تسامح بوده - ، دیدگاهشان درباره زن – که زنان به مراتب از ارزش و منزلت والایی در فرهنگ ترکان برخوردار بوده اند - متمایز از اقوام ایرانی بوده اند. شاید بتوان گفت که یکی از دلایلی که باعث امحا آثار پارتها توسط ساسانیان و زدودن آنها از تاریخ گردید ، همین تمایزات ساختاری بوده است.

    اما مهمترین خصیصه پارتها تعلق آنها به گروه نژادی و زبانی ترک می باشد. هر چند زبان رسمی در دوره حکومت پارتها پهلوی و یونانی بوده اما بررسی های محققان بیغرض نشان می دهد که زبان  درباری و زبان  مادری قوم پارت از گروه زبانهای التصاقی و در واقع ترکی بوده است. این را از روی کتیبه توتوک تاری می توان دریافت که تماما به زبان ترکی و الفبای آرامی  است و در قرن اول میلادی نوشته شده است. این کتیبه متعلق شخصی به نام توتوک تاری که گویا نام اصلی اش وونون دوم  و حکمران ایالت ماد بوده و صلاحی دیکر آن را خوانده است. سند دیگر سکه ای است به این زبان که صلاحی دیکر در وصفش گفته که من متن این سکه را از متن دیوان لغات الترک کاشغری راحتتر توانستم بخوانم. این سکه که در فاصله سالهای بین 80-51 میلادی ضرب شده متعلق به ولوگس (والاش یا بالاش اول = اشک / ارشک بیست ودوم) امپراتور پارت می باشد /زهتابی،ج 2 : 364-356/. این در حالی است که علاوه بر این ، خویشاوندی زبانهای سومری ، ایلامی ، ماننایی ، هوری ، اورارتویی ، قوتتی و لولوبی با شاخه زبانهای التصاقی مخصوصا گروه زبان ترکی مدتها پیش اثبات گردیده است.

   با این اوصاف می توان گفت برخلاف  دیدگاه مورخان راسیست و مغرض که پارتها را جزو اقوام هند اروپایی به حساب آورده و زبان آنها را پهلوی می دانستند ، کشفیات جدید نشان می دهد که زبان مادری و حتی زبان درباری آنها ترکی بوده است. بنابر این می توان گفت به مانند دوران حکومت های ترک دوره اسلامی علی الخصوص دوران حکومت قاجارها که زبانهای فارسی و عربی در سطوح رسمی و دینی کاربرد داشتند اما زبان دربار ترکی بوده است ، در دوران امپراتوی پارتها نیز اگر چه زبان یونانی و پهلوی در سطوح رسمی رواج داشته ، زبان دربار نیز ترکی = پارتی بوده است. هر چند وجود چنین وضعیت زبانی به منزله عدم رواج زبان ترکی در بیرون از دربار پارتها نیست. چرا که در غیر این صورت کتیبه توتوک تاری و سکه فوق الذکر نمی بایست خلق می شدند. بنابر این احتمال وجود آثار و نمونه های دیگری از زبان ترکی متعلق به پارتها قوت می گیرد.

   اما سوالی که در اینجا به ذهن خطور می کند این است که چرا پارتها نیز به مانند سایر اقوام و حکومتهای ترک با زبان خود چنین برخورد کرده اند. این برخورد را عده ای سطحی نگر به حساب بی اعتنایی حکومتهای ترک به زبان و فرهنگ خود می گذارند. دیدگاهی که در مورد سلاجقه ، غزنویان ، خوارزمشاهیان ، قاجارها ، افشارها و ... شایع است و یا اینکه چنین می پندارند که زبان فارسی بر زبان ترکی برتری داشته و یا حتی اینکه ترکیب جمعیتی ترکها در مناطق حکومتی این سلسله ها  نسبت به هند و اروپاییها (اقوام ایرانی) به حدی قلیل بوده که  به ذهن حاکمان ترک خطور نمی کرد که به فکر رسمیت بخشیدن به زبان ترکی باشند. در این مورد باید گفت که در نوشته حاضر نه مجال مقایسه این دو زبان و نشان دادن برتری های آن دو وجود دارد و نه اینکه نگارنده تخصص لازم را در این مورد دارد. لازم به ذکر است بزرگان زبان ترکی از جمله امیر علیشیر نوایی ؛ وزیر بزرگ تیموریان در محاکمه اللغتین و پروفسور جواد هیئت ؛ دانشمند فرزانه آذربایجان در مقایسه اللغتین برتری ها و نقاط قوت زبان ترکی را بر زبان فارسی نشان داده و اسرار و رموز این زبان را شناسانده اند.

  در اینجا باید  ریشه مساله را در روحیات و فرهنگ ترکها و خصوصا نحوه نگرش آنها به جهان پیرامون خویش و اقوام و ملل دیگر جست. به عبارت دیگر ترکها به لحاظ روانشناختی در طول تاریخ نسبت به زبان ، مذهب و فرهنگ دیگر ملتها با تسامح و روحیه آزاد اندیشی برخورد کرده اند. چنانکه پیش از این هم اشاره شد شان و جایگاه رفیع زن در نزد ترکان و حکومت ملوک الطوایفی (معادل نظام فدرالی امروزی) در دوران باستان و نظام ممالک محروسه در دوران بعد از اسلام نمودی از روحیه اغماش و آزاد اندیشی ترکها می باشد. از لحاظ مذهبی هم حکومتهای ترک چندان کاری به مذهب اقوام تحت سلطه خود نداشتند. البته باید مواردی از قبیل حکومت غزنویان ، عثمانی ها و صفویان را که در تعصب مذهبی شهرت داشتند ،استثنا نمود که هر یک تابع شرایط و عوامل خاص دیگری نیز بوده اند. والا پارتها ، سلاجقه بزرگ و شعب مختلف آن ، خوارزمشاهیان ، تیموریان ، ترکمانان ، گورکانیان ، افشارها ، ممالیک مصر ، طولونیان و ... با تسامح نسبته به مذاهب و ادیان دیگر حکومت کرده اند.

  اگر به مورد زبان برگردیم تسامح مذهبی حکومتهای ترک را نسبت به اقوام و ملل قلمرو خویش و حتی تسامح زبانی اهل فضل و دانش را به وضوح خواهیم دید. در این مورد ابتدا باید گفت که چطور در دوران باستان کثرت زبانی برقرار بوده و زبانهای ایلامی ، پارسی ، آرامی در دوران هخامنشیان و ساسانیان و زبانهای یونانی ، پهلوی ، پارتی و آرامی در دوران پارتها رواج داشته در دوران اسلامی نیز زبانهای دری ، عربی و ترکی  در شکل گیری و تداوم و شکوفایی تمدن این دوره نقش برجسته ای داشتند. در طول تاریخ  به هیچ وجه گزارش نشده که حکومتهای ترک ، زبان ترکی را بر غیر ترکها تحمیل نکرده اند اما در رواج و شکوفایی زبان خویش قدم های مثبتی برداشته اند. از جمله قرامانها ، قراقوینلوها ، عثمانی ها ، تیموریان ، صفویان و ...  علما و دانشمندان ترک آثار خویش را از روی تسامح به سه زبان عربی ، ترکی و دری می نوشته اند. در تاریخ ادبیات آذربایجان نمونه های بسیاری از این تسامح زبانی و چند زبانی شاعران و نویسندگان وجود دارد مانند نسیمی ، حکیم فضولی ، سید عضیم شیروانی و ...

   در حالیکه تاریخ به یاد ندارد ترکها و آذربایجانی ها کوچکترین اهانتی و دشمنی ای در حق زبان  دیگر اقوام و ملل به عمل آورده باشند ، در طی نود سال اخیر به وضوح دشمنی های زیادی در سطوح رسمی و غیر رسمی در حق زبانهای غیر فارسی در ایران از جمله زبان ترکی آذربایجانی وجود داشته و دارد. از شاهنشاه آریا مهرش رضاخان و محمد رضا شاه گرفته تا استانداران انتصابی شان ، از نویسندگان و مورخان و زبانشاسان و به اصطلاح اهل فضل و دانش و ادبشان گرفته تا رسانه ها و مطبوعات و رادیو و تلویزیون و  از سیاستمدارش گرفته تا معلم مدرسه و ...  همه و همه در جهت امحای زبان ترکی  کمر همت بسته و به قدر توان متحمل زحمت و مشقت شده (!) و به این صورت در جهت جبران الطاف ترکان و مخصوصا آذربایجانیان نسبت به زبان و فرهنگ فارسی پای فشرده اند (!) ...

  با این اوصاف رسمیت نیافتن زبان پارتی و به جای آن رواج زبانهای یونانی و پهلوی در قلمرو پارتیان نسبت مستقیم با روحیه آزاد اندیشی و تسامح اقوام و ملل ترک از جمله پارتیان دارد. این وضعیت در دوران بعد از اسلام و همچنین بر حکومتهای دیگر نیز صدق می کند. حال مورخان و نویسندگان راسیست که توجهی به ترک بودن زبان و نژاد پارتیان نداشته و یا در صدد انکار ترک بودن آنها بر آمده اند و آنها را جزو اقوام هندو اروپایی دانسته اند ، نه تنها به جعل و تحریف تاریخ ملل غیر فارس یاری رسانده اند بلکه در تقویت تاریخنگاری آریا محوری حرکت نموده و راه را برای تحریفات بعدی و مصادره تاریخ ، فرهنگ و تمدن ملل دیگر باز گذاشته اند. در واقع خشت اول تاریخنگاری را در ایران کج گذاشته اند ...

جمع بندی و نتیجه گیری : در حالی که غلبه دیدگاههای پان ایرانیستی و پان فارسیستی فقط در عرصه تاریخنگاری نبوده بلکه تاریخ یکی از عرصه های جولان این تفکرات بوده و جلوه های مختلف فرهنگی و تمدنی دیگر این ملتها دستخوش تاراج و مصادره فرهنگی راسیستها بوده است. چنانکه در عرصه ادبیات نظامی گنجوی را شاعری غیر ترک و غیر آذربایجانی و نه زاده دیار گنجه آذربایجان ، بلکه شاعری فارس زبان ، ایرانی – آریایی و مولد شهر قم به تصویر می کشد. یا اینکه اوحدی مراغه ای را کرمانی و فارس زبان می داند . جلال الدین رومی مولانا را فارس زبان و از مشاهیر آریای می پندارد. اما از این حقیقت غفلت می کند که مولوی اشعاری به ترکی دارد و سلطان ولد فرزند خلف وی دیوانی به ترکی آذربایجانی دارد. به هیچ وجه دیده یا شنیده و یا در جایی ثبت نشده که فارس زبانی مصرع شعری به زبان ترکی سروده باشد ، حال مولانا را که بینانگذار مکتبی ادبی در زبان ترکی است و چه تاثیرات بزرگی بر زبان و ادبیات ترکی داشته ، چطور می توان غیر ترک تصور نمود. یا فارابی ها و قطران ها و ابن سینا ها ، بیرونی ها و... را فارس زبان تلقی کرد.

آنان که در عرصه هنر و ورزش از ثبت تار به عنوان آلت موسیقی ملی آذربایجان و از شناسایی بازی چوگان به عنوان بازی ملی و فولکولوریک آذربایجان بر می آشوبند آیا مانند بانیان راسیسم در ایران نمی اندیشند ؟! یا اینکه با ذهن مریض و ماقبل تاریخی خویش موسیقی ملی آذربایجان (موغام) را جزوی از موسیقی مجعول ایرانی می دانند ، آیا نگاهی توهینانه به دستاوردهای تمدنی و هنری آذربایجانی ها در طول تاریخ نداشته و در تلاش برای مصادره آن نیستند ؟!. اطلاق  موسیقی ایرانی بر آن هم به لحاظ تاریخی و هم به لحاظ مردمشناختی و ... با اشکالات زیادی مواجه است. چرا که در کشور ایران اقوام و ملیتهای زیادی وجود دارند که هر یک موسیقی خاص خویش را درا می باشند از جمله آذربایجانی ها ، ترکمنها ، اعراب ، بلوچها و ... بنابر این این موسیقی را که مختص فارس زبانهاست باید تحت عنوان موسیقی فارسی شناساند نه موسیقی ایرانی. آیا آنان که قباحت را به حدی رسانده و بی شرمانه نام رسمی و تاریخی آذربایجان را آران یا ایران شمالی می دانند و خزر را مازندران. ولی از اطلاق عنوان خلیج عربی بر خلیج فارس به وحشت می افتند نیز در زمره راسیتهای ایران پرست نیستند ؟!

به راستی نام این نوع رفتار و برخورد با فرهنگ دیگران را چه می توان گذاشت ؟! الا فرهنگ مصادره  و آن هم از نوع ایرانی و از جنس فرهنگی و تمدنی  آن یا به عبارت دیگر فرهنگ مصادره فرهنگی ایرانی.

  بدین ترتیب جای هیچ شگفتی نیست که مولف اثر «آیین پهلوانی و نبرد تن به تن در پرثوه» در کتاب خویش  آمیزه ای از فنون کونک فو (دارای منشا چینی) ، ورزش باستانی یا زورخانه (رایج در بین اقوام و ملل ساکن ایران) را  با لعاب تاریخی بر گرفته از قوم ترک پارتیان تحت عنوان پرثوه یا ورزش رزمی ملی ایرانی  به جهانیان بشناساند. در اینجا خشت کج تاریخنگاری ایرانی یا همان تاریخنگاری راسیسیتی آریا محوری و فرهنگ مصادره فرهنگی از نوع ایرانی دست به دست هم داده و رشته ورزشی مجعول الهویه ای و مولود شومی تحت عنوان پرثوه را به وجود می آورند. در واقع اولی تاریخ را جعل می کند دومی هم از بستر و زمینه (90 ساله) به وجود آمده به نفع هویت کذایی ایرانی دست به مصادره و چپاول فرهنگ و تمدن ملل دیگر می زند.

منابع

کامرانی ، حسین (1392) : آیین پهلوانی و نبرد تن به تن در پرثوه ، آزگار ، بابلسر.

زهتابی ، محمد تقی (1379) : ایران تورکلرینین اسکی تاریخی ، ایکینجی جیلد ، اختر ، تبریز.

14 عقرب (آبان) 1392

November 5, 2013

 

بیر اثر - ایکی ادعا ؛ یا حاج رحیم موذن-ین وئردیگی آذان حاققیندا قئیدلر

بیر اثر - ایکی ادعا ؛ یا حاج رحیم موذن-ین وئردیگی آذان حاققیندا قئیدلر

صوبح اولدو  هر طرفدن اوجالدی اذان سسی / گویا گلیر ملائکه لردن قرآن سسی

بیر سس تاپانمیرام بونا بنزر قویون دئییم / بنزر بونا اگر ائشیدیلسیدی جان سسی

سانکی اوشاقلیغیم کیمی ننیمده یاتمیشام / لای لای دئییر منه آنامین مهربان سسی

سانکی سفرده یم اویالدیرلار کی دور چاتاق / زنگ- شتر چالیر کئچرک کاروان سسی

سانکی چوبان یاییب قوزونو داغدا نئی چالیر / رؤویا دوغور  قوزو قولاغیندا چوبان سسی

...

«اوستاد محمد حسین شهریار»

  1334 – ونجو گونش ایلینده ایران رادیوسوندان بیر  فرقلی آذان ائفیره چیخدی. بو آذان او گونه قدر  ایراندا وئریلن باشقا آذان لاردان بیر نئچه باخیمدان فرقلنیردی. او جومله دن بوتون آذان لار - چوخلو عرب موسیقی سی و بارماق ساییندان دا اولان بیر نئچه  سی فارس (ایران) موسیقی سی اساسیندایدی.  بو یئنی آذانین مولیفی « اردبیللی حاج رحیم موذن » ایدی. او 1304 گونش ایلینده اردبیلین آدلیم  موذن لر عاییله سینده دوغولموشدو. اونون اوز دئدیکلرینه اسالاناراق گویا آذان وئرمک اونلارین عاییله سینده 150 ایللیک سابیقه سی وار ایمیش. رحیم اوشاق ایکن مکتبخانادا میرزه عزیز آدلی بیر شخصین یانیندا قورآن کریم و موغام دستگاه لارینی اویرنمگه باشلاییر ،  نوحه خوانلیق و آذان وئرمگی ده اویرندیکدن سونرا آتاسی شیخ عبد الکریم ایله بیرگه اردبیل مچیدینده و ها بئله تالیش بولگه سینه ده نوحه خوانلیق ائدرمیش. آتاسی 1329- نجی ایله قدر ایران رادیوسوندا موناجات اوخویوب ، آذان وئررمیش.  آنجاق بو ایلدن اعتباراً آتاسی  حیاتدان ویداعلاشندان سونرا او قوم شهرینده طلبه لیگی بوراخیب ایران رادیوسوندا آتاسی نین یئرینه آذان وئرمک مقصد ایله تهران شهرینه گئتملی اولور.  او دونیا شهرتی قازانمیش آذانی نی 5 ایل سونرا ایران رادیوسونون آلتینجی استودیوسوندا لئنته یازدیریر. حاج رحیمین دئدیکلرینه اسالاناراق او آذانی یازییا آلینما زامانی بایاتی تورک موغامی نین بوتون شوعبه لری و گوشه لرینده گزیشیر ، نهایتده «آختاردیغینی تاپیب » دئیه تکجه روح الارواح گوشه سینیده وئردیگی آذان آلینیر. 

  حاج رحیم بو آذاندان سونرا چوخ یاشاییر ، آنجاق اینقلابدان سونرا اوندان خبر توتان لار  تکجه «رحیم موذن انقلابین ایلک ایللرینده حیاتینی دگیشیب» سوزونو دفعه لرله ائشیدیرلر. گویا یالنیز اونون عاییله سی و بیر نئچه یاخین یولداش لاری اونون دیری اولدوغونو بیلیرمیشلر. بو ایتگینلیک وضعیتی 25 ایل داوام ائدیر. بو مودتده  رحیم موذن –ین دولانیشیغی چتینلیک له اولورموش و مالیه باخیمیندان او عاییله نین باشی نی تهران مچیدلرینده موناجات و نوحه اوخوماقلا دولاندیریمیش و ایلده عاشورا گئجه سینده اردبیللی لر مچیدینده مجلسی اولارمیش. نهایتده ایکی ایل حاج رحیم موذنین اولومونه قالمیش اوندان بیر سوراغ تاپیلیر و یئنی دن آدی دیللره دوشور. آنجاق تاسوفله آرتیق گئج اولموشدور و عومور بویو عزتله شرفله یوخسوللوق یوکونو بوینوندا داشیان حاج رحیمین 8 ایل ایمیش کی خرچنگ (سرطان) خسته لیگی بوتون ووجودونو بوروموش ایمیش. بو تمناسیز آذان وئرنی ایران رادیو و تلویزیونو طرفیندن مکه زیارتینه آپاریرلار. او حجّدن قاییداندان سونرا اوغلونون بو  وئردیگی سوالینی کی اورادا نه لر گوردون  ، «تکجه بونو دئییم کی گئتدیم  الله-ی گوردوم ، گلدیم » دئیه جوابلاندیرمیشدی. دئییلن لره گوره حاج رحیم هئچ بیر دفعه ده اوز خسته لیگیندن هئچ بیر کیمسه یه گیلئیلنمه میش ، عکسینه اولاراق حیاتی نین سون دقیقه لرینه قدر خالقین دردلر ایله یاشامیش ایمیش. اوغلونون روایتینه اسالاناراق او بیر دفعه خسته خانادا گوروشونه گلن ارشاد وزیرینه بیر 2500 نفرلیک گنج لرین آدی سیاهی سی نی ایچینه آلان کاغاذی گوسترمیش و اونا خطاب اولاراق تاپشیرمیشدیر کی  «بو گنج لرین هامی سی نین موشکول لری وار  ... ،  سیز کی وزیرسیز ، اونلار صاباح پیس ایش لره دوغرو گئتسه لر بو ایشین تقصیری سیزین بوینوزدادیر ... ، بو گنج لر مملکتین دردینه دَیَن انسان لاردیلار ... اونلار اوچون بیر چاره قیلمالی سیز.» بیر ائله حاج رحیمین آذانی نی رئکلام ائدن رادیو تلویزیون مسئول لاری و بوتون دؤولت آدام لاری تکجه حاج رحیم ایله سون دقیقه لرده خاطیره لی شکیل لر چکدیریرلر ، اونون خسته خانا و یاس مجلسیندن عاییله سینین بوینونا دوشن 35 میلیون تومن لیک خرجدن - بورجدان هئچ بیر قیرانی نی دا اوده ین اولماییر. بئله لیکله حاج رحیم موذن یاشادیغی 80 ایل شرفلی حیاتدان سونرا 1384 گونشده بو دونیایا گوز یومدو ، آنجاق او زنگین بیر ارث قویوب گئتدی. ایندی تخمیناً 60 ایله یاخیندیر کی موسلمان مملکت لرده اوزللیکله ایراندا و آذربایجاندا اونون وئردیگی آذان موسلمان لارین اورگی نی اوخشاییر ، بیر نئچه دقیقه اولموش اولسا دا دینله ییجی لرین روحونو بو مادی دونیادان اوزوب معنویات عالمینه باغلاییر.

  حاج رحیم موذنین وئردیگی آذان اوز دئدیکلرینه اسالاناراق بایاتی تورک موغامی نین روح الارواح گوشه سی اوستونده دیر. بایاتی تورک آذربایجان موغام لاریندان بیریسی و راست موغامی نین عاییله سینه باغلی اولان کیچیک حجملی بیر موغام دیر. بو موغام  ایراندا و آذربایجانین جنوبوندا بو آدلا تانینیر ، آنجاق آذربایجانین شیمالیندا بایاتی قاجار موغامی آدیله شوهرت تاپمیشدیر. بو گون آذربایجاندا موغام ایفاچی لاری بو موغامی آشاغیداکی شوعبه لر و گوشه لر ایله ایفا ائدیرلر : گیریش (برداشت) ، تمل(مایه) ، حسینی ، شکسته فارس ، زیل بایاتی قاجار، زمین خاره ، دوگاه ، روح الارواح ، ماورالنهر ، شاه ختایی ، بایاتی قاجارا اَیاق. آنجاق واخت ایله بایاتی قاجار و دوگاه موغام لاری نین اوخونماسی دینی مضمون داشیدیقلارینا گوره و موناجاتدا ، آذاندا و مذهبی موسیقی لرده سسلندیگینه گوره (داها دوغروسو کومینیست لر باخیمیندان بو موغام لارین گئریچیلیک علامتی اولاراق ) آذربایجاندا ساوئتلر (شوروی) حاکمیتی دوورونده یاساق اولونموشدو. او دور کی بو موغام لارین تدریسی اون ایللر بویو موغام مکتب لرینده کئچیریلمیردی. آنجاق بو موغام لارین واخت ایله گوزل و مهراتلی ایفاچی لاری اولوب. دئییلن لره گوره بایاتی قاجاری قدیم مغنی لردن متعلم متعلموو چوخ گوزل شکیلده ایفا ائدرمیش. اوندان علاوه قولو عسگروو و باکیر هاشمیوو دا بو موغامی  مهارتله ایفا ائدن لر جرگه سینه داخیل دیرلر. بیزیم زمانه میزده بو موغام لاری اوستالیقلا ایفا ائدن لری آغاخان عبدالله یئو (بایاتی قاجار) و جانعلی اکبروو (دوگاه) دیر.

روح الارواح گوشه سی اوسته سالاداندیغی کیمی بایاتی قاجار موغامیندا و ها بئله راست موغامی عاییله سی نین باشقا بیر عوضوو اولان دوگاه موغامیندا دا مؤوجودور. بو گوشه بایاتی قاجار موغامیندا دوگاه و ماورالنهر شوعبه لر و گوشه لری آراسیندا ایفا اولونور .دوگاه موغامیندا ایسه بایاتی قاجار و زمین خاره شوعبه لری آراسیندا اوخونور. روح الارواح  عین حالدا گویا سون ایللره قدر شور موغامیندا سماء شمس شوعبه سی داخیلینده ده ایفا اولونارمیش. بو بیر حالدادیر کی فارس موسیقی سینین روح الارواح گوشه سی بو آذانا هئچ بنزه میر. بئله لیکله حاج رحیم موذن وئردیگی آذانیندا بایاتی قاجار موغامی نین ایکی حیصه سیندن فایدالانمیشدیر : بایاتی قاجارین تملی / مایه سی و روح الارواح گوشه سی.

او آذانی باشلاماقدان اونجه قورآن-ین اسری سوره سی 111-ینجی آیه سی نی «توکلتُ علی الحی الذی لا یموت و الحمد الله الّذی لم یتّخذ صاحبه و لا ولداً ولم یکن له شریک فی الملک و لم یکن له ولی من الذلَ و کبّره تکبیراً»  بایاتی قاجارین مایه سینده اوخویور. آرتیرمالی ییق کی بو موسیقی حیصه سینه / بایاتی قاجارین مایه سینه تکجه آذربایجان موغام موسیقی سینده راست گلمک اولور ، فارس موسیقی سی نین بایاتی تورک دستگاهیندا بو موسیقی حیصه سی مؤوجود دگیل. یئری گلمیشکن خاطیرلاتماق لازیم دیر کی بوگون آذربایجان موغام موسیقی سینده بو موسیقی پارچاسی بایاتی قاجار موغامی نین مایه سی/تملییندن علاوه  ، عئین حالدا شور موغامیندا «شور – شهناز» شوعبه سیندن سونرا و ها بئله دوگاه موغامیندا بو موغامین مایه سیندن سونرا  اوخونماقدادیر.

حاج رحیم موذن بو قورآن آیه سینی بایاتی قاجارین مایه سینده اوخودوقدان سونرا ایسه «الله اکبر» دن روح الارواح گوشه سی اوستونده گزیشمگه باشلاییب ، بو گزیشمه لری ، آذربایجان موغامینا مخصوص اولان موختلیف خیردالیقلار ، بوغازلار و زنگوله لر واسیطه سی داوام ائتمکله برابر نهایتده «حی علی الصلاه» - ین بیرینجی جومله سینده ان زیل پرده یه یوکسلیر. سونرا «لا اله الا الله» دان «الله اکبر»-ه دوغرو ، گئتدیکجه یاواش ملود ایله سونونجو «الله اکبر» ده روح الارواحا اَیاق وئریلیر و نهایتده آذان سونا چاتیر. بئله لیکله روح الارواح گوشه سی ایله الله اکبردن باشلانان آذان یئنه ده همین گوشه واسیطه سی ایله الله اکبر ده بیتیر.  بو حساب لا حاج رحیم موذنین آذانی آذربایجان موغام لاریندان اولان بایاتی قاجار موغامی نین مایه شوعبه سی و روح الارواح گوشه سی اوزرینده قورولموشدور.

 بورادا  بئله بیر سوالین یئری وار کی بو آذان بایاتی قاجار موغامی اوزرینده دیر سه بس نییه اونون بوتون شوعبه لری و گوشه لری بو آذاندا ایفا اولونمور ؟ و نهایتده  نییه مایه دن بیر دفعه لیک روح الارواح شوعبه سینه کئچرک موغام ایفاچیلغی نین قایدا – قانون لارینی پوزولور ؟ بو سوالی بئله جاوابلاندیرماق اولار کی قورآنی صوت ایله اوخوماقدا ، نوحه خوانلیقدا ، موناجات اوخوماقدا و بو کیمی مذهبی موسیقی نؤوع لری نین قورولوشو موغام لار و دستگاه لار اساسیندا دگیل. باشقا سوزله دئسک بورادا موغام یا دستگاه آنلاییشی یوخدور و موغامین بوتون شوعبه لری و گوشه لری بیرلیکده اوخونمور ، بلکه ده بورادا شوعبه لر و گوشه لر هر بیری سی تکلیکده اوخونورلار میثال اوچون ، زمین خارا ، افشاری ، حیجاز و ... . حتی قورآن اوخوماقدا عرب موسیقی سی نین بیر نئچه موسیقی شوعبه سی اؤنملی رول اوناییر و بوتوولوکده تلاوت لر بو شوعبه لر اساسیندا اولور «صُنَع بِسَحَر »: صبا ، نهاوند ، عجم ، بایات ، سئگاه ، حیجاز ، رست یا راست و گاهدان چاهارگاه. بورادا بونلارین هر بیری سی نین شوعبه اولمالارینا باخمایاراق هر بیری سی بیر دستگاه ساییلیر و اوچ موختلیف پرده ده اوخونور : قرار ، جواب ، جواب جواب و بئله ده آدلاندیریلیر : قرار صبا ، جواب صبا ، جواب جواب صبا. بو بولوم لرین آراسیندا بعضی کیچیک گوشه لر ده اوخونور. بو سیستمی آذربایجان موغامی قورولوشو ایله قیاس ائتدیکده «قرار» ؛ دانیشیق تونالیته سی ایله اوخونان پرده لر  دئمکدیر و داها دوغروسو «مایه/تمل» ایله عئینی لشدیریلیر. «جواب» اورتا پرده لرله و «جواب جواب» ایسه زیل پرده لرله اویغون گلیر. بو آذاندا ، آذاندان اونجه بایاتی قاجار مایه سینده اوخونان قورآن آیه سی قورآن تلاوتینده «قرار» لا و و ها بئله روح الارواح اوستونده اوحونان آذانین بوتوولوگو «جواب جواب» لا عئینی لشدیریلیر. بو آرادا  تکجه بیر استثنا مؤوجود دور. او دا بو دور کی قورآن تلاوتینده جواب و جواب جواب مئلودی باخیمیندان قرار-ین تکرارلانماسیندان عیبارتدی. حال بو کی بورادا بایاتی قاجارین مایه سی ایله روح الارواح فرقلی مئلودی لره مالیکدر لر. بئله لیکه بو نتیجه نی چیخارماق اولار کی حاج رحیم موذنین وئردیگی آذانین موسیقی سی بایاتی قاجار موغامی اوزرینده اولدوغونا باخمایاراق ، اونون ایفاچیلیق طرزی و قورولوشو  چوخلو قورآن کریمین تلاوتی سیستمینه بنزه ییر. اونا گوره  بو اثردن بونو اومماق اولماز کی بایاتی قاجارین بوتون شوعبه لر و گوشه لری بو آذاندا گوستریلسین. او دور کی بو آذاندا یالنیز بایاتی قاجار مایه سی و روح الارواح گوشه سی  اوخونور.

حاج رحیم موذن دن اونجه ده  ایراندا بیر نئچه فارس موغنی سی فارس موسیقی دستگاهلاری اوزرینده آذان لارینی سینامیشلار. بونلارین چوخو بایاتی تورک آوازی (فارس موسیقی سینده بو دستگاها آواز دئییلیر) اساسیندا اولموشدور او جومله دن تاج اصفهانی ، ابوالحسن دماوندی و جواد ذبیحی نی آد اپارماق اولار. حتی جهانبخش کوردی زاده آدلی بیر شخص شور دستگاهیندا و عطاالله امیدوار فارس موسیقی سینده دؤنه دؤنه موراجیعت اولونان هومایون دستگاهی اساسیندا آذان وئرمیشلر. آنجاق بونلارین بیر نئچه سی  فارس موسیقی سی نین بایاتی تورک  آوازینا بنزه سه لرده ، آنجاق هئچ بیری مئلودی باخیمیندان رحیم موذنین وئردیگی آذانا بنزمیر. بیرینجی - بونا گوره کی فارس موسیقی سینه عایید اولان بایاتی تورک آوازی آذربایجان موغام لاریندان ساییلان بایاتی تورک یا بایاتی قاجار موغامی ایله تام فرقلی دی. ایکینجی - بو آذاندا (رحیم موذنین آذانیندا) اولان موسیقی پارچاسی( بایاتی قاجارین مایه سی /تملی)  فارس موسیقی سی نین بایاتی تورک دستگاهیندا مؤوجود دگیل . باشقا سوزله دئسک «توکلت علی الحی...» جمله سینده عکس اولونان بایاتی قاجار مایه سی نین موسیقی مئلودی سی تکجه آذربایجان موغامینا عاییددیر. اوچونجو - اوسته سادالادیغیمیز فارس موسیقی سی اساسیندا وئریلن آذان لارین هئچ بیری روح الارواح گوشه سی اوستونده اولمامیش حتی بو گوشه دن آذاندا هئچ بیر کیچیک موسیقی پارچاسی کیمی ده ایشلدیلمه میشدیر. فارس بایاتی تورکونون شوعبه و گوشه لاری بونلاردان عیبارتدیر : درآمد اول ، دوگاه ، فرود  ، درآمد دوم  ، درآمد سوم  ، حاجی حسنی  ، بسته‌نگار ، زنگوله ، خسروانی ، نغمه  ، فِیلی ،  مهربانی ، جامه‌دران ، مهدی ضرّابی ، روح‌الارواح.  بو قلم صاحابی  بو دستگاهین بیر نئچه موختلیف اینسترومنتال (تکجه موسیقی آلت لری نین موشاییعتی ایله اولونان ایفا) ایفالاری نی او جومله دن اوستاد غلامحسین بیگجه خانی(فارس تاری) و اوستاد  حاج محمود فرنامین (قاوال) بیرگه ائتدیگی ایفا ، اوستادجلیل شهنازین(فارس تاری) اینسترومنتال ایفاسی و بیر نئچه باشقا اینسترومنتال ایفالاری و ها بئله بیر پارا ووکال (خواننده و موسیقی آلت لری نین موشاییعت ایله اولونان ایفا) ایفانی او جومله دن آذربایجانین اولمز مغنی سی ابوالحسن خان اقبال آذرین ایفاسی ،  جناب ابوالحسن دماوندی ، محمود کریمی ، سید جواد ذبیحی ،  اوستاد محمد رضا شجریان کیمی فارس مغنی لری نین ووکال ایفاسینی دفعه لرله  دینله دیکده روح الارواح گوشه سینه راست گلمه دی و یا اوسته لیک حاج رحیم موذنین آذانینداکی روح الارواح ایله اولان اویغون بیر روح الارواحا هله لیک  راستلاشماییبدیر. بئله لیکله فارس موسیقی سی نین روح الارواح گوشه سی آذربایجان موغامی نین روح الارواحی و ها بئله بونون اساسیندا حاج رحیم موذنین وئردیگی آذانداکی روح الارواح دان فرقله نیر. گویا فارس و آذربایجان روح الارواح لاری تکجه آددا بیر - بیرینه بنزه ییرلر یوخسا ملودی باخیمیندان تام فرقلی موسیقی پارچالاری دیلار. فارس موسیقی سینده روح الارواح گوشه سی نادیر حال لاردا بایاتی تورک آوازی  و یا شور دستگاهی ترکیبینده اوخونار. حال بو کی روح الارواح آذرباجان موغام لاریندان اولان بایاتی تورکده دوگاه شوعبه سی  ایله  ماورالنهر گوشه سی آراسیندا  و ها بئله دوگاه موغامیندا بایاتی قاجار و زمین خاره گوشه لری آراسیندا ایفا اولونار. گوره سن نییه فارس موسیقی سینده روح الارواح خاطیرلردن چیخمیش ایمیش ، ایندی ایسه حاج رحیم موذنین آذانیندان بری  ایندی روح الارواح خاطیرلارا دوشور؟! بو موسیقی پارچاسی اونلارین موسیقی سینده ده واریمیش سا بس نییه فارس موسیقی سی نین موختلیف ووکال و اینسترومنتال ایفالاریندا یوخدور ؟! ، گوره سن نه واخت اونو صاندیقدان چیخاردیب ایفا ائدجکلر ؟!

بئله لیکله حاج رحیم موذنین وئردیگی آذان ایکی موغام شوعبه و گوشه سی : بایاتی قاجارین مایه سی و روح الارواح اوستونده اولموش و تام آذربایجان موغامینا عایید اولان بیر اثر دیر.  بو آذانین هر بیر موسیقی جومله سی ، کیچیک موسیقی تکنیک لری او جومله دن خیردالیق لار ، بوغاز لار ، زنگوله  لر و ... هامیسی آذربایجان موسیقی سی و موغام اساسیندادیر و اوندا هئچ بیر یاد نفس و یا اوزگه موسیقی سی نین ایزی گورونمور. بو آذانی آذربایجان موغامی نین بیر دانیلماز اثری کیمی دونیادا تانیتدیرماق و بو عونوانلا یونسکودا قئید ائتدیرمک لازیم دیر.

قایناق لار :

-          موغامات آذربایجان ، رامیز زهرابوو ، تبریز ، 1386.

-          زندگینامه رحیم موذن‌زاده اردبیلی :

http://hamshahrionline.ir/details/90102

-          اوستاد درسی تلویزیا وئرلیشی ؛ بایاتی قاجار (وامیق محمد علی یئو).

-          اوستاد درسی تلویزیا وئرلیشی ؛ دوگاه (رافیق موسی زاده).

-          فارس موسیقی سی بایاتی تورک دستگاهی نین موختلیف ایفالاری.

-          آذربایجان موغامی بایاتی قاجار و دوگاه موغامی نین موختلیف ایفالاری.

 16 آسلان (اسد) 1392 گونش ایلی

August 7, 2013

در دفاع از تاریخ و زبان آذربایجان (2)

در دفاع از تاریخ و زبان آذربایجان (2)

 مقاله حاضر ادامه نوشته پیشین نگارنده تحت همین عنوان و در واقع بخش دوم نوشته مذکور است که چند روز پیش منتشر گردید. در بخش اول که مباحث بیشتر حول مسایل زبان و تبار آذربایجان از جمله قدمت وجود زبان ترکی و حضور گروههای نژادی ترک در آذربایجان ، گنجینه زبان و ادبیات ترکی آذربایجان ، جایگاه زبان ترکی و زبانهای فارسی و عربی در آذربایجان بعد از اسلام ، ضرورت آموزش به زبان ترکی در آذربایجان ، مباحثی پیرامون نام و عنوان زبان آذربایجان که هر یک به نحوی در جواب ادعاهای دکتر سید جواد طباطبایی  نگاشته شده که اخیرا در قالب مصاحبه ای در نشریه مهرنامه مطرح شده بود. مقاله حاضر یا بخش دوم  این نوشته بیشتر در پیرامون مسایل تاریخی آذربایجان و در واقع جوابیه ای در مقابل مسایل تاریخی مطرح شده توسط دکتر طباطبایی در مهرنامه و به چالش کشیدن ادعاهای بی پایه و غیر علمی ایشان و درباره موضوعاتی از قبیل جایگاه و چهره واقعی حکومت فرقه دموکرات در تاریخ آذربایجان ، اصلاحات و اقدامات این حکومت ، دلایل مردمی و ملی بودن این حکومت و در نهایت در باب مباحثی همچون ستم ملی ، حق تعیین سرنوشت و ... نگاشته شده است.

  گذشته از تاریخ دیرین و پر افتخار سرزمین آذربایحان که سراسر شرح آزادیخواهی ملت آذربایجان و قیام  فرزندان خلف وی همچون آتورپات ، بابک  ، نسیمی ، کوراوغلو ، قوچاق نبی ، زینب پاشا و...  بر علیه ظلم و بی عدالتی است ، تاریخ معاصر این سرزمین  را هم سراسر مبارزه در راه آزادی و عدالت تشکیل می دهد. از دو جنبش استقلال خواهی آذربایجان شمالی که در 1918 و 1991 به وقوع پیوسته و نهایتا منجر به استقلال ابدی نیمه شمالی سرزمین تاریخی آذربایجان گردید  که بگذریم ، آذربایجان جنوبی در قرن بیستم چهار حرکت انقلابی به خود دیده است : انقلاب مشروطیت ، نهضت آزادیستان ، انقلاب 21 آذر (حکومت ملی آذربایجان به رهبری پیشه وری کبیر) ، قیام 29 بهمن 56  تبریز و حوادث آذربایجان در بعد از انقلاب . بی شک اوج این انقلابها و قیام های آزادیخواهانه را باید انقلاب 21 آذر و تشکیل حکومت دانست. حکومتی که در 21 آذر 1324 روی کار آمد و در 21 آذر 1325 به تاریخ پیوست و  برای همیشه در قلب ملت آذربایجان جای گرفت. در عرض آن یک سال ملت آذربایجان توانست لیاقت و استعداد خویش را در برپایی حکومت دموکراسی ، عدالت اجتماعی و تمدن مدرن بر جهانیان ثابت کند. در اینجا مقصد ، پرداختن به تمام جوانب این انقلاب و حکومت ملی نبوده ، بلکه جهت اطلاع جناب دکتر طباطبایی و امثال وی که جهت بی اعتنا و افسانه ای نشان دادن اصلاحات و اقدامات تاریخی دموکرات ها در آذربایجان جنوبی به خیال بافی متوسل شده اند – بلکه تاریخ ننگین 53 ساله پهلوی ها بیشتر به افسانه می ماند تا حکومت  یکساله ملی آذربایجان - تنها به صورت فهرست وار به گوشه هایی از اقدامات و اصلاحات انقلابی این حکومت اشاره می شود. باشد که بدین طریق ایشان از خواب قرون وسطایی بیدار شده و بدانند که  حکومت فرقه دموکرات  نه تنها حکومتِ در سایه و یا حکومت اقلیتی وابسته که توسط دول خارجی بر آذربایجان جنوبی تحمیل شده باشد ، نبوده است بلکه چنانکه در ادامه خواهیم دید  بر اساس مستندات تاریخی این حکومت بر آمده از آمال و مطالبات آزادیخواهانه توده ها و اقشار مختلف ملت آذربایجان بوده است.

  از اساسی ترین و مترقی ترین اقداماتی که حکومت ملی آذربایجان به رهبری پیشه وری کبیر در طول یک سال انجام داد ، می توان تقسیم اراضی بین کشاورزان را نام برد که اولین و عمده ترین اصلاحات ارضی طول تاریخ ممالک محروسه (ایران) [1] و آذربایجان جنوبی به حساب می آید ، حتی اصلاحات ارضی محمد رضا پهلوی که  سالها بعد در چندین مرحله انجام گردید  قابل قیاس با این اقدام انقلابی نبوده و چندان نفس خاطر زمیندار شدن کشاورزان و یا توسعه کشاورزی نبوده است ، بلکه هدف وی و عمالش از این تقسیمات تبدیل املاک به ارث رسیده از رضاخان بویژه  املاک وسیع وی در مازندران به پول نقد بود تا از این طریق هم بنیه مالی شاه جوان که در اوایل سلطنت به شدت با بی پوالی مواجه گردیده بود ، تقویت شود و از  طرف دیگر وجهه ی شاه رعیت پرور و دوستدار رفاه طبقات پایین جامعه و مترقی برایش فراهم بشود. در نتیجه حکومت یک ساله دموکرات ها بر آذربایجان 257066 هکتار زمین بین 209096 کشاورز تقسیم شد و مناسبات ارباب- رعیتی به نفع توسعه کشاورزی تغییر یافت. [2]

 حکومت ملی در زمینه صنعت علاوه بر اینکه صنایع ورشکست شده را احیا و کارخانجات تعطیل شده را وارد خط تولید کرد ، کارخانه ها و صنایع جدیدی احداث نمود. برای اولین بار در ایران و آذربایجان جنوبی قانون کار تدوین شد ، ساعات کاری کارگران به  8 ساعته تقلیل یافت. برای کارگران حق بیمه تعلق گرفت. حکومت خود به تشکیل اتحادیه های کارگری مبادرت نمود ،کار کودکان زیر 14 سال ممنوع گردید ، دولت نگهداری از کودکان بی سرپرست را در اولویت کاری خود قرار داد ، مرخصی سالانه به مدت یک ماه برای کارگران عملی شد. کنگره کارگران برای اولین بار در تاریخ ممالک محروسه و آذربایجان جنوبی در مرداد 1325  افتتاح گردید. مرخصی سه ماهه دوران حاملگی برای زنان کارگر به شرط دریافت حقوق برقرار گردید برای خانواده کشته شدگان در جبهه های جنگ با حکومت مرکزی حقوق ماهیانه تعلق گرفت ، جهت رفاه حال کارگران امکانات تفریحی (احداث سالن تئاتر و انجمن موسیقی) ، آموزشی (سواد آموزی ضمن خدمت ، احداث کودکستان  و کتابخانه) ، بهداشتی و تغذیه (احداث درمانگاه ، فروشگاه) در کارخانه ترتیب داده شد. بانک ملی آذربایجان تاسیس گردید و با توزیع اسکناس جدید و برخی سیاستهای پولی دیگر باعث تثبیت قیمتها گردید ، راههای روستایی توسط حکومت سنگ فرش گردید ، از طرف دولت برای  10 هزار نفر اشتغال زایی به عمل آمد.[3] در اینجا ذکر دو نکته از روابط دهقانان و تجار با حکومت ملی خالی از فایده نخواهد بود.  در دوره حکومت ملی گروه بزرگی از تجار (متشکل از دهها تاجر بزرگ) نامه ای خطاب به حکومت ملی نوشته و تقاضا می کنند که حکومت ملی روابط تجاری بلا واسطه با دول خارجی برقرار نماید[4] ،   همچنین کنگره دهقانان برای اولین بار در تاریخ ممالک محروسه و آذربایجان جنوبی  با شرکت تعداد کثیری از دهقانان تاسیس گردید[5]. حال باید از جناب دکتر طباطبایی پرسید که این  حقایق تاریخی مستند به جز دلالت بر محبوبیت و مردمی و ملی بودن حکومت دموکرات ها  از دید ملت آذربایجان نشان از چیست ؟!

 اقدام تاریخی دیگر حکومت ملی رسمیت دادن به زبان ترکی آذربایجان در آذربایجان جنوبی بود ، اگرچه در این دوره به صورت سیستماتیک آموزش به زبان مادری و ملی مورد توجه قرار گرفت اما  باید خاطر نشان کرد که این مساله در آذربایجان چندان هم بی سابقه نبوده است. پیش از این اولین مدرسه مدرن در ایران و آذربایجان جنوبی به زبان ترکی توسط میرزا حسن رشدیه تاسیس و اولین الفبا و کتابهای درسی نوین  ( از جمله کتاب وطن دیلی) توسط وی به زبان ترکی توسط وی تالیف گردید. حال باید از جناب دکتر طباطبایی که بر این باور است گویا «... اين كه برخي مي‌گويند شما تحت ستم بوده‌ايد و نمي‌دانستيد كه دارند به اجبار زبان فارسي را در مدارس به شما مي‌آموزانند، مسأله جديدي است كه پشتوانه فرهنگي و تاريخي ندارند و نشأت گرفته از ايدئولوژي‌هاي جديد است... » پرسید آیا آذربایجانیها واقعا تمایلی به آموزش به زبان مادری و ملی خود نداشته و ندارند ؟! آیا آموزش به زبان مادری مساله ای جدید و بدون پشتوانه فرهنگی و تاریخی است ؟! آیا ما دم خروس را باور کنیم یا قسم حضرت عباس شما راسیست های فارس را ؟! شما که با بی انصافی ادعا دارید که «... ادعاهاي پان‌تركيست‌ها از سنخ ديگري است. مي‌گويند زبان فارسي را دولت اجبار كرده است و نتيجه مي‌گيرند كه براي مبارزه با آن بايد زبان آذري را اجباري كرد يعني سلب آزادي زبان در حرف زدن، نوشتن و حتي راديو و تلويزيون از مردم و اجبار آنها به پان‌تركيسم ... » مگر زبان ترکی را در آذربایجان حکومت راسیستی رضاخان و بعد حکومت پسر بی لیاقتش ممنوع نکردند ، پس اگر دولت این زبان را ممنوع نکرده بود «قلک های جریمه» را چه کسانی در مدارس آذربایجان ترتیب داده بودند ؟!  شما که اصرار دارید به مخاطب خود بقبولانید که گویا دولت زبان فارسی را اجبار نکرده و آذربایجانیها داوطلبانه آموزش به زبان فارسی را برگزیده اند ، لطف نموده و متن قانون اساسی مشروطه را به دقت بخوانید و مشاهده بفرمایید که در هیچ جای آن از زبان رسمی در مملکت سخن سخن گفته نشده است ، بلکه این حکومت راسیستی پهلوی و در راس آن رضاخان بود که قانون اساسی مشروطه را که حاصل خون فرزندان این خاک به خصوص حاصل مجاهدت ملت آذربایجان بود دست کاری کرده و زبان رسمی (فارسی) را وارد قانون اساسی نمود ، چنانکه در مواد دیگر آن از جمله انتقال سلطنت از دودمان قاجار به پهلوی و چندین مورد دیگر نیز دست برد. جناب طباطبایی ! شما یقینا در خیالات خود چنین تصور می فرمایید که زبان فارسی از عهد هبوط آدم زبان ملی ملل ساکن در ممالک محروسه بوده و ضرورتی در رسمیت دادن به آن احساس نمی شد ، شاید سن شما اجازه ندهد که دوران رسمیت یافتن زبان فارسی و ممنوع کردن زبانهای غیر فارسی را مقارن سوار شدن رضاخان بر شتر سلطنت بر چشم خویش ببینید ، اما پدران و مادران ما نیک به یاد دارند که این فاجعه چطور در آذربایجان عملی شد ؟! این جنایات در تاریخ ثبت گردیده است. اگر نگاهی منصفانه به تاریخ این دوران بیافکنید مشاهده خواهید کرد که چطور تئاتر آذربایجان که به زبان ترکی  بود تعطیل شد ، و اجبار گردید تا تئاتر باید به زبان فارسی انجام گیرد ، یا اینکه مدارس ترک زبان تعطیل شد ، بر موسیقی ملی آذربایجان محدودیت اعمال گردید ، انتشار روزنامه ها و کتابهای ترکی قدغن گردید ، تکلم به ترکی در ارتش ، مدارس و محافل رسمی ممنوع شد و بسیاری اقدامات ضد بشری و وحشیانه دیگر که به دست پدر و پسر مزدور و وطن فروش انجام گردید . تا جایی که زبان ترکی به نوحه و روضه خوانی آخوندها در منابر و آیین سوگواری و عزاداری ائمه شیعه در تکیه ها و اماکن مذهبی و به لالایی گفتن مادران آذربایجانی به اطفلشان در داخل چهار دیواری محدود گردید.

 طبق فرمان حکومت ملی  ، زبان ترکی آذربایجانی که در فرامین دولتی آن زمان به اختصار زبان آذربایجانی نامیده می شد به زبان رسمی ادارات ، ارتش ، مدارس ، دانشگاه و... تبدیل گردید و از این به بعد  فرامین رسمی دولت ،  اسناد تجاری ، محاکمات دادگاهها ، اسامی  کالاها و موسسات تجاری ، سمینارها و نشستهای رسمی به این زبان می بایست به این زبان باشد. اقلیت های غیر ترک آذربایجان در آموزش زبان مادری خود مختار  بودند اما در نوشته های رسمی درکنار زبان مادری خود می بایست  از زبان ترکی آذربایجانی نیز استفاده بکنند. [6]

اقدام بنیادی دیگر فرقه دموکرات تاسیس دارالفنون دولتی آذربایجان ( آذربایجان یونیوئرسیته سی) بود که دومین دانشگاه در ممالک محروسه و اولین دانشگاه آذربایجان جنوبی به حساب می آمد. این دانشگاه در 22 خرداد 1325 در قالب سه دانشکده طب ، کشاورزی و تعلیم و تربیت ( با رشته های تاریخ ، زبان و ادبیات ، فلسفه حقوق ، فیزیک ، ریاضیات و طبیعیات ) تاسیس شد. دانشگاه آذربایجان از میان بیش از 300 نفر داوطلب ورود به دانشگاه 190نفر را پذیرش  کرد. جناب دکتر طباطبایی آیا این دلیل بر مردمی  و ملی بودن این حکومت برای آذربایجانیان نبوده است ؟! والا چه لزومی داشته کسانی که این حکومت را قبول نداشتند و آن را آلت دست بیگانه می دانستند ، این همه شور و اشتیاق برای وررود به دانشگاهی که این حکومت تاسیس کرده بود از خود نشان دهند ؟!

  در دوران حکومت یک ساله دموکرات ها بر آذربایجان در عرصه مطبوعات و نشریات نیز قدمهای بزرگی برداشته شد . با تلاش حکومت ملی بیش از 50 روزنامه و مجله در آذربایجان انتشار یافت. حکومت ملی به قدری در عرصه فرهنگ و ارتباطات حساسیت داشت که شخص نخست وزیر شخصا کار نظارت بر مطبوعات را برعهده گرفت و نقل است که مرحوم پیشه وری خود روزانه به دفاتر روزنامه و مجلات سر می زد. حتی بارها گفته بود که بزرگترین کاری که در این یک سال به آن بیش از دیگر اقداماتش همیشه افتخار کرده است ، نوشتن مقالات در روزنامه «آذربایجان» بود. لازم به ذکر است که  فرهنگ روزنامه خوانی و مطالعه در این یک سال طوری در جامعه آذربایجان جا افتاده بود که نقل است رانندگان آذربایجانی که به کرج می رفتند می بایست نسخه ای از  روزنامه آذربایجان را با خود برای کارگران می بردند والا نباید از کارگران انتظار  می داشتند که آنها زودتر از دیگران ماشین وی را بارگیری کنند. بنابر این رانندگان در بردن روزنامه آذربایجان به کرج به همدیگر سبقت می گرفتند.[7] این حکایت همچنین بیانگر  این است که حکومت ملی تا چه حد در بین اقشار جامعه به خصوص طبقات پایین و زحمتکش محبوبیت داشته است حتی در بین آذربایجانیانی که خارج از جغرافیای آذربایجان به خصوص در مهاجرت در مرکز می زیستند.

  درکارنامه حکومت ملی اقدام مترقی دیگری تحت عنوان تاسیس دومین رادیو ممالک محروسه و اولین رادیو آذربایجان جنوبی ثبت شده است . این رادیو علاوه بر  تبریز ، پایتخت آذربایجان ،   شهرهای بزرگ  از جمله اورمیه ، اردبیل ، زنجان ، مراغه ، خوی و دیگر مناطق آذربایجان جنوبی را تحت پوشش  خود قرار  می داد .حتی برنامه های رادیویی حکومت مهاباد (ساووج بولاق) نیز از طریق رادیو آذربایجان پخش می گردید . از دیگر اقدامات فرهنگی حکومت می توان به موارد زیر اشاره نمود :  تاسیس تئاتر ملی آذربایجان – تاسیس فلارمونیای ملی آذربایجان ، تاسیس موزه ملی آذربایجان که با نام کمالدین بهزاد هراتی ، نقاش معروف دوره تیموری و صفوی شهرت یافته بود[8]

 اصلاحات بنیادی حکومت ملی در زمینه بهداشت هم به هیچ وجه قابل مقایسه با مجموع اقداماتی که قبل و بعد از حکومت ملی در آذربایجان جنوبی انجام شد، نیست. در حالیکه قبل از انقلاب 21 آذر در کل آذربایجان برای جمعیت شش میلیونی 70 تخت بیمارستان 27 داروخانه 40 نفر پزشک وجود داشت ، حکومت ملی در مدت کوتاهی این ارقام را  به 35 بیمارستان و درمانگاه ، 800 تخت بیمارستان و 200 پزشک رسانید. در شش ماهه اول سال  وزرارت صحیه 350 هزار نفر را  در برابر انواع بیماریها واکسینه نمود . همچنین درمانگاهها اقدام به توزیع  مجانی داروهای مورد نیاز بین مردم نمودند. از دیگر اقدامات حکومت در زمینه بهداشت می توان به تاسیس آزمایشگاه میکرو بیولوژی و مبارزه با انواع بیماریها اشاره کرد در قالب طرح های گوناگون و همچنین  مبارزه جدی حکومت با استعمال مواد مخدر  اشاره نمود.

  در زمینه ها ی اجتماعی هم علاوه بر موارد یاد شده می توان موارد زیر را هم یاد آور شد : برای اولین بار  در خاورمیانه و برای نخستین بار در تاریخ ممالک محروسه و نهایتا آذربایجان جنوبی زنان صاحب حق رای شدند ، اتحادیه زنان با 600 عضو تشکیل شد اقدامات بنیادی در زمینه سواد آموزی زنان به عمل آمد [9]،  نوانخانه ها و خانه های سالمندان در مناطق مختلف آذربایجان احداث گردید. بنابر این به جرات می توان با «ریچارد کاتم» در مورد اقدامات حکومت ملی همنوا شد  که : «کاری که فرقه در یک سال در تبریز کرد بیش از کارهایی بود که رضا شاه در طول بیست سال انجام داد »[10]

  اکنون باید از جناب دکتر طباطبایی این سوال را پرسید کدامین ملت حاضر است در مقابل این همه خدمات ناسپاسی بکند ؟ کدام ملت حق نشناسی به این چنین حکومت پشت می کند ؟ به کوری چشم شما و همه مانقورتها و راسیستها یقینا یاد و خاطره حکومت ملی چه در ایام حکومت ملی و چه بعد از گذشت 67 سال  بعد از پایان حکومت  در قلوب آذربایجانیها مانده و تا ابد خواهد ماند .  

علاوه بر اینها حکومت فرقه دموکرات آذربایجان پایگاه بزرگی در بین توده های ملت آذربایجان داشت ، طوری که در بهمن 1324 فرقه دموکرات 75 هزار نفر عضو داشت که متشکل از 56 هزار  نفر دهقان  ، 6 هزار روشنفکر ، 3 هزار پیشه ور و دکاندار  ، 2 هزار بازرگان ، 500 زمیندار و 100  نفر روحانی بودند. ترکیب قومی و مذهبی آن هم متشکل از مسلمان (شیعه و سنی)، مسیحی ، آشوری ، کرد ، ترک و ارمنی بود.[11]  که همگی دست در دست هم در جهت تحقق آرمانها و مقاصد حکومت ملی می کوشیدند. دلیل دیگر بر ملی و مردمی بودن حکومت ملی وجود ساختارها و نظام سیاسی دموکراتیک آن است. اصل تفکیک قوا و تقسیم مسئولیت های حکومت بین سه قوه مقننه : مجلس ملی ، قوه مجریه : هیئت دولت ،  قوه قضاییه : دادگستری به عنوان یکی از اصول مسلم حکومت های دموکراتیک ، در نظام سیاسی حکومت ملی نیز به وضوح قابل مشاهده است. طوری که نمایندگان مجلس با رای مستقیم ملت انتخاب می شدند.  در منابع از شرکت 1 میلیون واجد شرایط شرکت در انتخابات از کل 6 میلیون جمعیت آذربایجان جنوبی  سخن به میان می آید. نخست وزیر هم با رای مستقیم نمایندگان مجلس انتخاب شده و کابینه هم بعد از رای اعتماد مجلس رسمیت پیدا می کرد. بنابر این دور از انتظار  نیست که راسیتهای فارس و مانقورت ها از جمله شخص دکتر طباطبایی در مقایسه بین حکومت پدر و پسر پهلوی با حکومت یک ساله دموکراتها جهت تخطئه این حکومت ملی ، دموکراتیک و مترقی به افسانه بافی و جعل حقایق تاریخی روی آورند.

جمع بندی و نتیجه گیری :

-             با مطالعه تاریخ و زبان آذربایجان ما آن را سرزمینی می یابیم که از دیرباز  زبان و فرهنگ  متمایز و مستقلی برای خود داشته است. از دیرباز گروههای جمعیتی غالب این سرزمین را ترکها تشکیل می داده اند و طبیعتا زبان غالب آن هم ترکی بوده است. این زبان که محصول آمیختگی گروهها و شاخه های مختلف زبان ترکی از جمله ترکی اویغوری ، قبچاقی و علی الخصوص ترکی اوغوزی می باشد . در عین حال در ترکیب آن عناصر مختلف زبانهای ترکی باستان از جمله : قوتتی ، لولوبی ، هوری ، مادی ، ماننایی ، آلبانی ، آتروپاتنی و...  از دوران باستان نفوذ خود را حفظ نموده بودند. اما بدلیل غلبه زبانی اوغوزها بر آذربایجان در قرون بعد از اسلام این زبان رنگ و روی اوغوزی به خود گرفت و مدتها به همراه با ترکی آناتولی تحت عنوان ترکی اوغوزی شناخته می شد. چنانکه در کتاب دده قورقود «لسان اوغوزان» به آن اطلاق گردیده و در کتاب دیوان الترک کاشغری هم ترکی اوغوزی نامیده شده است. این زبان از قرن 7ه.ق/13 م  با جدای از زبان آناتولی به زبان مستقل و واحدی تبدیل گشته و با عناوین دیگری از جمله ترکی شیعی ، ترکی علوی ، ترکی ایرانی [12]، آذری ، آذربیجی ، آذربایجانی ، اما اغلب  به ترکی آذری و یا ترکی آذربایجانی معروف شد. حتی علمای زبان و ادبیات آذربایجان در دوران معاصر نیز این اصطلاح ها را بارها به کار برده اند. از جمله : مبانی دستور زبان آذربایجانی : محمد علی فرزانه ، آذری دیلی نین گرامری : تیمور پیر هاشمی ، معاصر ادبی آذری دیلی/سس- صرف/ ، زبانی آذری ادبی معاصر / آوا شناسی – قواعد نگارش/ ، ایران تورکجه سی نین صرفی ، لکسیکولوژی زبان ادبی معاصر آذری ، آذربایجان تورکجه سی نین نحوی : 5 اثر اخیر از پروفسور محمد تقی زهتابی می باشد.

  اکنون جای دارد از جریان آذربایجان ستیز ِ ترکیه ستای و عثمانی پرست پرسید که آیا این بزرگواران که سالها در خط مقدم جبهه مبارزه آنتی راسیستی با راسیسم فارس مبارزه کرده و عمر پر بهای خود را در این راه مقدس گذاشته اند ، از نظریه «زبان آذری کسروی» و جعل و مصادره این زبان توسط وی  هیچ اطلاعی نداشته اند ، که زبان آذری را مکرر در آثار خود بکار برده اند ؟! یا آگاهانه و جهت جلوگیری از مصادره عنوان «زبان آذری» توسط راسیسم فارس و جعل زبان جدیدی با این عنوان که وابسته به زبان فارسی بود ، عنوان آذری را به کار برده اند ؟! اگر چنین است  ، چه بهتر که ما نسل حاضر هم در تقویت این عمل  ستودنی ، سنجیده و زیرکانه پیرو ایشان باشیم. یا لابد ایشان هم شامل فتوای استالینیست و یا پان ایرانیست بودن توسط جریان مذکور می شوند ؟! یاد آوری این نکته هم خالی از لطف نخواهد بود که استعمال مفهوم زبان آذری یا آذربایجانی مدتها پیش از استالین وجود داشته است. بنابر این در اینجا موضوع زبان آذری و آذربایجانی مقدم بر ظهور استالین بوده  و با نسبت دادن این نامگذاری به استالین و امثال وی نمی توان مانع بازگویی حقایق تاریخی گردید. بنابر این استعمال هر یک از عناوین بالا به لحاظ تاریخی و زبان شناختی ، بلا اشکال بوده ، اما بنا به دلایلی که در بخش اول این مقاله به آنها اشاره گردید (جامعیت و مانعیت عنوان ترکی آذربایجانی نسبت به دیگر عناوین زبان آذربایجان)  از نظر نگارنده و علمای زبان شناس آذربایجان «ترکی آذربایجانی» عنوان معیار و استاندارد برای تعریف این زبان می باشد. و الا تحریم  هر یک از عناوین بالا ( لفظ آذری و کلیه عناوینی که این زبان را به جغرافیای آذربایجان ربط می دهد) و اصرار در کاربرد عنوان دیگر (عنوان مطلقِ زبان ترکی بدون تفکیک زبانهای ترکی موجود در ممالک محروسه و نیز تمایز بین شاخه های بیست و چند گانه ترکی معاصر) ثمره ای جز استبداد در جامعه آذربایجانی و منحرف کردن مطالبات به حق ملت آذربایجان از مسیر اصلی خود  و جعل و تحریف زبان ، فرهنگ و تاریخ  راستین آذربایجان نخواهد داشت.[13]

-            در دوران بعد از اسلام سه زبان ترکی ، فارسی و عربی در کنار هم در سطوح و درجات متفاوت در آذربایجان کاربرد داشت. زبان فارسی در دوران بعد از اسلام تحت تاثیر شرایط تاریخی در درجه دوم و بیشتر  به عنوان زبان فرعی در ابعاد و سطوح رسمی و دولتی و همچنین در حوزه ادبیات در کنار زبان ترکی کاربرد داشته است ، اما  در طی 90 سال گذشته ، از دید ملت آذربایجان همواره به عنوان زبان تحمیلی به آن نگریسته شده که با رسمیت بخشیدن به آن و تقویت آن توسط دولت های پهلوی و جمهوری اسلامی به جای زبان ملی آذربایجان  ، ضربات جبران ناپذیری بر پیکر این زبان وارد شده و ممنوعیت آن در سطوح رسمی و غیر رسمی ، رکود و تضعیف این زبان را به نفع زبان فارسی در پی داشته است. رسمیت یافتن زبان فارسی و ممنوعیت دیگر زبانها نمودی از پروژه بزرگتر ساختن ملت واحد – زبان واحد در ممالک محروسه است که یکی از ارکان راسیسم فارس را در ایران تشکیل می دهد. بنابر این تنها راه برون رفت از وضعیتی که زبان ترکی آذربایجانی را به آن گرفتار ساخته اند ، رسمیت یافتن بی هیچ قید و شرط این زبان در آذربایجان جنوبی می باشد.

-          با مرور کوتاهی که بر تاریخ معاصر آذربایجان جنوبی به عمل آمد ، مشخص گردید که آذربایجان جنوبی در قرن بیستم پیشگام جنبش های آزادیخواهی و حرکتهای دموکراتیک در ممالک محروسه بوده و همچنین در 90 سال اخیر آذربایجان یک از کانون های عمده مبارزه بر علیه اشکال ستم ملی و در واقع تلاش برای رسیدن به حق تعیین سرنوشت بوده است. اوج این مبارزات را در انقلاب 21 آذر و حکومت ملی آذربایجان به صورت بارز می توان دید. در این یک سال ملت آذربایجان به رهبری فرزند خلف اش پیشه وری کبیر با آگاهی کامل از حقوق ملی خویش نخست اقدام به برپایی حکومت ملی آذربایجان نموده و بعد به پیگیری حقوقی حق تعیین سرنوشت در مجامع جهانی نمود  و  در عمل به بهترین وجه نشان داد که شرایط ، لیاقت و توانایی حاکم شدن بر سرنوشت ملی خود را دارد.  اما متاسفانه با تبانی دول استعمارگر آن روزگار از جمله ایالت متحده ، شوروی ، دولت ایران و خلف وعده و خیانت حکومت مرکزی و برخی عوامل فرعی دیگر  ملت آذربایجان به جای رسیدن به حقوق ملی اش  سرزمینش به خاک و خون کشیده شد. هزاران نفر از برگزیده ترین انسانهای این ملت شهید ، اسیر ، تبعید ، پناهنده و آواره گردیدند. اما بعد از گذشت 66 سال از این فاجعه بار دیگر ملت آذربایجان برای احیای حقوق زایل شده اش پای در میدان مبارزه آنتی راسیستی و ضد استعماری گذاشته است.

-          نگارنده محضر راسیستی جناب دکتر طباطبایی که برای قوام و دوام وحدت ملی ایران (؟1) کاسه داغ تر از آش شده و « آذربایجان را بخشي تجزيه‌ناپذير از ايران می داند و نگاهش به فرقه دموكرات هرگز چندان مثبت نبوده و در مورد جدا شدن آذربايجان از ايران نيز اصلاً ديدگاه مثبتي نداشته است ... براي ایشان وحدت سرزميني ايران هميشه يك اصل غيرقابل بحث بوده است …  » عارض است که مبحث حق تعیین سرنوشت ملتها مساله ای غیر قابل بحث و مذاکره بوده و هر کسی اعم از شخص حقیقی یا دولت ، حزب ، جریان ، گروه ، خودی و غیر خودی ، آذربایجانی و غیر آذربایجانی ، دموکرات و غیر دموکرات ، دانشمند یا عامی ، با هر تفکر و عقیده ای با این حق اولیه و انسانی ملت آذربایجان مخالفت بکند ، دشمن این ملت تلقی می شود.     بین حق تعیین سرنوشت و ستم ملی در آذربایجان جنوبی  رابطه تنگاتنگ و غیر قابل گسستی وجود دارد. به این صورت که در طی 90 سال اخیر در ممالک محروسه ملل غیر فارس از جمله ملت آذربایجان با وضعیتی مواجه بوده که متاسفانه اندیشمندان و نویسندگان این ملیتها (در اینجا مراد از نویسندگان  ، بیشتر نویسندگان آذربایجان مد نظر است) به ندرت تحلیلی عمیق و جامع از این وضعیت به دست داده اند. از معدود کسانی که در این زمینه و به این سیاق دست به قلم برده اند می توان از جناب پروفسور علیرضا اصغرزاده نام برد که در کتاب «ایران و چالش تنوع» [14] این مساله را در قالب دو نظریه بنیاد گرایی اسلامی و نژاد پرستی آریایی بررسی نموده  و ابعاد گوناگون این دو را با متدهای علمی آشکار تر ساخته اند. از نگاه راقم این سطور راسیسم فارس و استعمار داخلی (که اتفاقا گفتمان استعمار داخلی هم برای اولین بار توسط پروفسور اصغرزاده درباره مساله ملی آذربایجان مطرح گردیده است) دو مساله اصلی  است که به درستی ابعاد ستم ملی در حق ملیت های غیر فارس بخصوص ملت آذربایجان را  در محدوده 90 اخیر به روشنی نشان می دهد. نگارنده در یکی از نوشته های پیشین خود به کوتاهی و در حد بضاعت علمی خود به شرایط تاریخی و  نیز پایه های حقوقی  حق تعیین سرنوشت ملی در آذربایجان جنوبی اشاره کرده است.[15] لذا در اینجا جهت دوری از اطاله کلام به این بحث اشاره نمی شود.

-          به نظر می رسد همه این اما و اگرها و بایدها و شاید ها و اتهاماتی که تحت عناوینی همچون پان تورکیست ، تجزیه طلب و انواع و اقسام اتهامات بی پایه دیگر که از جانب راسیست های فارس  از جمله دکتر طباطبایی به فعالین ملی آذربایجان و ملت آذربایجان زده می شود ، بیشتر به قصد دور کردن اذهان ملل غیر فارس از مساله ستم  ملی  که در حق اینها روا داشته می شود و همچنین با هدف انکار وضعیتی راسیستی و استعماری حاکم بر ممالک محروسه می باشد. در واقع این اتهامات به عنوان حربه ای برای مقابله با اندیشه روبه رشد حق تعیین سرنوشت ملی و انحراف جنبش ملیت ها از مسیر اصلی خویش به کار می رود. در واقع راسیسم فارس با علم کردن تمامیت ارضی  ایران و اتهام پان ترکیست و تجزیه طلب بودن به مقابله با مطالبات حرکت ملی آذربایجان می پردازد که مهمترین و اصلی ترین خواست آن نیل به حق تعینن سرنوشت ملی و بر قراری حاکمیت ملی ملت آذربایجان در درون مرزهای جغرافیایی آذربایجان جنوبی چه در قالب فدرالیسم و چه بصورت دولت مستقل ملی است. از طرف دیگر هم حرکت ملی آذربایجان از ابزار حق تعیین سرنوشت ملی که حق طبیعی و مسلم ملت آذربایجان است ، در جهت مقابله با ستم ملی که در کسوت راسیسم فارس و استعمار داخلی ظاهر می شود ، استفاده می کند. کجای تاریخ ملت آذربایجان و دیگر ملیت های تحت ستم پای کدامین سند را مبنی بر پاسداری از تمامیت ارضی ایران و حراست از زبان فارسی به عنوان زبان ملی(؟!) تمامی این ملیت ها را امضا کرده اند. آیا تمامیت ارضی سرزمینی که وجب به وجب آن زندان ملیتهای غیر فارس است ،  وجود اش مانع از ترقی و پیشرفت آنها می شود ، فرهنگ و تمدنش را مصادره ، کل داشته هایش را چپاول می کند ، بیابانهای فارس نشین اش به لطف نعمات الاهواز ، آذربایجان ، کردستان ، بلوچستان ، ترکمنستان و...  و دستهای پینه بسته سیه روزان این ملیتها هر روز آبادتر و ساکنانش رو زبه روز پیشتر در رفاه غرق می شوند ، زبانشان را به بهای پاس داری از زبان در حال احتضار فارسی محو و نابود می کند ،  90 سال است که به عرب اش سوسمارخور و به ترک اش خر و به دیگری فلان اطلاق می کنند  و...  می تواند در نظر ملل تحت ستم هم «تمامیت ارضی» تلقی شود ؟! اینجاست که تقابل بین راسیسم فارس و حرکت ملی آذربایجان برای راسیستهای فارس غیر قابل تحمل شده و اتهاماتی همچون تجزیه طلبی و پان ترکیسم و... شکل می گیرد والا مگر امکان این مساله وجود دارد که تمامی ملت آذربایجان پان ترک باشند ؟! چنانکه امکان این هم وجود ندارد که تمام ملت فارس راسیست باشند. در حالیکه وجود رگه هایی از راسیسم فارس در بین نخبگان ملت فارس چه در سطوح رسمی (دولت های پهلوی و جمهوری اسلامی) و چه غیر رسمی (نخبگان طبقات و اقشار مختلف ملت فارس ، گروهها ، انجمنها و محفلها و... غیر دولتی) مشاهده می شود ، امکان این هم وجود دارد که تعدادی انگشت شمار در درون حرکت ملی آذربایجان جنوبی در معرض اتهام پان ترک بودن واقع شوند ( این مساله فقط در حد اتهام  چه به حق چه نا حق وجود دارد ، تاکنون کسی یا گروهی در حرکت ملی آذربایجان رسما  خود را پان ترک نخوانده است). این را باید جناب دکتر طباطبایی شفاف سازی بکنند که چه کسی یا گروهی پان ترک هستند ؟! تعریف ایشان از پان ترکیسم چیست ؟! ، بعد شخص یا گروه مورد اتهام واقع شده به دفاع از خویش بر خیزد. والا  عقل سلیم حکم می کند که تمامیت ملت آذربایجان و حتی همه فعالین آذربایجانی که نمی توانند پان ترک باشند . گویا از نگاه راسیسم فارس  پان ترکیسم به مفهوم ناسیونالیسم افراطی ترک نبوده و هر کسی دم از مطالبات به حق ملت آذربایجان بزند ، از هویت آذربایجانی و ترکی خود دفاع بکند ، پان ترک و تجزیه طلب محسوب می شود ؟ در این صورت بر تک تک  فعالین آذربایجانی فرض است که جواب راسیست هایی مثل دکتر طباطبیی را بدهند !

-          جناب دکتر طباطبایی ! سخن آخر اینکه شما همان بهتر که ماکیاولی یا هگلتان را تدریس بفرمایید و از استبداد جناب نظام الملک ، «اندیشه سیاسی» بافته و یا از سنت ارتجاعی ایرانشهری برای «ایران فرهنگی» عزیزتان «فلسفه سیاسی» بتراشید. و وقتی هم جایی کم آوردید نهایتا همه کاسه – کوسه ها را سر ترک های بی فرهنگ (؟!) و ملکشاه و آلب ارسلان بیچاره می شکنید که  گویا «ایران فرهنگی» نازنین تان را  به «خراب آباد فرهنگی» مبدل ساخته و از هر چه «اندیشه سیاسی آریایی» تهی ساختند.  والا شما نه متخصص تاریخ آذربایجان هستید و نه زبان آن. و اگر هر یک از این دو و یا هر دو بودید باز این صلاحیت در شما ایجاد نمی گردید که این چنین آسمان ریسمان کرده و با هویت ملی و حقوق ملیونها انسان بازی کینید. اگر قصد دارید خود را روشنفکر طرفدار تمامیت ارضی ایران  ، مدافع دو آتشه راسیسم فارس قلمداد کنید. خوب بدانید که در قرن بیست و یکم جایی برای راسیسم فارس و استعمار ملتها وجود ندارد. بهتر است به طریق دیگر عمل کرده و برای خود  به نحو دیگری شهرت روشنفکری بتراشید. جناب طباطبایی شما از گونه های معدود راسیستهای فارس و مانقورت های آذربایجان هستید که گاها در مرکز یافت می شود. بحمدالله که نسل مانقورتهایی مثل شما منقرض شده و دیگر در آذربایجان کمتر کسی دنبال افکار راسیستی شما و نسخه نود سال پیش راسیسم فارس و بیهوده گوییهای مانقوردهایی همچون کسروی و شماست. خدمت جنابعالی عارضم که آذربایجان امروز دیگر آن آذربایجان پیشین نیست. سیل خروشان حرکت ملی آذربایجان جنوبی در سالهای اخیر جوانان آذربایجانی را چنان به جوش و خروش واداشته که نگارنده شخصا در این 10 سال  اخیر کمتر جایی اعم از  اماکن عمومی ، مدرسه ، دانشگاه ، دفتر بسیج (؟!) ، انجمن اسلامی ، خوابگاه ، پارک ، کوه ، دشت ، دریا و ... را مشاهده کرده که در آنجا دست کم دو سه جوان آذربایجانی دور هم جمع نشده و به بحث و گفتگوی جدی و علمی پیرامون مساله ملی آذربایجان جنوبی مشغول نباشند. واقعا سطح بعضی مباحثات تا حدی آکادمیک و عالمانه بود که نگارنده مدتها در حیرت به سر می برد و مدام این سوال را از خود می پرسید که آیا واقعا اینجا «آذربایجان جنوبی» است ؟! بنابر این جناب دکتر طباطبایی ! فقط می توان گفت سحر نزدیک است ... .

«سن بیزیم سن بیزیم سن ، دوردوقجا بدنده جان ،

یاشا ! یاشا ! چوخ یاشا ! ای شانلی آذربایجان »

یادداشت ها و ارجاعات :

  [1] - در این نوشته به جای اصطلاح جعلی ایران مکرر از ممالک محروسه استفاده شده است. سرزمینی که امروزه ایران نامیده می شود در طول تاریخ چه در دوران باستان و چه دوران بعد از اسلام همواره با نام سلسله های حکومتگر نامیده می شده و همچنین در طول تاریخ هر یک از ممالک به دلیل استقلال نسبی و وضعیت نیمه مستقلی که نسبت به حکومت مرکزی داشته اند ،  معمولا با تفکیک مملکت ها نام هر مملکت جداگانه کاربرد داست مانند مملکت آذربایجان ، مملکت عراق و...  تا اینکه از دوران صفویه به بعد عنوان ممالک محروسه صفوی و بعد ها ممالک محروسه قاجار بر آن اطلاق شد ، در موارد نادری هم ممالک محروسه اسران گفته شده ولی در هر حال تا برکشیدن رضاخان توسط انگلیسی ها این سرزمین به هیچ وجه ایران نامیده نشده بود. رجوع شود به نوشته ای از نگارنده تحت عنوان « یادداشتی در پیرامون حق تعیین سرنوشت و برگزاری رفراندوم در آذربایجان جنوبی /بخش اول : زمینه تاریخی/

[2] - میانالی علیرضا : سیلاحلا اولچولن تورپاق : 1384 ، ونکوئر (کانادا) ،ج 1 : ص 270

در نوشته حاضر بدلیل اینکه کتاب فوق از میان دهها کتاب نگاشته شده در باب حکومت ملی و انقلاب 21 آذر توجه عمده و خاصی به اصلاحات حکومت ملی داشته است ، بنابر این نگارنده در مباحث مربوط به اصلاحات و اقدامات حکومت ملی مکرر به این کتاب ارزشمند و معتبر ارجاع داده است.

[3] - همان : صص 307 - 293

[4] - همان : ص 287

[5] - همان : ص 268

[6] - میانالی علیرضا : سیلاحلا اولچولن تورپاق : 1384 ، ونکوئر (کانادا) ، ج 2  :  صص 328-323

[7]- همان : صص 368 - 358

[8] - همان : صص392 -378 و 319

[9] - همان :صص 420 -402

[10]- جان فوران 1387 : مقاومت شکننده ، ترجمه احمد تدین ، تهران ، رسا ، ص 411

[11]- همان : ص 410

[12]- محمود بن حسین کاشغری : 1384 ، ترجمه حسین محمد زاده صدیق ، تبریز ، اختر : ص 47

[13]- دیگر افکار این جریان فرصت طلب هم به سهم خود نقشی در انحراف خواست های ملت آذربایجان دارد از جمله القای مفهوم خلق ترک یا ترکهای ایران به جای ملت آذربایجان و دشمنی با جغرافیای آذربایجان و  حذف مفهوم جغرافیا از پروژه ملت سازی آذربایجان و به جای آن تاکید مضاعف بر زبان و نژاد – انکار گذشته تاریخی و فرهنگی آذربایجان به خصوص جنبشها و انقلابات اخیر آذربایجان از جمله مشروطیت ، نهضت خیابانی و انقلاب 21 آذر و به جای آن تبلیغ عثمانی گرایی و ترکیه ستایی و تحمیل تاریخ و فرهنگ این دو به آذربایجان ، تاکید بر نوشتن با زبانی که ملغمه ای از ترکی آذربایجانی و ترکی آناتولی بوده (ولی در واقع همان ترکی آناتولی است) به جای زبان ترکی موجود در آذربایجان شمالی و جنوبی به بهانه اینکه گویا  زبان آذربایجان کلمات روسی ، فارسی و عربی زیادی دارد. ولی کسی نیست از این جریان مبتکر  و خلاق ؟! این سوال را بپرسد شما که اینقدر دلسوز زبان آذربایجان هستید چرا به جای کلمات بیگانه فارسی ، روسی و عربی ، کلمات جدید ترکی بر مبنای ساختار زبان ترکی آذربایجانی وضع نمی فرمایید (که البته صلاحیت این را هم نه شما دارید و نه دیگران ، الا اساتید زبان شناس حائز شرایط و فرهنگستان / آکادمی زبان ترکی آذربایجانی که در آینده تاسیس خواهد شد) و یکسره در گرامر زبان ترکی آذربایجانی دستکاری کرده و زبان را از این رو به آن رو می کنید ؟! محض اطلاع گردانندگان جریان مذکور زبان آذربایجان صاحب واقعی خود را دارد و آن در درجه اول ملت آذربایجان و در درجه دوم علما ، زبانشناسان ، محققان و نویسندگانی هستند که علی رغم وجود سختیهای فراوان از جمله ممنوعیت این زبان در سطوح رسمی و غیر رسمی و مخصوصا وجود سیستم بسته فرهنگی که متاثر از ساختار راسیستی 90 ساله در این سرزمین است  ، روز به روز بر پویایی و ترقی این زبان می افزایند ، حال اگر  فتوای ارتداد کسی را بدهید ، حکم عدم صلاحیت کسی را صادر بفرمایید ، مارکهای گوناگون از جمله استالینیست و پان ایرانیست به فعالین ملی بچسبانید  و... حکایت زبان آذربایجان همین است و بس.

[14] - Alireza Asgharzadeh,: 2007  Iran and the Challenge of Diversity  Islamic Fundamentalism, Aryanist Racism,and Democratic Struggles ,  PALGRAVE MACMILLAN , United States of America.

[15]  -  یادداشتی در پیرامون حق تعیین سرنوشت و برگزاری رفراندوم در آذربایجان جنوبی :

 

http://historyaz.blogfa.com/post-39.aspx

7  اسد (مرداد) 1392 / ‏2013‏/ژوئيه‏/29

آذربایجان جنوبی

در دفاع از تاریخ و زبان آذربایجان (1)

در دفاع از تاریخ و زبان آذربایجان (1)

چند هفته ای از انتشار مصاحبه جناب دکتر سید جواد طباطبایی در ماهنامه «مهرنامه» (شماره 29- تیر 1392) می گذرد. در طی این مدت عکس العملهای مختلفی از سوی آذربایجانی ها نسبت به این مصاحبه به عمل آمده و تحلیل هایی از این مصاحبه در ابعاد گوناگون از جمله جامعه شناختی ، روانشناختی ، حقوقی و... به عمل آمده است. از جمله مهمترین آنها می توان به مقاله ارزشمند جناب پروفسور علیرضا اصغرزاده تحت عنوان «دانش – قدرت – خشونت: اندر حکایت پان‌فارس‌ها و پان‌ترک‌ها»  اشاره کرد که به زیبایی و استادانه تحلیلهای علمی از تفکرات راسیستی دکتر سید جواد طباطبایی و وضعیتی که دکتر طباطبایی و امثال وی به آن دچار هستند ، به دست داده اند.  هر چند حق مطلب توسط استاد به نحو احسن در این مقاله ادا شده و قلم به دست گرفتن بعد از این مقاله استاد خطا محسوب می شود. ولی نگارنده  از منظر دیگری (از بعد تاریخی) به این مصاحبه پرداخته که اتفاقا جناب پروفسور اصغرزاده آگاهانه و از روی عمد وارد آن حوزه نشده اند و دیگران هم بدان اشاره ای نکرده اند. در واقع هدف این نوشته دفاع از میراث غنی زبان ترکی آذربایجانی ، هویت آذربایجانی و تاریخ راستین آذربایجان و به چالش کشیدن ادعاهای غیر علمی و راسیستی دکتر طباطبایی با استناد به حقایق تاریخی می باشد. با این توضیح که این نوشته ، مقاله ای آکادمیک نبوده و نگارنده با در نظر گرفتن بضاعت علمی خویش  و با یاد آوری برخی مسایل زبان و تاریخ آذربایجان به نحوی در صدد پاسخگویی به ادعاهای غیر علمی شخص مذکور بر آمده است. در بخش اول نوشته اشاراتی کلی به وضعیت زبان آذربایجان در دوران باستان و قرون بعد از اسلام به عمل آمده و برخی مسایل مرتبط با زبان آذربایجان مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش دوم هم  نگارنده نگاهی گذرا به برخی اقدامات و اصلاحات حکومت ملی در آذربایجان جنوبی داشته است.

  نزدیک به یک قرن است که بحث زبان آذربایجان در قالب دو دیدگاه مخالف یعنی ترکی پنداری این زبان و آذری پنداری در محافل سیاسی و علمی جریان داشته و هر یک طرفدارانی برای خود پیدا کرده اند. تا پیش از تالیف رساله کم حجم « آذری یا زبان باستان آذربایجان» توسط سید احمد کسروی تبریزی و مصادره لفظ «آذری» به نفع پان ایرانیسم و راسیسم فارس ، این لفظ برای نامیدن زبان ترکی رایج در آذربایجان به کار می رفت. زبانی که امروزه ترکی آذربایجانی نامیده می شود. نمونه هایی از این نوع استعمال در اینجا آمده است :  

روایت احمد بن ابی یعقوب معروف به یعقوبی از مورخان و جغرافیدانان مسلمان در البلدان : «و أهل مدن آذربيجان و كورها أخلاط من العجم الآذرية و الجاودانية القدم أصحاب مدينة البذ التي كان فيها بابك ثم نزلتها العرب لما افتتحت»[1]. ترجمه : و اهالى شهرها و کوره های آذربايجان مردمى بهم آميخته‏اند از عجمهاى كهن آذريه و جاودانیه ، اهالى شهر بذّ كه بابك در آن بود و سپس چون فتح شد عرب در آن منزل گزيدند.

  روایت یاقوت حموی ، جغرافیادان شهیر اسلامی در معجم البلدان : «... و أهلها صباح الوجوه حمرها ، رقاق البشرة و لهم لغة يقال لها : الأذرية ، لا يفهمها غيره.»[2] ترجمه : ... و مردمش (آذربایجان) خوشگل و سرخ و سفيد و نازك پوست هستند. زبانى دارند به آن آذرى  گویند كه كسی جز خودشان آن را نفهمد.

گفتگوی خطیب تبریزی و ابوالعلاء درکتاب بغیه الطلب فی تاریخ حلب  که در آن شخص خطیب با همشهری خود به زبان «آذربیجیه» گفتگو می کند و در جواب ابو العلاء که از چیستی از این زبان سوال می کند ، خطیب آن را زبان مردم آذربایجان می نامد : « ... و ذكر أبو العلاء بن سليمان، و حكى تلميذه أبو زكريا التبريزي أنه كان قاعدا في مسجده بمعرة النعمان بين يديه يقرأ عليه شيئا من تصانيفه، قال: و كنت قد أتممت عنده سنتين و لم أر أحدا من بلدي، فدخل مغافصة  المسجد بعض جيراننا للصلاة فرأيته و عرفته و تغيرت من الفرح، فقال لي أبو العلاء: ما أصابك، فحكيت له أني رأيت جارا لي بعد أن لم ألق أحدا من بلدي منذ سنين، فقال لي: قم و كلمه، فقلت: حتى أتمم السّبق‏ ، فقال: قم أنا أنتظرك، فقمت و كلمته بالأذربيجية شيئا كثيرا، الى‏ أن سألت عن كل ما أردت، فلما عدت و قعدت بين يديه قال لي: أي لسان هذا؟ قلت: هذا لسان أهل أذربيجان، فقال: ما عرفت اللسان و لا فهمته غير أني حفظت ما قلتماه، ثم أعاد لفظنا بلفظ ما قلنا، فجعل  جاري يتعجب غاية العجب، و يقول: كيف حفظ شيئا لم يفهمه» [3]

این زبان در منابع با عناوین دیگری از جمله آذیه ، آذریه ، آذی ، آسی ، آزی و آذری نیز بکار رفته است[4] اطلاق زبان آذری به ترکی رایج در آذربایجان به حدی بدیهی بوده که مولفان «نامه دانشوران» در عهد ناصرالدین شاه قاجار  «آذری» را معادل ترکی دانسته اند.

 اما  با تالیف و انتشار رساله « آذری یا زبان باستان آذربایجان » ، کسروی گویا  اختراع جدیدی کرده باشد ، نویسندگان و دانشمندان اعصار گذشته را متهم به بی سوادی کرده و این نظریه را مطرح کرد که گویا زبان آذری که در بالا به چند مورد از استعمال آن در آثار جغرافیدانان و مورخان اشاره گردید ، زبانی غیر از زبان ترکی و شبیه به زبان فارسی و در واقع مانند زبان گیلکی ، لری و ...  و یکی از گویشهای (به قول خودش نیم زبان) زبان فارسی بوده است. و گذشتگان به خطا آن را ترکی دانسته اند. از دید کسروی زبان  آذری پیش از دوران سلجوقیان زبان غالب و در واقع زبان توده های مردم بوده ، اما با فزونی تعداد ترکان در آذربایجان از اهمیت آن کاسته شده ، طوری که از دوران صفویه به بعد جای خود را به زبان ترکی می دهد. تکیه اصلی کسروی و پیروانش در این نظریه اشعاری منسوب به شیخ صفی الدین اردبیلی ، روایاتی کوتاه از زبان مورخان و جغرافیدانان اسلامی درباره زبان آذری و نهایتا نمونه های محاوره از گویش تاتی امروزی در آذربایجان است.[5] این در حالی است که اشعار منسوب به شیخ صفی به گفته علامه علی اکبر دهخدا و پروفسور حسین محمدزاده صدیق دوبیتی هایی است که شیخ به گویش گیلکی سروده است. همچنین بسیاری از ادعاهای دیگر کسروی که پروفسور ح.م صدیق با استادی تمام به نقد و ابطال آنها پرداخته اند.[6]  استاد محمد زاده صدیق در بی پایه و اساس بودن این ادعاها چه زیبا گفته اند : «مدافعان این نظریه تاکنون نتوانسته اند دستور زبان و یا تاریخ ادبیاتی برای این زبان فرضی بنگارند و یا حتی کتابی و یا شاعری وابسته به آن کشف کنند و فقط ابیاتی چند از تالشی ، تاتی ، گیلکی و کردی و گویش های دیگر ایرانی رایج در آذربایجان را به این زبان فرضی منسوب ساخته اند» [7]

حال باید  با نگاهی تاریخی به زبان و تبار آذربایجان مشخص نمود که زبان ترکی  در دوران باستان و بعد از اسلام چه جایگاهی در آذربایجان داشته است. اگرچه پیش از تالیف اثر گرانسنگ «ایران تورک لری نین اسکی تاریخی» توسط مرحوم پروفسور محمد تقی زهتابی تحقیقات و تالیفات جسته و گریخته ای در پیرامون قدمت حضور عناصر ترک نژاد و زبان ترکی در آذربایجان انجام گرفته بود اما برای اولین بار بود که اثر تاریخی علمی و جامعی بر محور ترک بودن زبان و تبار آذربایجان و پیوند میان ترکان باستان (سومر ، ایلام و...) و مردم آذربایجان به این سیاق به رشته تحریر در آمد. پروفسور زهتابی با با بکار گیری نظریات و یافته های جدید مورخان و زبانشناسان و نیز مطالعات عمیق   زبانشناسی خود بر روی زبان های ترکی باستان برای اولین بار در اثری ساختار شکنانه دیدگاههای تاریخ نگاری راسیستی آریا محوری را زیر سوال برد. پیش از وی فریتز هومل ، سومر شناس آلمانی توانسته بود خویشاوندی زبان سومری با زبانهای ترکی را از طریق 350 واژه سومری که تماما با کلمات زبانهای ترکی مطابق داشتند ، اثبات کرده و حتی این نظریه را پیش کشید که سومری ها  گروهی از ترکان بودند که حدود 5 هزار قبل از میلاد از ترکستان به آسیای غربی مهاجرت کرده اند.[8] ای.م .دیاکونوف دانشمند روسی هم مساله قرابت بین زبان ایلامی با زبان سومری و در نتیجه خویشاوندی زبان ایلامی با زبان های ترکی مطرح کرد.

  به زودی زبان شناسان و مورخان با گروهی از زبانها مواجه شدند که از یک طرف با زبان سومری و از طرف دیگر با زبان های ترکی خویشاوندی داشته اند از جمله زبان های قوتتی ، لوللوبی ، هوری ، اورارتویی ، ماننایی ، پارتی ، مادی و... . مورخان و زبان شناسان آذربایجانی از جمله ب . یوسفوف ، ت. حاجیف ، م.ت.زهتابی و ...  هم به مطالعه و مطابق این زبانها با زبان ترکی آذربایجانی پرداختند. علاوه بر اینها  اشخاصی همچون صلاحی دیکر ،  وورشیل کوگاسیان ، گ . آ . ملیکیشویلی ، اصلانوف ، مار عباس کاتینا ، زکریا رهتور و... نیز در آثار خویش به نمونه هایی  از حضور و سکونت ترکان در آذربایجان دوره باستان اشاره کردند.  با کمی اغماض شاید بتوان گفت بیشترین و عمیق ترین مطالعات را در این حوزه مرحوم پروفسور زهتابی انجام داده است. طوری که مطالعات وی بر پژوهش در باب زبانهای باستانی ترکی در آذربایجان از جمله ماننایی ، مادی ، پارتی و ... سایه انداخته و اساس کار محققان و مورخان بعدی قرار می گیرد [9]

  در دوران بعد از ورود اسلام به آذربایجان حضور گروههای نژادی ترک در آذربایجان و وجود زبان ترکی وضوح بیشتری در منابع پیدا می کند از جمله : گفتگوی عبید  معروف به ابن هشام با معاویه بن ابوسفیان : « عبید : آذربایجان از سرزمینهای ترک است و ترکان در آن گرد آمده اند...» و « معاویه گفت : ترک و آذربایجان کدام است ، عبید گفت : یا امیرالمومنین این دو سرزمین آنان است» [10]

 روایت محمد بن جریر طبری در تاریخ الرسل و الملوک یا تاریخ طبری : «به پندار هشام بن كلبى رائش بن قيس بن صيفى بن سباء بن يشجب بن يعرب بن قحطان پس از يعرب بن قحطان بن غامر بن شالخ و برادرانش پادشاهى يمن داشت و پادشاهى وى به روزگار منوچهر بود و نامش حارث بود و رائش از آن رو لقب يافت كه با قومى بجنگيد و غنيمت گرفت و به يمن آورد و او را رائش گفتند و هم او به غزاى هند رفت و كشتار كرد و اسير و غنيمت گرفت و سوى يمن بازگشت و از آنجا به كوهستان طى، سپس انبار و سپس موصل حمله برد و سالار سپاه وى يكى از يارانش به نام شمر بن عطاف بود و در آذربيجان به تركان كه آن سرزمين را به دست داشتند حمله برد و بسيار كس بكشت و اسير گرفت و ماجراهاى خويش در دو سنگ بنوشت كه در ديار آذربيجان معروف است ...» [11]

  اشاره عجایب نامه (عجایب المخلوقات) در مورد بحر چیچست (دریاچه اورمیه) : «آبی عظیم در ولایت ترک» [12]و بسیاری نمونه های دیگر که در این جا مجال اشاره به آنها نیست.

  یکی از اسناد قطعی و موثق از ترک بودن زبان و نژاد  آذربایجان کتاب «دده قورقود» می باشد که در عین حال یکی از شاهکارهای ادبی آذربایجان و جهان نیز به حساب می آید. همان اثری که جناب دکتر طباطبایی با تمسخر دده گورگوراش می نامد. کتاب دده قورقود که متشکل از یک مقدمه و 12 داستان حماسی است ، که موضوع آن شرح حال دلاوران اوغوز در آذربایجان و آناتولی شرقی می باشد که در مقابل دست اندازیهای همسایگان به قلمرو اینان و در راه حراست از وطن ، ناموس ، عقیده و آرمانهای پاک و والای انسانی دائما در حال مبارزه بودند . اکثریت قریب به اتفاق زبانشناسان و دانشمندانی که بر روی این کتاب پژوهشهایی انجام داده اند از جمله و.و. بارتولد ، و. ژیرمونسکی ، آ. کونونو ، م . ف کوپرولو ، اورهان شایق گوگیای ، محرم ارگین ، ح. آراسلی ، آ. دمیرچی زاده ، آ . سلطانلی ، م . طهماسب ، متفق القول اند که این کتاب در آذربایجان  خلق شده و از لحاظ زبانی هم جزو آثار زبان ترکی آذربایجانی می باشد. در مورد تاریخ کتابت این اثر بین دانشمندان اتفاق نظر وجود ندارد. تاریخ نگارش این اثر در صفحه پایانی کتاب (نسخه درسدن) 444 ه.ق ثبت شده است. بنابر این حداقل تاریخی که برای کتابت آن می توان در نظر گرفت ، نیمه قرن 5 ه.ق است. هر چند بعضی محققان با توجه به زبان اثر ، مضمون و بعضی ویژگیهای آن  به خصوص جملات آغازین آن (رسول علیه السلامین زمانینا یاقین بایات بوییندان قورقوت آتا دئرلر بیر ار قوپدی ... ) قدمت کتابت آن را تا صدر اسلام و حتی تا سده های نخست میلادی می رسانند.[13]

 حال باید از کسروی و پیروانش مخصوصا از جناب دکتر طباطبایی که ادعا می کند که « آذربايجاني‌ها ترك نيستند، بلكه ايرانياني هستند كه به يكي از شاخه‌هاي زباني مشتق از تركي سخن مي‌گويند؛ مهاجراني تركي يا تركماني كه به تدريج در مناطق روستايي آذربايجان ساكن شده بودند به تدريج با ساكنان اصلي در هم آميخته و در آن مستحيل شده‌اند. حتي امروزه رگه‌هاي ظاهر تركي را در ساكنان برخي روستاها مي‌توان ديد، اما در شهرهاي بزرگ چنين نيست ... » ، پرسید با فرض صحت ادعای شما ، از آنجا که اولین مهاجرت ترکان اوغوز به آذربایجان بر اساس تاریخنگاری آریا محوری در 424 ه.ق اتفاق افتاده  و تاریخ کتابت کتاب دده قورقود هم 444ه.ق می باشد ، چطور امکان دارد ترکان 20 سال بعد از مهاجرت توانسته باشند زبان آذربایجان را (که گویا از شاخه زبان فارسی بوده) به کل (هم زبان محاوره و هم  زبان ادبی) تغییر داده ، زبان آذری مورد ادعای شما را از بین ببرند و زبان جدیدی بر اساس گویش خود بوجود آورند و تازه در این زبان کتابی هم بنویسند ؟!  کدام عقل سالمی این استدلالات کودکانه و سراپا تناقض را می تواند در خود جای دهد ؟! با کدام منطقی  می توان این ادعای غیر علمی شما را باور کرد؟! مگر  تشکیل زبان یک ملت  به این راحتی و بااین سرعت است که در عرض 20 سال یک زبان جدید بوجود آید ؟!  پس در این صورت بستر تاریخی ، فرهنگی ، اجتماعی کجا می رود ؟! مگر زبان فارسی ای مورد پرستش شما که با واسطه آن «ایرانی فرهنگی» تان را در خیالات خویش از  شبه قاره هند تا آناتولی و از ماورالنهر تا دروازه های قفقاز گسترانیده اید ، در عرض 30 سال در دربار سلطان محمد غزنوی یا امیر نوح سامانی متولد گردیده  و یا یک شبه از درگاه اهورامزدا بر حضرت فردوسی نازل گشته است ، غافل از اینکه از نظر دانشمندان زبان شناس تکوین زبان ادبی و علمی یک ملت دست کم ده قرن زمان می طلبد و محصول بستر تاریخی و شرایط فرهنگی ، علمی ، اجتماعی  مناسب و فعل و انفعالات فرهنگی و اجتماعی گوناگون از جمله مهاجرت ها و جا به جاییها و آمیختگیهای قومی و زبانی ... می باشد. همچنین جا دارد این سوال هم پرسیده شود که آیا زبان و ادبیاتی به این غنا و عظمت شایستگی آموزش در مدارس و دانشگاهها و بکار گیر گیری در مطبوعات و ادارات را ندارد ؟! در حالیکه حتی بدون در نظر گرفتن پشتوانه تاریخی این زبان حق آموزش و تحصیل در تمامی مقاطع به زبان مادری و حقوق دیگر بر اساس  مفاد اعلامیه جهانی حقوق زبانی (1996 - بارسلون) از متکلمان این زبان سلب نمی شود.

جناب دکتر طباطبایی که با بی حیایی ادعا داری : « اجبار به تركي خواندن محروم كردن فرد از سرمايه عظيم فرهنگي است كه زبان فارسي توليد كرده يا به اين زبان منتقل شده است ... اما ما داريم اينگونه تبليغ مي‌كنيم كه آن يك زباني را كه مجاني ياد مي‌گيريم و البته دريچه‌اي به دنياي از فكر و فرهنگ است فراموش كنيم و به اجبار آذري بياموزانيم و به «دده گور گوت» خويش، كه گويا حماسه ملي تركان است، برگرديم ... » [علی رغم احترامی که نگارنده به فرهنگ و زبان ملت فارس و بقیه ملتهای جهان قایل است] ازکدام سرمایه فرهنگی حرف می زنی ؟! از مدحیات منوچهری و انوری اش درتوصیف محمود و ایازش و کنیزکانش یا از تعصبات ارتجاعی و ما قبل تاریخی فردوسی اشکه تفاوت بین زن (با عرض پوزش از خانمها) و سگ قایل نیست ، از هزلیات حضرت سعدی اش یا از بچه بازی های فخر الدین عراقی اش ؟!  یا از اَوِستای جعلی اش که سکس نامه ی بیش از شاه همایونی ساسانی با خواهر و مادر خویش نیست و یا از کتیبه های داریوش در بیستون و ... که شرح جنایات وی از قبیل : مثله کردن و زجر کش کردن شورشیان است و یا از آیین نامگ ها ، تاج نامگ ها ، خدای نامگ های جعلی اش که چیزی جز بیان چگونگی تشخیص  زنان زیبا با اندامهای مورد نظر برای حرم ساسانی ، طرز پخت مرغی که با شاهدانه پرورانیده شده و سایر تشریفات و یا جز مجازات نه مرگ نیست  ؟! یا اینکه از فلسفه ، علم حقوق ، کیمیا  و علوم نداشته اش ؟! براستی کدام سرمایه فرهنگی ؟! از کی بخور و بخواب ، تن پروری ، به اسارت گرفت دیگر ملت ها  اسمش شده تولید فرهنگ و تمدن. آیا به اینها می توان گفت تولید فکر ، اندیشه ، فرهنگ وتمدن ؟! مطمئنا اگر روزگاری تاریخ فرهنگ و تمدن ملیت های غیر فارس بی حب و بغض نوشته شود ، آن موقع ابعاد فاجعه مشخص خواهد شد و بر همگان عیان خواهد شد که چطور از این سرمایه فرهنگی (بخوانید مصادره فرهنگی ملل غیر فارس) در چنته راسیستها چیزی جز موارد بالا باقی نخواهد ماند. اگر بالفرض این زبان دستاورد فرهنگی ای هم داشته است ،سرمایه فرهنگی صاحبان آن یعنی ملت فارس محسوب می شود و برای حفظ و پاسداری آن فارس زبان عزیز شایسته تر و ارجح تر از ما غیر فارس زبانان ترک ، کرد ، بلوچ ، عرب و ترکمن هستند. بیچاره ملتهای غیر فارس هم باید کار بکنند تا مناطق فارس نشین آباد و ساکنانش سیر بشوند و تازه باید وظیفه خطیر حفاظت از فرهنگ آریایی را بر دوش بکشند ؟!

جناب دکتر ! مگر در آذربایجان شمالی که زبان فارسی محلی از اعراب ندارد و مدتهاست که به تاریخ پیوسته و بالعکس زبان ترکی  زبان رسمی و زبان مطبوعات و رادیو تلویزیون بوده ، آموزش به این زبان در مدارس و دانشگاهها اجباری است ، بر اساس پیش بینی شما  به کدام عواقب فرهنگی آن دچار شده و کدام سرمایه فرهنگی را از دست داده است؟! اتفاقا در آن مقطع تاریخی در آذربایجان یک جنبش علمی بوجود آمد که مدتها بود آذربایجان از زبان فارسی بریده بود و بر ارجحیت و اولویت زبان ترکی بر دیگر زبانها از جمله فارسی و عربی تاکید می شد. در نتیجه نوابغی همچون جلیل محمد قلی زاده ها ، عزیز حاجی بیگوفها ، محمد امین رسول زاده ها ، حسن بیک زردابی ها ، عبد الرحیم حق وئردیف ها و دیگران پا به عرصه گذاشتند و روح مدرنتیه را در  کالبد جامعه آذربایجان دمیدند.

  ادبیات ترکی آذربایجانی مانند ادبیات سایر ملل جهان به دو شاخه اصلی : ادبیات شفاهی / مردمی یا فولکلوریک و ادبیات کلاسیک بخش پذیر است. به گواه علمای تاریخ ادبیات آذربایجان کتاب دده قورقود محصول دوره انتقال از مرحله شفاهی به مرحله ادبی و کتبی این زبان محسوب می شود. ادبیات شفاهی آذربایجان یکی از غنی ترین نمونه های ادبیات فولکلور جهان می باشد. بایاتی ها ، آتالار سوزو ،خالق ماهنی لاری ، لایلا ها ، تاپماجا ها ، گولمجه ها ، نازلاما ها ،  داستانهای حماسی و عاشقانه و ... قطراتی از اقیانوس بی کران فولکلور آذربایجان هستند. در کنار ادبیات فولکلوریک ، باید از ادبیات کلاسیک آذربایجان هم سخن گفت. ادبیات کلاسیک آذربایجان به زبان ترکی آذربایجانی در طی قرون اسلامی توسط  صدها شاعر و نویسنده آذربایجانی شکل گرفته است. شاعران و نویسندگان بزرگی از جمله  نظامی ،  قاضی ضریر ، نسیمی ، هندو شاه نخجوانی ، مولوی ، عبدالقادر مراغه ای ،  سلطان ولد ، شاه ختایی ،  جهانشاه حقیقی ، کشوری ، حبیبی  ، خلیلی  ، غریبی ، فضولی ،هیدجی ، عتیقی زنجانی ، ابهری ، قاسم بیگ ذاکر ، رفیع قزوینی ، مقدس اردبیلی ، رکن الدین مسیحی ،قوسی تبریزی ، واقف ، ودادی ، سید عظیم شیروانی ، نباتی ، خورشید بانو ناتوان ، صابر ،  آخوندزاده ، فریدون بیگ کوچرلی ، حسن بیگ زردابی ، جلیل محمد قلی زاده ، عبدالرحیم حقوئردیف ، جعفر جبارلی ، معجز شبستری ، صراف تبریزی ، مشفق ، صمد وورغون ، واحد ، محمد بی ریا ، سهند ، شهریار ، گنجعلی صباحی ، حبیب ساهر ، محمد تقی زهتابی ، محمد علی فرزانه ، حمید نطقی ، مدینه گولگون ، جواد هیئت ، حسین صدیق و صدها شاعر و نویسنده دیگر ستارگان درخشان سپهر  این ادبیات هستند که هر یک آثار بزرگی در نظم و نثر به زبان ترکی آذربایجانی خلق نموده اند.که تنها معرفی اجمالی آنها دهها جلد کتاب قطور را می طلبد. [14]

  حال باید از جناب دکتر طباطبایی مانقورت اعظم که بی شرمانه ادعا کرده که «مگر در زبان آذری چه منابع اساسی فرهنگ بشری وجود دارد که اینها میخواهند مدرسه آذری درست کنند! کل منابع ادبی موجود آذری را می توان در دو ترم برای پان ترکیست ها تدریس کرد.» این سوال را پرسید : مگر آثار این بزرگان جزو فرهنگ بشری محسوب نمی شوند ؟ اصولا تعریف شما از فرهنگ بشری چیست  و چه آثاری جزو آثار فرهنگ بشری محسوب می شوند ؟ آیا به نظر شما تمامی این آثار را می توان در دو ترم تدریس کرد ؟ الحق که استاد دانشگاهی که  فلسفه ماکیاولی و هگل تدریس می کند و علل زوال اندیشه سیاسی در کشوری را بررسی می کند  که تنها آشنایی اش با گنجینه  زبان و ادبیات 37 درصد از ساکنان آن ، از منظومه ی حیدربابای شهریار فراتر نمی رود، باید  هم از این ادعاها بکند. تازه آشنایی با این ادبیات لزوما برای شما صلاحیتی برای اظهار نظر و طرح تئوری جدید در زمینه مسایل آذربایجان ایجاد نمی کند. مگر این زبان و ادبیات صاحب ندارد ؟! ادیب و زبانشناس ندارد ؟! که شما مرحمت فرموده و می خواهید خلا علمی در این زمینه را می پر کنید ؟!

  جناب دکتر طباطبایی  شما همان بهتر که ماکیاولی یا هگلتان را تدریس بفرمایید و از استبداد جناب نظام الملک ، «اندیشه سیاسی» بافته و یا از سنت ارتجاعی ایرانشهری برای «ایران فرهنگی» عزیزتان «فلسفه سیاسی» بتراشید. و وقتی هم جایی کم آوردید نهایتا همه کاسه – کوسه ها را سر ترک های بی فرهنگ (؟!) و ملکشاه و آلب ارسلان بیچاره می شکنید که  گویا «ایران فرهنگی» نازنین تان را  به «خراب آباد فرهنگی» مبدل ساخته و از هر چه «اندیشه سیاسی آریایی» تهی ساختند. گویا در مملکتی که علم و دانش  آن چنان به متاع بی ارزشی تنزل نموده که هر کس و ناکس اش  مورخ ، جامعه شناس ، زبان شناس ، فیلسوف ، روشنفکر ،  استاد دانشگاه ، حلال مشکلات ، تئورسین ، علت شناس انحطاط و زوال و توسعه نیافتگی  و کارشناس تشریف دارند ، چنین ادعاها و اظهار نظرهایی جای هیچ تعجبی ندارد. کوتاه سخن این که جناب دکتر ! لطف نموده به قدر دانشتان افاضه فضل بفرمایید و مرتبط با تخصصتان تئوری های جدید صدور فرموده و این یک رقم آخر یعنی کار آذربایجان را به اهلش بسپارید و نهایتا نه « عرض خود برده و کم زحمت دیگران روا دارید. »

  زبان ترکی در دوران بعد از اسلام تنها زبانِ شاعران و نویسندگان آذربایجان نبوده است ، بلکه ایشان آثار خویش را به سه زبان ترکی آذربایجانی ، عربی و فارسی می نوشته اند و آن هم به ساختار فرهنگی تمدن اسلامی بر می گشت. هر یک از این زبانها در تمدن اسلامی جایگاه و کارکرد مخصوصی داشت. زبان عربی به عنوان زبان شریعت ، در عین حال زبان رسمی تمدن اسلامی بود ، زبان ترکی به عنوان زبان ارتش و دربار (از دوران غرنویان به بعد) ، زبان دری به عنوان زبان ادبیات و به طور مشخص تر  به عنوان زبان شعر مورد توجه بود. در کنار این وضعیت ، هر یک از این زبانها آثار علمی و ادبی مخصوص خویش را داشته و متکلمان این زبانها هر یک به زبان خویشتن تکلم می کرده اند. ضرب المثل «ترکی هنر است ، فارسی شکر است ، لسان ؛ لسان عرب است» یادگار این دوران می باشد.

  اما سوالی که در اینجا مطرح است این است که چرا و به چه علت زبان فارسی به آن درجه از اهمیت رسید(؟!) که حتی سلاطین تورک همچون سلطان محمود غزنوی به آن توجه کرده و بعضی شعرای آذربایجان آثاری به این زبان خلق نمودند؟ یا به قول جناب دکتر طباطبایی « ... چند صد سال تركان بر ايران فرمان رانده‌اند چرا نتوانسته‌اند اجبار كنند كه زبان فرهنگي همه ايرانيان تركي باشد. زبان فارسي را تركان به هندوستان برده‌اند. مگر سلطان محمود نمي‌توانست بخشنامه صادر كند كه به جاي چهارصد شاعر زرين‌كمر فارسي زبان، پانصد شاعر زرين‌كمر ترك زبان براي دربار استخدام كنند ... » نخبگان راسیسم فارس به این سوال چنین پاسخ می دهند که گویا زبان فارسی از قدیم الایام زبان فرهیختگان ، زبان دانشمندان ، وزرا و دیوانسالاران و...  و در کل زبان انسانهای برگزیده  ، برتر و نخبه بوده و زبان ترکی زبان سلاطین خونریز ، وحشیان مغول ، غارتگران ترک (؟!) و در کل زبان انسانهای بی فرهنگ بوده است. این مساله در تاریخ نگاری راسیستی آریا محوری به صورت تقابل ترک و تاجیک نمود پیدا می کند.

  اما گذشته از این افسانه پردازیها اگر قدری واقع بینانه تر به مساله بنگریم ، این وضعیت می تواند دلایل فرهنگی ، تاریخی و زبان شناختی مشخصی داشته باشد. اول اینکه سلاطین ترک   یعنی غزنویان ، سلجوقیان و خارزمشاهیان از بومیان ممالک محروسه نبوده بلکه خاستگاه آنها خارج از فلات یعنی ترکستان بوده است. اگر چه اینان مسلمان و حامی اسلام بودند ولی در سرزمین ممالک محروسه بیگانه محسوب می شدند و از طرف دیگر چون در فرهنگ ترکان روحیه تسامح و تساهل در مورد دین ، زبان و... غلبه داشته است ، بنابراین ، این سلاطین تحت تاثیر آزاد اندیشی و تسامح موجود در فرهنگ ترک   هیچ تعصبی نسبت به دین و زبان و فرهنگ خویش نمی ورزیدند و در نتیجه اینان با فرهنگ ملل مغلوب اعم از عرب ، فارس ، بلوچ ،  کرد و...  با احترام و تسامح برخورد می کردند و در صدد تحمیل عقاید ، زبان ، مذهب و فرهنگ خویشتن بر این ملتها نبوده اند. روحیه آزاد اندیشی ترکها علاوه بر زبان ، مذهب ، آداب و رسوم در زمینه مسائل اجتماعی و سیاسی از جمله حقوق والای زنان و ساختار نظام سیاسی و... هم وجود داشته است.

    از دیگر سو ساختار فرهنگی ، سیاسی و مذهبی که سلاطین ترک در آن حکومت می کردند ، ساخته و پرداخته دولتهای محلی همچون سامانیان بود که به زبان دری به عنوان زبان دربار خویش و زبان شعرا اهمیت قائل بودند. یعنی  این زبان پیشتر توسط سامانیان مورد حمایت قرار گرفته بود  و سلاطین ترک که جا پای این حکام گذارده بودند ، تغییر چندانی در سنت فرهنگی مخصوصا در مساله زبان به وجود نیاوردند. به عبارت دیگر غزنویان که خود دست پرورده سامانیان بودند خود را وارثان این سنت فرهنگی می دانستند. بنابر این دور از انتظار نبود که زبان دری به عنوان طفیلی دربار سلاطین ترک در بین ادبیات ملل مشرق زمین ظاهر بشود. بنابر این اگر سلطان ترک به حمایت از فرهنگ اقوام قلمرو خویش پرداخته اند ، نباید آن را از روی تنگ نظری به حساب بی فرهنگی ترکها و یا سطح نازل فرهنگ آنها گذاشت. البته راسیستهای فارس چنین طرز فکر مریض و ارتجاعی دارند.  این مساله به هیچ وجه مبین این مساله هم نیست که حکومتگران ترک از فرهنگ و زبان خویش حمایت نمی کرده اند. در صورت  صحت این ادعا هیچ اثری نمی بایست به زبان ترکی  در قلمرو سلاطین ترک نوشته بشود. در حالیکه تاریخ عکس این قضیه را نشان می دهد.

علت دیگر مساله به تفاوت های زبان شناختی دو زبان فارسی و ترکی برمی گردد که امیر علیشیر نوایی وزیر فرهنگ دوست سلطان حسین بایقرا (تیموری)  عالمانه  و با مهارت خاص به آن پرداخته است. نوایی در جواب این سوال  که چرا بعضی فرهیختگان ترک به فارسی شعر گفته و کمتر به زبان خویش شعر سروده اند ، گفته که این شاعران از بس توانایی سخن سرایی به زبان ترکی را نداشتند (شعر گفتن به زبان ترکی که زبانی قانونمند و اصیل می باشد به مراتب سخت تر از سخن سرایی به فارسی است) ،  از روی راحت طلبی بعضی آثار خویشتن را به زبان فارسی آفریده اند. وی در سراسر کتاب نمونه های زیادی از دستور زبان عربی را می آورد که در زبان فارسی از آنها خبری نبوده ولی معادل آنها را در ترکی آورده است. امیر در کتابش می نویسد : «زبان تورکی در بیان و ادای معانی نسبت به فارسی وسیع تر و تواناتر است ، زیرا که تا از طرف صاحب وقوفی باز گفته نشود معنی آن واضح نخواهد بود» [15]. بنابر این اهمیت یافتن زبان دری به عنوان زبان شعر و ادبیات در دوران غزنویان و سلاجقه و بعد از آن  برخلاف عقیده راسیست ها ، نه تنها تحت تاثیر برتری زبان فارسی (که هیچ برتری هم به زبان ترکی ندارد) نسبت به دیگر زبانها از جمله عربی و ترکی نبوده ، بلکه برعکس زبان فارسی ، به هیچ وجه نه در گنجینه لغات ، نه در صرف ، نحو و... توان رقابت با این زبانها را نداشته و ندارد.

  جنبه دیگر این تفاوتها در این بود که در زبان ترکی بدلیل وجود قوانین هم آهنگی و توالی اصوات و...  شعر گفتن با وزن عروضی چندان کار آسانی نبوده است. تا جایی که حتی خود شاعران ترک نیز گاها به این راحتی از عهده آن بر نمی آمده اند. حال چه رسد به این که غیر ترکان یعنی فارسها و عربها به این زبان شعر بسرایند. از این رهگذر شاعران و نویسندگان ترک آثار خویش را  معمولا به سه زبان ترکی ، عربی و فارسی خلق کرده اند در حالیکه دیگر شاعران و نویسندگان  اغلب به یک زبان و یا دو زبان اکتفا کرده اند. این مساله از طرفی قدرت شاعران ترک و از طرف دیگر تسامح آنها را می رساند که می توانسته اند به هر سه زبان آثار خویش را خلق کنند که حتی گاها گوی سبقت را از صاحبان این زبان ها ربوده اند. نمونه های آن خاقانی ، نظامی ،  صائب تبریزی ، شهریار و... است. از طرف دیگر این مساله را طبیعی قلمداد کرد که آثار خلق شده  این شاعران  که به تک تک این زبانها بوده است به لحاظ حجمی نسبت به آثارکسانی که به دو یا یک زبان شعر می سروده و کتاب می نوشتند ، محدود باشد.  بنابر این حتی برتری کمّی اشعار فارسی نسبت به  اشعار ترکی دلیل برتری زبان فارسی نسبت به این زبان محسوب نمی شود. بلکه زبان دری در آذربایجان فقط در سطوح رسمی و دولتی و نیز در حوزه شعر و ادبیات مورد حمایت قرار می گرفت و زبان غالب مردم آذربایجان ترکی بوده و فولکلور و ادبیات ترکی آذربایجان کم از ادبیات فارسی ندارد.

 بعد از دوران سلاجقه با ورود فاتحان مغول به سرزمینهای اسلامی و انقراض خلافت عباسی بدست این قوم زبان عربی رونق گذشته خویش را به عنوان زبان رسمی دنیای اسلام از دست داد و در مقابل ، زبان های ترکی و فارسی اهمیتی بیش از پیش یافتند. در دوران مغولان علاوه بر سه زبان سابق – عربی ، تورکی و فارسی – زبان مغولی نیز به صورت موقتی در کنار این زبانها اهمیت یافت. این پروسه تا برآمدن حکومت صفویان ادامه یافت صفویان از ترکان بومی آذربایجان بوده و نسل اندر نسل توجه خاصی به زبان مادری خویش یعنی ترکی آذربایجانی داشتند. در دوران شاه اسماعیل اول زبان تورکی و فارسی به زبانهای رسمی امپراتوری صفوی تبدیل شدند. اگر چه حدود یک قرن بعد با انتقال پایتخت از تبریز و قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول زبان ترکی یکباره از اهمیت نیافتاد و تا مدتها اهمیت خود را حفظ نمود. تا جایی که در دوران مشروطه زبان ترکی تا آن حد اهمیت داشت که اولین بار مدارسی با این زبان نه زبان فارسی افتتاح گردیده و روزنامه و مطبوعات به این زبان انتشار یافت. اما با قدرت گیری راسیسم فارس جلوی پیشرفت این زبان گرفته شد و در نتیجه 90 سال اعمال سیاستهای راسیستی این زبان دچار رکود شد.[16]

  در اینجا نگارنده ناگزیر از یاد آوری یک نکته می باشد. متاسفانه چند سالی است که جریانی افراطی و فرصت طلب در بین آذربایجانیها  با استفاده از وضعیت بوجود آمده در طی 90 سال اخیر که ناشی از تقویت نظریه کسروی در محافل ایرانی بوده ، «زبان آذری» را به تابویی در حرکت ملی آذربایجان تبدیل کرده که گویا کسانی که این لفظ را به کار می برند خائن ، پیرو کسروی ، پان ایرانیست ، استالینیست و ... هستند و به جای آن تاکید می کنند که  مطلقا بایداز لفظ «زبان ترکی» استفاده نمود.

جریان مذکور از زبانی دفاع می کند که نامش بی هیچ قید و شرطی باید «ترکی» باشد ، از ملتی صحبت به میان می آورد که نامش خلق ترک ایران است ، حتی از نظر تئوریسن های این جریان (؟!) طرز نوشتن واژه آذربایجان باید تغییر یابد ، چرا که «آذربایجان» فارسی است و باید به صورت ترکی آن (؟!) یعنی به صورت «آزه ربایحان» نوشته شود . هر که برخلاف این وحی منزل ها بنویسد و بگوید پان ایرانیست و استالینیست و... تلقی می شود. گویا نیاکان ما هم که  در طول این 14 قرن آذربایجان را « آزه ربایجان » نمی نوشته اند استالینیست و پان ایرانیست بوده اند. یعنی قبل از تولد استالین و نیز پیش از ظهور پان ایرانیسم پدران ما استالینیست و پان ایرانیست تشریف داشته اند.؟!

  این جریان از لحاظ زبانی در صدد ایجاد زبانی معیار (؟!) برای ترکهای ایران است که نیمی از آن را ترکی آناتولی تشکیل می دهد و نیمی اش هم [به عنوان چاشنی این زبان معیار] ترکی آذربایجانی می باشد. طوری که یک آذربایجانی که آشنایی چندانی با ترکی آناتولی نداشته باشد ، بدون دیکشنری ترکی آناتولی نمی تواند زبان خود را (؟!) بخواند یا بنویسد و حتی متوجه بشود. حال باید از گردانندگان این جریان پرسید که مگر آذربایجان خود زبان ملی ندارد ، آیا ملت آذربایجاندر طی این 90 سال که این همه فشار و ضربات فرهنگی را متحمل شده منتظر ظهور فلانی منجی  بوده که برایش  از اسمانها زبان جدید  بیاورد و در واقع زبان جدید بتراشد ؟! اگر چه در طی 90 سال گذشته که آذربایجان در ساختار راسیستی ضربات سنگین فرهنگی متحمل شده  و دچار رکود زبانی شده ولی باز در طی این 90 سال همواره انسانهای فرهیخته ای بوده اند که باعث دوام و قوام این زبان شده اند. از سید جعفر پیشه وری ، محمد بی ریا ، علی شبستری ، س. جاوید و دیگران گرفته تا نسلی که در ایام جوانی  خویش حکومت ملی آذربایجان را درک نموده  همه و همه ،  تا سالها بعد از حکومت ملی  و در ایام اختناق و خفقان پهلوی از زبان ملی آذربایجان در مقابل گزندها و آفات روزگار پاسداری و حراست نموده اند. آیا زبانی که شاعران و نویسندگانی همچون محمد علی فرزانه ، سهند ، گنجعلی صباحی ،علی توده ، غلامحسن بیگدلی ، یحیی شیدا ، محمد تقی زهتابی ، حکیمه بلوری حبیب ساهر ، هاشم ترلان ، گولگون ، بالاش آذر اوغلو ، تیمور پیر هاشمی ، میر هدایت حصاری ، عزیز محسنی  ، جواد هیئت ، حمید نطقی ، کریم مشروطه چی ، بهزاد بهزادی و... به پویایی و ترقی آن یاری رسانده و به دست نسلهای کنونی سپرده اند ، غیر از زبان ملی آذربایجان است ؟! آیا  بر نسل کنونی رواست که زبانی را که حاصل عمر چندین نسل از برگزیده ترین فرزندان این ملت است ، به بوته فراموشی سپرده و آن را به متاع ارزان (زبان جعلی) این جریان بفروشد ؟!  یقینا که نسل حاضر این دستاورد بزرگ فرهنگی را با جان و دل حراست می کند و خواهد کرد. [17]

بنابر این درباره زبان آذربایجان باید گفت حال این زبان را چه آذری بنامند ، چه آذربایجانی و چه ترکی آذربایجانی و یا ترکی  چندان تفاوتی در اصل مساله (که این زبان متعلق به ملت آذربایجان است) نمی کند چرا که تک تک اینها در طول تاریخ مکرر بکار رفته است. پروفسور حسین محمد زاده صدیق در مقاله «آذر و آذری » درباره استعمال این لفظ می نویسد : « اصطلاح «آذری» را کسروی و هم‌پالکی‌های او جعل نکردند، بلکه آن را به نفع ترکی‌ستیزان مصادره کردند. این اصطلاح قرن‌ها پیش از ظهور نامیمون آن‌ها وجود داشت و به کار می‌رفت و در معانی گوناگون کاربرد داشت ... »[18] اما باید توجه داشت اطلاق عنوان «ترکی آذربایجانی» به این زبان تعریفی معیار ،جامع و مانع از موقعیت این زبان به دست می دهد که دیگر عناوین ما را از این امکان محروم می کند. یعنی قید ترکی نشانگر آن است که این زبان به گروه زبان های ترکی منسوب است و قید آذربایجانی آن را به جغرافیای سرزمین آذربایجان محدود می کند.

یادداشت ها و ارجاعات :

 [1] - یعقوبی ، احمد بن ابی یعقوب : 1422 ، البلدان ، بیروت ، دارالکتب العلمیه ، ص 80

[2]- یاقوت حموی : 1995 ، معجم البدان ، بیروت ، دار صادر ، ج1 : ص 128  

[3]- ابن العدیم ، کمال الدین عمر بن احمد : [بی تا] ، بغیه الطلب و تاریخ حلب ، بیروت ، دارالفکر ، صص 87  و 873 

[4]  - محمد زاده صدیق ، حسین : 1389 ، فرضیه زبان آذری و کسروی ، تهران ، تکدرخت ، ص 20

[5]- کسروی ، احمد : 1378 ، زبان پاک (آذری یا زبان باستان آذربایجان) ، تهران ، فردوس ، صص مختلف

[6]- محمد زاده صدیق ، حسین : 1386 ، قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی ، تبریز ، صص : 58-51

[7] - محمد زاده صدیق ، حسین : 1389 ، فرضیه زبان آذری و کسروی ، تهران ، تکدرخت ، ص 20

[8]-  رئیس نیا ، رحیم : 1368 ، آذربایجان در سیر تاریخ ایران  ، ج 2 ، تبریز ، نیا ، ص 869         

[9] - در متن مقاله به جزئیات این مساله و مطالعات پروفسور زهتابی بر روی این زبانها اشاره نشده است. جهت مطالعه جزئیات بیشتر رجوع شود به  : زهتابی ، محمد تقی : 1378 ، ایران تورکلرینین اسکی تاریخی ، ج1 و2  ، تبریز.

[10] - کتاب التیجان فی ملوک حمیر : ص40 ، به نقل از رئیس نیا ، آذربایجان در سیر تاریخ ایران  ، 1368 ، ج2 :  902 -900 .

[11]  - طبری ، محمد بن جریر : 1375 ، تاریخ طبری ، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، تهران ، اساطیر ،ج1 : 293.

[12] - همدانی ، محمد بن محمود : 1375 ، عجایب نامه (عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات) ، ویرایش جعفر مدرس صادقی ، تهران ، مرکز ، ص 350. 

[13]  - رضا ، آنار : 1380 ، دده قورقود دونیاسی(دنیای دده قورقود) ، برگردان[از الفبای لاتین به الفبای عربی] الهوردی محمدی ، ،تبریز ، اختر ، ص32-30

[14 - تاریخ ادبیات آذربایجان ، محمد رضا کریمی باغبان ، جلد 1 و 2 ، زنجان ، موسسه یکتا رصد زنجان ، صص مختلف

[15] - نوایی ، امیر علیشیر : محاکمه اللغتین ، تصحیح حسین محمدزاده صدیق ، تبریز ، ص 57

16 - چند پاراگراف اخیر بر گرفته از «بخش جغرافیای تلریخی – زبانی» رساله دانشجویی مقطع فوق لیسانس نگارنده تحت عنوان «جغرافیای تاریخی آذربایجان » می باشد که  بخش مذکور یه همت اساتید راسیست دانشگاه به هیچ وقت مجوز دفاع به آن داده نشد و از پایاننامه حذف گردید. نگارنده پیشتر در نوشته ای تحت عنوان « یادداشتی در پیرامون رفراندوم و حق تعیین سرنوشت در آذربایجان جنوبی» از این مطالب استفاده کرده بود.

17- جریان به شدت عثمانی ستای و ترکیه پرست است و در مقابل به شدت با روح آذربایجانی بودن به بهانه غیر ترکی یا ضد ترکی بودن هر چیزی دشمنی می ورزد. از منظر این جریان گویا آذربایجان گذشته بدون عثمانی و آذربایجان کنونی بدون ترکیه محلی از اعراب ندارد. و این ترکهای عثمانی بوده اند که به آذربایجان معنا داده اند. لابد  پیش از ظهور دولت عثمانی شاید اصلا آذربایجانی وجود نداشته است و اگر هم وجو داشته به قدر کافی ترک نبوده است. درحالیکه دست کم از 16 قرن پیش از تشکیل دولت عثمانی  نام آذربایجان بر  روی این سرزمین قرار داشت و همواره دولت های مقتدری بر آن حکومت می کرده اند که حتی دایره قدرتشان تا آناتولی هم کشیده می شد و بر تحولات این سرزمین تاثیر گذار بوده اند. حال باید از گردانندگان این جریان پرسید که چطور امکان دارد که ترکی آناتولی که سابقه اش به گرد پای ترکی آذربایجان هم نمی رسد  اکنون این چنین بر ترکی آذربایجانی برتری یافته است. چطور امکان دارد  زبانی که تا 90 سال پیش 60 در صدش را  کلمات عربی و فارسی تشکیل می داده و بیشتر واژگانش بعد از ظهور آتا ترک به یکباره و در طی 80-90 سال  اخیر ساخته شده ، اکنون باید در تولد زبان جدید ترکی در ایران (زبان جعلی این جریان) نقش مادر را ایفا کند ؟! در حالیکه زبان ترکی آذربایجانی این روال دگردیسی و پالایش کردن کلمات بیگانه را از قرن 18 م به بعد و به صورت طبیعی طی کرده است. لذا چون این زبان در آذربایجان شمالی حدود 170 سال تحت سلطه زبان روسی و در آذربایجان جنوبی حدود 90 سال تحت سلطه زبان فارسی قرار گرفته ، قدری کلمات روسی ، فارسی و عربی را پذیرفته است ، که پالایش کردن آنها هم وظیفه فرهنگستان / آکادمی زبان ترکی آذربایجانی در آینده است ، نه وظیفه جریان مذکور و یا شخص و یا اشخاصی که به واردات بی رویه و خود سر کلمات ترکی آناتولی به  زبان ترکی آذربایجانی مشغول اند و ضربات جبران ناپذیر بر پیکر زبان ترکی آذربایجانی وارد می کنند.

 جریان با اتهام  واهی ترک پرست و ترک گرا نبودن  شخصیت های ملی آذربایجان از جمله ستارخان ، خیابانی  ، پیشه وری و ... سعی در مخدوش کردن سیمای درخشان این قهرمانان ملت آذربایجان دارد. جریان فوق الذکر  از یک طرف به شدت با حق تعیین سرنوشت ملت آذربایجان و اشکال آن یعنی فدرالیسم و استقلال مخالفت کرده و حتی اشخاص منسوب به این جریان گاها فعالین آذربایجانی را  به این دلیل نصیحت می کنند که چرا در راه حق تعیین سرنوشت ملت آذربایجان مبارزه کرده و هزینه هایی همچون حبس و... را متحمل می شوند. اینها همچنین می خواهند چنین القا کنند که مساله ستم ملی ترکها دشمنی بین دو خلق آذربایجان و فارس است نه اینکه در یک طرف توده های مظلوم آذربایجان و در طرف دیگر نخبگان راسیسم فارس قرار دارند. یعنی ملت فارس باعث و بانی ستم ملی ملت آذربایجان است. یعنی کاملا از منظر تفکرات راسیستی به این مساله می نگرند.

 

[18] -   http://www.iranglobal.info/node/18215

                                            

30 سرطان (تیر) 1392/July 21, 2013

آذربایجان جنوبی

«بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی»/ یازانی ضیاء بونیادوو - کؤچورن : فرهاد جعفر اوغلو

«بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی»/ یازانی ضیاء بونیادوو - کؤچورن : فرهاد جعفر اوغلو

   آذربایجان میللی قهرمانی «اوُلوُ بابک»-ین دوغوم گونو موناسیبتی ایله «بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی» آدلی کیتاب نشر اولوندو. بو کیتابچا آذربایجانین تاریخچی عالیمی رحمتلیک پروفسور ضیاء بنیادووون یازدیغی " آذربایجان 9-7 ینجی عصرلرده" کیتابین 5- ینجی فصلی- آذربایجان خالق کوتله‌لری‌نین خیلافته قارشی حرکاتی- دیر و جبار جباروو و حسن علی زاده طرفیندن روس دیلیندن آذربایجان تورکجه سینه ترجومه ائدیلمیش و شرق – غرب نشریاتی طرفیندن 2007 –ینجی ایلده باکی شهرینده یاییلمیشدیر. بو فصیل فرهاد جعفر اوغلو طرفیندن عرب الیفباسینا کؤچورولموش و نشر اوچون حاضیرلانمیشدی.

" اثرین موولیفی ضیاء  بونیادوو 250-دن آرتیق اثر چاپ ائتدیرمیشدیر.  داها چوخ شؤهرت تاپمیش مونوقرافیا‌لاری - "آذربایجان VII-IX عصرلرده"، "آذربایجان آتابی‌لر دؤولتی" (1136-1225) "قافقاز آلبانیاسی تاریخیندن"، "خزر دنیزی عرب مخزلرینده"، "تورپاق مولکیتی وئرگی‌لری‌نین نؤوع‌لری: وئرگی‌لر و خارزمشاه‌لارین وئرگی ییغیمی" (1097-1203) و س. علمی اثرلرین مؤلفی‌دیر.

  ضیاء بونیادوو هم ده شرق دیل‌لری‌نین بیلیجی‌سی کیمی گؤزل ترجومه‌چی ایدی. ض. بونیادووون اثرلری فرانسادا، عیراقدا، روسیادا، تورکیه‌ده و دونیانین بیر سیرا باشقا اؤلکه‌لرینده نشر اولونموشدور. او، دونیانین بیر سیرا عالیم‌لری‌نین اثرلرینی اینگیلیس، عرب، روس و تورک دیل‌لرینه ترجومه ائتمیشدیر. او، پروفئسور واسیم ممدلی ئو له بیرگه "قوران"ی آذربایجان دیلینه ترجومه ائتمیشدیر. "

کیتابی بورادان ائندیرین :

 http://www.share.az/98l4djb5659v/Babek__Ziya_Bunyodov_F.Ceferoglu.rar.html

شیما‌لی آذربایجان و تورکیه مئدیاسینا موراجیعت / نامه سرگشاده خطاب به رسانه های فارسی زبان

شیما‌لی آذربایجان و تورکیه مئدیاسینا موراجیعت : سیزین گونئی آذربایجاندا اولونان میللی ظولم حاقیندا سوسمانیز تکجه گونئی اوچون یوخ ، اینسانیت اوچون جینایت دئمک‌دیر !

گونئی آذربایجانین بیر قروپ موستقیل فعال لاری بیر مکتوب یازاراق فارس دیللی مئدیالارا ، تورکیه و آذربایجان دؤولتی مئدیالارینا اوز اعتراض لارینی بیلدیرمیشلر. بو مکتوب ایکی بولومده و فارسجا ، آذربایجان تورکجه سینده یازیلمیشدیر . بو مکتوبو یازان لار اونون بیرینجی بولومونده آذربایجان تورکجه سینده اولان مئدیالار(آزادلیق رادیوسو ، بی بی سی آذری ، آمریکانین سسی و...) ، آذربایجان و تورکیه نین دؤولت مئدیالارینا گونئی مساله سی حاققیندا لاقید داورانیش لار اوچون اؤز اعتراض لارینی بیلدیرمیشلر.مکتوبون ایکینجی بولومونده ایسه فارس مئدیالاری(بی بی سی ، آمریکانین سسی ، رادیو فردا و...) نین گونئی آذربایجاندا اولونان میللی ظولمون حاققیندا سوسمالاری و اعتیناسیز قالدیق لاری اوچون اعتراض لارا معروض قالمیشلار. بونو دا خاطیرلاتماق لازیم دیر کی مکتوبو یازان لار اؤزلرینی موستقیل فعال بیلدیریب و هئچ سیاسی تشکیلات و پارتیایایا منسوب دئییللر. بو فعال لار بوتون آذربایجانلی لاری بو مکتوبدا ایمضا آتماغا چاغیریرلار.

مکتوبون بوتووونو بورادا گؤرمک اولار :

http://historyaz.blogfa.com/post-43.aspx

http://www.share.az/gd61h3bppxwm/Achiq_Mektub.pdf.html

بو مکتوبا ایمضا آتماق اوچون بو لینکه گئدینیز :

http://www.facebook.com/groups/288441997953438/

 

Şimali Azərbaycan və Türkiyə medyasına müraciət : Sizin Güney Azərbaycanda olunan milli zülm haqqında susmaniz təkəcə Güney üçün yox , İnsaniyyət üçün cinayət deməkdir !

Güney Azərbaycanın bir qrup müstəqil fəal ları bir məktub yazaraq fars dilli mediyalara , Türkiyə və Azərbaycan dövəlti mediyalarına öz etirazlarınıbildırmışlər. Bu məkətüb ikı bülümdə vəfarsca , Azərbaycan türkcəsində yazılmışdır . Bu məkətübü yazan lar unun birınci bölümündə Azərbaycan türkcəsində olan mediyalar(Azadlıq radiosu , BBC Azərbaycan , Amerikanın Səsi və...) , Azərbaycan və Türkiyənin dövələt mediyalarına Güney məsaləsi haqqında laqeyd davranışları üçün öz etiraz larınıbıldırmışlər. Məkətübün ikınci bölümundə isə Fars mediyaları(BBC Farsca , Amerikanın Səsi Farsca , Radio Fərda və...) nin Güney Azərbaycanda olunan Milli zülmun haqqında susmaları və etınasız qaldıqları üçün etirazlara məruz qalmışlar. Bunu da xatırlatmaq lazım dır ki məkətubu yazanlar özlərini müstəqil fəal bildirib və heç siyasi təşkilat və partiyaya mənsub deyyillər. Bu Fəallar Bütün Azərbaycanlıları bu məktuba imza tamağa çağırırlar.

Məktubun bütövünü burada görmək olar :

http://historyaz.blogfa.com/post-43.aspx

http://www.share.az/gd61h3bppxwm/Achiq_Mektub.pdf.html

Bu Məktuba imza atmaq üçün bu linkəgediniz :

http://www.facebook.com/groups/288441997953438/

نامه سرگشاده خطاب به رسانه های فارسی زبان : سکوت شما درباره ستم ملی در حق آذربایجان جنوبی نه تنها خیانت به آذربایجان بلکه در حق بشریت جنایت محسوب می شود !

جمعی از فعالین مستقل حرکت ملی آذربایجان جنوبی طی نامه سرگشاده ای نسبت به سیاستهای رسانه های فارسی زبان ، رسانه های آذربایجان و ترکیه در قبال حرکت ملی آذربایجان جنوبی اعتراض نمودند. این نامه در دو بخش جداگانه و به دو زبان فارسی و تورکی آذربایجانی نوشته شده که بخش فارسی آن رسانه های بی بی سی فارسی ، صدای آمریکا ، رادیو فردا و... را خطاب قرار داده و سکوت و بی اعتنایی آنها را نسبت به ستم ملی در آذربایجان جنوبی مورد اعتراض قرار داده است. بخش دیگر نامه که رسانه های تورک زبان BBC Azerbaijan – VOA Azerbaijan – Azadlıq Radiosu … ) ) ، رسانه های دولتی آذربایجان و ترکیه را مخاطب قرار داده و از بی مهری ها ی این رسانه ها نسبت به حرکت ملی آذربایجان جنوبی شکایت کرده است. لازم به توضیح است که نویسندگان این نامه به هیچ یک از احزاب و تشکلهای سیاسی وابسته نبوده و خود را فعالین مستقل اعلام کرده اند. این فعالین همه اذربایجانیها را به امضای این نامه فرا می خواند. متن کامل نامه به دو زبان فارسی و تورکی آذربایجانی از لینکهای زیر قابل مشاهده است :

http://historyaz.blogfa.com/post-43.aspx

http://www.share.az/gd61h3bppxwm/Achiq_Mektub.pdf.html

جهت امضای این نامه به آدرس زیر مراجعه بکنید :

http://www.facebook.com/groups/288441997953438/

 

27 قوچ 1392 گونش

 

نامه سرگشاده خطاب به رسانه های فارسی زبان / Şimali Azərbaycan və Türkiyə medyasına müraciət

شیما‌لی آذربایجان و تورکیه مئدیاسینا موراجیعت : سیزین گونئی آذربایجاندا اولونان میللی ظولم حاقیندا سوسمانیز تکجه گونئی اوچون یوخ ، اینسانیت اوچون جینایت دئمک‌دیر !
 
آذربایجان تورکجه سینده یاییملانان بوتون رادیو – تلویزیالار او جومله دن «آزادلیق رادیوسو ، بی بی سی آذربایجان خیدمتی ، آمئریکانین سسی آذربایجان خیدمتی ، تورکیه نین سسی رادیوسو(ت.رت آذربایجان و ت.رت تورکی) ، شیمالی آذربایجان  جیمهوریتی و تورکیه جیمهوریتی دؤولت رادیو – تلویزیالاری ، وئب سیته لر ، خبر آگئنتلیک لری ، ژورنال لار و قزئت لرینه و موستقیل مئدیالارا » آچیق مکتوب :
   آذربایجان توپراق لاری نین گولوستان و تورکمنچای موقاویله لری اساسیندا ایکی – شیمال و جنوب – حیصه یه بؤلونمه سیندن 195 ایل اؤتور. بو مودتده آذربایجانین شیمال حیصه سینده تئزارلار ایمپئریاسی دئوریلدیکدن سونرا ، موسلمان و تورک دونیاسیندا ایلک دفعه اولاراق آذربایجان خالق جیمهوریتی قورولوب و ایکی ایل داوام ائتدیکدن سونرا قیزیل اوردونون آذربایجانا یوروش ایله سقوط ائتدی. بو تاریخدن بری آذربایجاندا 70 ایللیک سووئت اتفاقی حوکومتی باشلامیش و بو قورولوشون داغیلماسی ایله قوزئی آذربایجان ابدی اولاراق اؤز ایستقلالیتینی الده ائتدی. آنجاق بو فاصله ده جنوبی آذربایجاندا موختلیف حادیثه لر اوز وئرمیش ، بئله کی 20 – ینجی عصیرین اول لرینده آذربایجانلی لارین موباریزه سی  نتیجه سینده ایراندا مشروطه چیلیک اینقلابی  باش وئردی. تخمینا 10 ایل اینقلابدان سونرا ، بو انقلابین آلاولاری سونمه یه باشلارکن ، گونئی آذربایجاندا خیابانی حرکتی و آلتی آیلیق «آزادیستان» حوکومتی وجوده گلدی. خیابانی قیامی نین یاتیریلماسیندان 25 ایل سونرا ، آذربایجانلی لار مرکزی حوکومتین وعده لریندن اومیدسیز قالاراق ، سید جعفر پیشه وری نین باشچیلیغی آلتیندا  آذربایجان میللی حوکومتی یا دموکرات فیرقه سی حوکومتینی قوردولار. آنجاق پهلوی رژیمی آذربایجانا قوشون چکمک له بیر ایللیک دموکرات لارین حوکومتی نی قاندا بوغدو. جنوبی آذربایجانین سونونجو حرکتی 1980-1978 – ینجی ایل لرده اوز وئردی  و آذربایجانلی لارین بو دفعه کی حرکتی ، یئنی قورولموش ایران اسلام جیمهوریتی ال ایله یاتیریلدی. بئله لیکله 20 – ینجی عصیرده جنوبی آذربایجاندا دؤرد انقلابی – دموکراتیک حرکت باش وئرمه سینه باخمایاراق تاسوف لر اولسون آذربایجان خالقی موعین علت لره گؤره ؛ فارس موستملیکه چیلیگی و راسیزمیندن قورتولا بیلمه ییب و آزادلیغا قووشا بیلمه دی . بو ایش 21 – ینجی عصیره تاپشیریلدی ... .
   جنوبی آذربایجان حرکت لری و انقلاب لاری نین یئنی دالغاسی تخمینا ایگیرمی ایل بوندان اؤنجه دن «گونئی آذربایجان میللی حرکتی» آدی آلتیندا باشلامیش و 2006/1385 ده  باش وئرن «مای / خورداد حماسه سی» اونون بیر دؤنوش نؤقطه سی ساییلیر. بو حرکت اؤزونو آذربایجان کئچمیش حرکت لری نین داوامچی سی حساب ائدیر و میللی حوکومت چرچیوه سینده اولان موختلیف : فدرال ، گونئی آذربایجان موستقیل حوکومتی و بوتؤو آذربایجان حوکومتی (آذربایجانین شیمال و جنوب حیصه لری نین بیرلشمه سی اساسیندا) شکلینده آذربایجان خالقی نین موقدراتینی تعیین ائتمک بو حرکتین ان اؤنملی آماجی دیر. بونلارین کناریندا دیل آزادلیغی و یا مدنیت (فرهنگی) موختاریتی ده میللی حرکتین ایستک لریندن بیری سی ساییلیر.  بو حرکتین چوخ سسلی لیگی اونون دموکراتیک اولماغی دئمکدیر.
   بوتون بونلارا باخمایاراق گونئی آذربایجان میللی حرکتی ایکی غئیر دموکراتیک ایدئولوژی طرفیندن تضییق لره معروض قالمیش  و قالماقدادیر : بیرینجی سی فارس راسیزمی و ایرانچیلیق – ایکینجی سی ایسه ایسلام فاندامئنتالیزمی کی هر ایکی سی ده ایران ایسلام جیمهوریتی سیستئمینده بیرلشمیشلر. بو ایکی ایدئولوژی نین کئچن 90 ایل عرضینده جنوبی آذربایجانی اقتصادیات  ، مدنیت و سیاسی و س ساحه لرده فارس رژیمی نین موستملیکه سینه چئوریلمه سینده ان اؤنملی رولو اولموشدور. باشقا سؤزله دئسک آذربایجان خالقی بو مودتده فارسچی لار و ایرانچی لارین(پهلوی لر و ایسلام جیمهوریتی رژیم لری نین) داخیلی (ایچ) موستملیکه چیلیگینه معروض قالمیشدیر. آنجاق گونئی آذربایجان میللی حرکتی بو دوروما سون قویماق مقصد ایله بیر دئموکراتیک حرکت کیمی وجودا گلمیشدیر ، داها دقتله بو مساله یه یاناشساق آذربایجانلی لارین ایستک لری ، اونلارین حاققیندا اولونان میللی ، سیاسی ، مدنیت و اقتصادیات ساحه لرده آیری سئچگی لیگه ، و بوتؤولوکده جنوبی آذربایجاندا اولان  «میللی ظولمه» سون قویماق ، آذربایجانلی لارین میللی و انسانی حاق لارینی مودافیعه ائتمک و اونلارین موقدراتینی تعیین ائتمکدیر. بئله لیکله ایران رژیمی نین راسیستی سیاست لری نتیجه سینده ، جنوبی آذربایجان میلی آکتییست (فعال)لری ، ضیالی لاری و س سورگون اولونماسی ، باشقا مملکت لره مجبور اولاراق کؤچمه سی و یا مملکت داخیلینده اونلارا موحاریب(رژیمه قارشی ساواش آپاران) ، میللی تهلوکه سیزلیگه انگل تؤره دن ، سئپاراتچی ، تورکچو و س عونوانی قویولماسی و  یا عؤمورلرینین ان ثمرلی ایل لرینی ایران رژیمی نین حبسخانالاریندا حبسه آلینماسی  و حوکومت طرفیندن انسانلیقدان اوزاق ایشکنجه لره معروض قالماسی و یا اونلارین دیریلیگی رژیمه دوزولمز اولماسی و نهایت اولاراق ساختا اوتوموبیل قضاسی نتیجه سینده رژیمین جلادلاری ال ایله شهید اولماسی ، هئچ ده گوزلنیلمز دئییل. جنوبی آذربایجاندا  میللی کیملیک مساله سی 2006/1385 مای / خورداد حماسه سیندن بری ائله بیر سویه یه  گلیب چاتمیشدیر کی بو حرکت آذربایجانین بوتون صینیف لری(طبقه لر) و  کوتله لری آراسیندا یاییلماقدادیر و گونو گوندن آرتیق آذربایجاندا میللی حرکته قاتیلان یئنی یئتمه لر و گنج لرین سایی آرتماقدادیر. بئله لیکله یوخاریدا انسان لارین جنوبی آذربایجاندان سورگون دوشمه سی ، قاچقین دوشمه سی ، حبسه آلینماسی ، اوتوموبیل قضاسی و س کیمی ایران رژیمی نین سادالادیغیمیز داورانیش لاری گونئی آذربایجان آکتیویست لری نین گوندلیک پروقرامینا چئوریلمیش و نهایتا گله جک نسیل لرین حاققیندا دا دوام  ائدجکدیر. و بو یاخین لاردا ایران آدلانان اؤلکه آذربایجانلی لارین حبسخاناسینا چئوریلجکدیر.
   آنجاق بوتون بو داورانیش لارا و بوتؤولوکده بو دورومون یارادیلماسینا دستک وئرن عامیل لردن بیری سی خاریجده کی مطبوعات ، خبر آگئنتلیک لری ، رادیو – تلویزیالار و وئب سیته لرین بو مساله لر حاققیندا سوسماسی دیر. بئله کی آذربایجان تورکجه سینده یاییملانان ایستر رادیو و تلویزیالاردان ، ایسترسه وئب سیته لر ، خبر آگئنتلیک لری و قزئت لریندن ، گونئی آذربایجان مساله لرینه ، اورادا یورودولن موستملیکه چیلیک ، راسیزم و بوتوولوکده میللی ظولمه یالنیز بیر نئچه سی و او دا محدود شکیلده توخونورلار. داها دقیق دئسک رادیولاردان ، یالنیز آمریکانین سسی آذربایجان خیدمتی هفته ده ایکی وئریلیشینی - (هر بیری سی 15 دقیقه ده حدودوندا) «هارای» و «پنجره» پروقرام لارینی - جنوبی آذربایجان مساله لرینه او جومله دن انسان حاق لاری ، دیل ، ادبیات و س مساله لره حصر ائتمیش و ها بئله رادیونون وئب سیته سینده «آذربایجان» بؤلمه سی کناریندا ، «ایران آذربایجان» بؤلمه سی ده آیریلمیشدیر. آزادلیق رادیوسونون هر گون 6-7 ساعات موختلیف پروقرام لار او جومله دن کونتکست ، ایز ، قافقاز قووشاغی ، قاینار خط ، آزادلیق اف ام ، آزادلیق بؤلگه لرده ، ایشدن سونرا ، پئن کلوپ و س یاییملاماغینا باخمایاراق ، بو رادیونون هفته ده تخمینا  50 ساعات  وئریلیش لریندن هئچ جمعی 5 دقیقه ده گونئی آذربایجان مساله لرینه حصر اولونمور(بورادا آزادلیق رادیوسونون تلویزیا سی نین وئرلیشلری قئیده آلینمامیشدیر). آدی چکیلن رادیونون جنوبی آذربایجان اوچون حصر ائتدیگی « تبریز ائکسپرس» آدلی یگانه بؤلمه ده نئچه آیدان بیر ، بیر خبر ، مقاله یا راپورت درج ائتمکله کیفایتلنیر. بی.بی.سی آذربایجان خیدمتینه گلدیکده وضعیت داها دا پیس دیر. بئله کی بو رادیونون وئب سیته سینده هئچ «گونئی آذربایجان» بؤلمه سی ده آیریلمامیش و اونون حادثه لریندن و مساله لریندن هئچ نه گؤرونمور. بو وضعیت ائله بیر حالدا اوز وئریر کی بو رادیولارین فارسجا خیدمتینده ده  جنوبی آذربایجان حاققیندا یا سوسورلار  و اونا قارشی ضد مؤوقع توتورلار (بی.بی.سی فارسجا ، آمریکانین سسی فارسجا خیدمتی) ، یا دا آزادلیق رادیوسوندا اولدوغو کیمی هردن بیر جنوبی آذربایجان مساله لرینه توخونورلار(فارسجا یاییلان رادیو فردا کیمی). 
   شیمالی آذربایجان جیمهوریتی مئدیاسینا گلدیکده وضعیت داها دا آجیناجاقلی دیر. آذربایجان مئدیاسیندا اوستده سادالادیغیمز رادیولاردان ساوایی دؤولت رادیو- تلویزیالاریندا ، قزئت لرینده و خبر آگئنتلیک لرینده جنوبی آذربایجانا ذره جه دیققت یئتیرلمیر ، آنجاق بوللو - بوللو «بیز 50 میلیونلوق آذربایجان خالقی ییق ، یا بیزیم دؤرلت50 میلیونلوق خالقین دؤولتی دیر» کیمی آغیز دولدوران شوعارلار سسلندیریلیر. بو شوعارلار چوخ گؤزل و میللی شوعارلاردیر ، آنجاق بونو عملده گؤسترمک لازیمدیر. بو شوعالاری سسلندیرن حوکومت ، او 50 میلیوندان ایراندا اسارتده یاشایان  30 میلونونا صاحاب چیخمالی دیر. یوخسا هردن بیر ایران رژیمی ایله علاقه لری گرگینلشنده ایران رژیمینه هده قورخو وئرمک مقصد ایله بو شوعارلاری و باشقا بو کیمی تدبیرلری اورتا آتماقلا بیزیم میللی دردلریمیزین هئچ بیری ساغالا بیلمز. بیر حالدا کی ایران رژیمی ایل لردی کی «سحر کانالی» نی آذربایجان مؤمین لری اوچون و داها آچیق دئسک شیمالی آذربایجانداکی یئتیشدیردیگی اؤز ال آلتی لاری اوچون یایماقدادیر ، عکسینه شیمالی آذربایجان حاکمیتی ایراندا یاشایان 25-30 میلیونلوق آذربایجانلییا هئچ بیر ساعات دا رادیو یا تلویزیا وئریلیشی آییرماییر. بونلاردان علاوه تکجه بیر نئچه قزئتده و وئب سیته ده او جومله دن خالق جبهه سی قزئتی ، یئنی موساوات ، آینا قزئتی وس  ده «گونئی» عونوانی آلتیندا بؤلمه لره راست گلمک اولور کی جنوبی آذربایجان مساله لریی اوچون آیریلمیشدیر.
   بیز گونئیلی لر ، شیمالی آذربایجان دؤولتینی اؤز دؤولتیمز سایماق لا برابر فخر ائدیریک کی دونیا مملکت لری آراسیندا آذربایجان دا بیر موستقیل اؤلکه اولاراق آدی چکیلیر ، آذربایجانین میللی مارشی سسلنیر ، اوچ رنگلی  موقدس بایراغی ذیروه لرده دالغالانیر و... بوتؤولوکده گوتورسک آذربایجانین شیمال حیصه سی ده بیزیم تاریخی و  دوغما تورپاق لاریمیزدیر ، اونو قوروماق گؤز به به یی کیمی بیزیم میلی وظیفه میز ساییلیر ، اونون قاراباغ یاراسی بیزیم ده یارامیزدیر ، اونون سعادتی بیزیم سعادتیمیز و فلاکتی ده بیزیم فلاکتیمیز دئمکدیر. بونا گؤره کی بیز بیر خالقیق و آذربایجان دا (ایستر اونون گونئیی ایستر ایسه قوزئیی) بیزیم مقدس وطنیمیزدیر….  . آنجاق تاسوف لر اولسون بو کیمی باخیش لار قوزئی آذربایجان حاکمیتینده چوخ آز گؤرونور. اونا گؤره آذربایجان مئدیاسیندا گونئی آذربایجان مساله لرینه یئر وئریلمیر. آنجاق بونودا خاطیرلاتماق لازیمدیر کی تاریخ داها گئری قاییتمایاجاق و بو فورصتی  بیر داها بیزه و سیزه وئرمیه جک. بیز بونو قبول ائدیریک کی شیمال آذربایجان حاکیمیتی بیر دؤولت اولاراق بوتون بین الخالق قانون لارا بویون اَیملی و باشقا بیر دؤولتین داخیلی ایش لرینه قاریشمامالی دیر. آنجاق بو هئچ ده شیمالی آذربایجان حاکمیتینه ، گونئیلی لر حاققیندا اعتیناسیز اولماسینا برائت قازاندیرمیر. بلکه ده  بو حاقدا ، باشقا دؤولت‌لرله قیاس اولوندوقدا آذربایجان حاکمیتی‌نین رولو ایکی قات آرتیر. بیزجه بئله بیر وضعیتده آتا بابالار دئمیشکن ائله داورانماق لازم دیر کی «نه شیش یانسین نه کاباب». و بونو دا دئمک یئرسیز دئییلدیرکی شیمالی آذربایجان حاکمیتی گونئی مساله سینه هر جور یاناشسا (گونئی مساله سی نین گونده مه گتیریب ، گتیرمه مه سی) ایران رژیمی نین غدار اولدوغونا گؤره آذربایجان حاکمیتینی ایرانین داخیلی ایش لرینه قاریشماسینا موتهم ائدجکدیر.
    تاسوف له خاطیرلاتمالی ییق کی گونئی آذربایجان مساله سی نین تورکیه  مئدیاسیندا دا یئری یوخدور. تورکیه نین چوخ سایلی رادیو – تلویزیا لاریندان تکجه تورکیه نین سسی رادیوسو و آذربایجانین ایجتماعی رادیوسونون اورتاق لاییحه سی اولان «قورقود آتا ویرلیشی» هر گون بیر ساعات عرضینده یاییملانیر ، آنجاق بو پروقرامدا دا یا شیمالی آذربایجان و تورکیه مساله لرینه دیقت یئتیریلیر یا دا مدنیت ، اینجه صنعت ، موسیقی و س دن دانیشیلیر. حال بو کی گونئی آذربایجان و اونون مساله لری  گونده مه گتیریلمیر. نهایت ت.ر.ت تورکی نین آذربایجان عرب الفباسی ایله وئب سیته سی مؤرجوددور آنجاق او دا گونئی یئرینه بوتون تورک دونیاسینی و یا تورکیه نین مساله لری حاققیندا اینفورماسیا یایماقدادیر.
  نییه بئله اولمالی دیر ؟ مگر جنوبی آذربایجان تورک دونیاسیندان ساییلمیر می ؟، مگر گونئی آذربایجاندا یاشایان لار تورک دئییللر می ؟ گونئی آذربایجانین بوتون تورکیه مئدیاسیندان پایی بودور می ؟ گونئی آذربایجاندا اولونان ظولم لره تورکیه و آذربایجان حاکمیتی و اونلارین مئدیاسی اؤنم وئرمیه جک بس هانسی دؤولت بونو گونده مه گتیرملی دیر؟! تورکیه و آذربایجان حاکیمیتیندن ساوایی هانسی دؤولت و حاکیمیت گونئیلی لرین حاققینی مودافیعه ائتمه لی دیر ؟ بیز یئنه ده آتا بابالاریمیز دئمیشکن «آدام اوُمدوغو یئردن کوسر» دئیه بو مساله لری اورتایا آتمالی ییق. آذربایجان و تورکیه حاکیمیتی و اونلارین دؤولت مئدیاسی دا بونلاری دوزگون قارشیلامالی و دوزگون قبول ائتملی دیرلر. بیزجه آذربایجان و تورکیه مئدیاسی نین وظیفه لری گونئی مساله سی حاققیندا ایکی قات آرتیر. بیرینجی سی  بو مئدیالارین بوتون خالق لارین آزادلیغینا اعتناسیز اولماماغینا و آزادلیق سئورلیک اصل لرینه دایاندیغینا قاییدیر. ایکینجی سی ایسه بو مئدیالارین قارداش تورکیه یه و شیمالی آذربایجانا عایید اولدوغونا گؤره دیر. بوتون بونلارا اساسلاناراق سیزلرین بو مساله لر حاققیندا سوسمانیز دؤزولمز دیر.
  بوتون بونلاری نظره آلماقلا بیز بو مکتوبو یازان لار و اونا ایمضا آتان لار بیر حالدا کی ایران راسیست رژیمی جنوبی آذربایجانی ، سیاسی ، سوسیال ، ایقتصادیات و مدنیت باخیمیندان اؤز موستملیکه سینه چئوریمیش و آذربایجان خالقینا  بوتون وار- گوج ایله ظولم ائتمکده دیر ، وطن اؤولادلاری رژیم محبس لرینده ان آغیر و انسانلیقدان اوزاق اولان ایشکنجه لره معروض قالماقدیرلار ، بیر حالدا کی آذربایجان خالقی هله قاراداغ زلزله سینین ماتمیندن اوزونه گلمه میش ، رژیمین اعتیناسیزلیغینا گؤره خالقیمیزین بیر حیصه سی ایستی ده - سویوقدا ، ائوسیز قالاراق ، چادیرلاردا یاشاماقلا ، گئجه – گوندوز اؤلوم له ال به یاخادیرلار ، رژیم اورمو گؤلونو قوروتماق قرارینا گلمیش و آذربایجاندا چئوره فاجیعه سی یاراتماق ایسته ییر و بونلار کیمی نئچه فاجیعه لر آذربایجان خالقینی گوزله مکده دیر ، موختلیف آذربایجان تورکجه سینده یاییملانان و تورکیه ، شیمالی آذربایجان  مئدیالاریندان طلب لریمیز بونلاردان عیبارتدیر :
1- آزادلیق رادیوسو ، آمئریکانین سسی رادیوسو (آذربایجان خیدمتی) ، بی.بی.سی رادیوسو  (آذربایجان خیدمتی) و تورکیه نین سسی رادیوسو (ت.ر.ت تورکی) کیمی رادیولاردان امکان داخیلینده ، گونئی آذربایجان اوچون آذربایجان تورکجه سینده موستقیل رادیو قوُروُلماسی  و باشقا رادیولاردا اولدوغو کیمی  لاییقینجه هر گون نئچه ساعاتلیق محض گونئی آذربایجان مساله لری اطرافیندا (میللی ظولم ، انسان حاق لاری ، آذربایجانلی لارین ایقتیصادیات دورومو ، اونون آکتووال مساله لری و... اطرافیندا) وئریلیش لرین حاضیرلانماسی طلب اولونور.
2- اوسته سادالادیغیمیز بو تدبیرلر مویسّر اولماییرسا ، بو رادیولارین شیمالی آذربایجان اوچون یاییملانان رادیولاریندا گونئی مساله لری اوچون ، اوسته سادالادیغیمیز پرنسیپلره اساسلاناراق موستقیل بیر بؤلمه نین قورولماسی تکلیف اولونور. بو بؤلمه ان آزی 24 ساعات عرضینده 2 ساعاتلیق وئریلیش حاضیرلامالی دیر. همچینین ایمکان داخیلینده تورک (عرب منشالی) الیفباسی ایله (2001 ده گونئی آذربایجاندا تشکیل اولونان بیرینجی و ایکینجی تورک دیلی اورتوقرافی سمینارینین آلدیغی قرارلار اساسیندا) آذربایجان تورکجه سینده وئب سیته حاضیرلانماسی ان واجیب اولان احتیاج لاردان بیری سی ساییلیر . نئجه کی ت.ر.ت تورکی بو حاقدا بیرینجی آددیمی آتمیش ، آنجاق تاسوف لر اولسون کی بو وئب سیته ده گونئی آذربایجان مساله لری اوچون هئچ نه یاییملانمیر و یالنیز تورکیه ، دونیا و تورک دونیاسی نین مساله لرینی آذربایجان دیلینده و تورک الیفباسیندا گونده مه گتیریر. 
3- شیمالی آذربایجان و تورکیه جیمهوریتی دؤولت مئدیالاریندان گونئی آذربایجان مساله لری اوچون اوسته کی پرنسیبلره دایاناراق موستقیل رادیو و تلویزیالار ، قزئت لر ، وئب سیته لر و خبر آگئنتلیک لری نین آچیلماسی طلب اولونور.  شیمالی آذربایجان و تورکیه موستقیل و دؤولته باغلی اولمایان مئدیا لاردان دا امکان داخیلینده عینی تدبیرلرین گؤرونمه سی طلب لر اولونور.
4- گونئی آذربایجان مساله سی تکجه آذربایجانلی لارین و یا خود دونیا تورک لرین نین پروبلمی دئییل. بلکه بو مساله لر میلیت ، دیل و وطنداشلیقدان آسیلی اولمایاراق بوتون دونیادا یاشایان اینسان لارین مساله سی دئمکدیر ،  و بوتون دؤولت لردن و انسان لاردان طلب اولونور اؤز یاردیم لارینی و حیمایه لرینی ، دستک لرینی آذربایجاندا گئدن میللی موباریزه دن اسیرگه مه سینلر و بو موقدس موباریزه ده ایشتیراک ائتسینلر ! آنجاق قارداش شیمالی آذربایجان و تورکیه حاکیمیت لریندن و وطنداش لاریندان موعین علت لره گؤره  طلباتیمیز قات قات آرتیقدیر.
5-  سوندا بو اؤنملی مساله نی ده خاطیرلاتماق لازیم دیر کی هر بیر انسان ، هر بیر دؤولت ، هر بیر جمعیت و... گونئی آذربایجانداکی یورودولن موستملیکه چیلیک ، راسیزم و میللی ظولمون قارشی سیندا  سوسورسا او تکجه آذربایجانا خیانت ائتمیر بلکه انسانیت اوچون جینایت تؤره دیر.  بیز 21 – ینجی عصیرده یاشایان انسان لار «انسانلیق نامینه» یئر کوره سی نین هر نؤقطه سینده یاشایان هر بیر انسانین آجیناجاقلی یاشاییشینا گؤز یوما بیلمریک. بیزلر هامی میز برابر حوقوقلو انسان لاریق و انسان کیمی ده یاشامالی ییق .

آذربایجان خالقی و بوتون دونیادا اسارت آالتیندا یاشایان خالق لارین تئزلیک له آزادلیغا قووشماق دیلگ ایله !

یاشاسین آذربایجان !
یاشاسین آزادلیق !
یاشاسین انسانیت !
اؤلوم اولسون راسیزمه و موستملیکه چیلیگه !

بیر قروپ گونئی آذربایجان میللی حرکاتی نین موستقیل(۱)  فعال لاری

۱-  خاطیرلاتمالی ییق کی بو مکتوبدا «موستقیل» دئدیکده بو مکتوبو یازان لارین غیر تشکیلاتی اولماسی و هئچ سیاسی تشکیلات و پارتیایا باغلی اولماماسی ایفاده اولونور و «موستقیل» سوزو گونئی آذربایجان موستقیل طیفی دئمک دئییلدیر.

نامه سرگشاده  خطاب به رسانه های فارسی زبان : سکوت شما درباره ستم ملی در حق آذربایجان جنوبی نه تنها خیانت به آذربایجان  بلکه در حق بشریت جنایت محسوب می شود !

رادیو - تلویزیونها ، وب سایت ها و آژانس های خبری  از جمله : بی بی سی فارسی ، صدای آمریکا ، رادیو فردا ، صدای آلمان  ، رادیو فرانسه ، رادیو زمانه  ، رادیو صدای ترکیه (بخش فارسی) ، بخش فارسی (خبر) تلویزیون   Atv International جمهوری آذربایجان ، رادیو برابری ، رادیو همبستگی ، العربیه نت ، یورو نیوز و...
   حدود 195 سال از انعقاد قراردادهای گلستان و ترکمانچای میان امپراتوری تزاری و سلطنت قاجاریه و  تقسیم سرزمین آذربایجان به دو قسمت شمالی و جنوبی می گذرد. در طی این مدت در آذربایجان شمالی  ابتدا بعد از پایان استیلای یک صد ساله تزارها  جمهوری  دموکراتیک آذربایجان تاسیس شد و 2 سال دوام آورد. بعد از آن حکومت 70 ساله شوروی کمونیستی روی کار آمده و نهایتا این دوره هم با استقلال آذربایجان به پایان رسید. اما در طی این مدت آذربایجان جنوبی مسیر پر پیچ و خمی را طی کرده است. طوری که ابتدا با جانبازی های آذربایجان  ، انقلاب مشروطیت روی داد. حدود ده سال بعد با خاموشی شعله های این انقلاب ، نهضت خیابانی و حکومت شش ماهه آزادیستان رقم خورد. 25 سال بعد از سرکوب قیام خیابانی ،  آذربایجانیان  مایوس از  وعده های حکومت مرکزی  ، به رهبری سید جعفر پیشه وری حکومت ملی آذربایجان یا حکومت فرقه دموکرات آذربایجان را تشکیل دادند . نهایتا حکومت یک ساله دموکراتها هم با به خاک و خون  کشاندن آذربایجان توسط رژیم پهلوی پایان یافت. آخرین نهضت آذربایجان جنوبی در سالهای 1358-1356 / 1980-1978 روی داد که این بار هم توسط جمهوری اسلامی فرو نشانده شد. بنابر این در قرن بیستم نیمه جنوبی آذربایجان شاهد چهار حرکت انقلابی دموکراتیک بوده ولی متاسفانه بنا به دلایلی نتوانست از استعمار و نژادپرستی فارس رهایی یافته و به آزادی دست یابد  و این امر به قرن بیست و یکم حواله شد ... .
   موج جدید جنبشها و انقلابهای مردمی آذربایجان جنوبی تحت عنوان «حرکت ملی آذربایجان جنوبی » از حدود 20 سال پیش آغاز شده که نقطه عطف آن حماسه خرداد 1385/2006 می باشد. هدف اساسی و غایی این جنبش که خود را ادامه دهنده جنبش ها و حرکت های پیشین آذربایجان می داند ، مبارزه برای تعیین سرنوشت ملت آذربایجان در قالب حکومت ملی و در اشکالی همچون فدرالیسم ، حکومت مستقل آذربایجان جنوبی و یا حکومت آذربایجان واحد ( متشکل از اراضی شمالی و جنوبی آذربایجان) می باشد.آزادی زبانی و یا خودمختاری فرهنگی یک دیگر چندین خواسته این جنبش می باشد. این تنوع و تکثر خصلت دموکراتیک به جنبش بخشیده است. با این حال حرکت ملی آذربایجان دو دشمن عمده دارد که عبارتند از راسیسم (نژاد پرستی) ایرانی و فارس و فاندامنتالیسم دینی (بنیادگرایی اسلامی) که  در قالب جمهوری اسلامی  پیوند یافته اند. این دو ایدئولوژی در 90 سال اخیر موتور محرکه استعمار سیاسی ، فرهنگی و اقتصادی آذربایجان توسط دولت مرکزی بوده  است ، به عبارت دیگر در طی این مدت ملت آذربایجان در معرض استعمار داخلی تمام عیار نژاد پرستان فارس و ایران (در قالب دو رژیم پهلوی و جمهوری اسلامی) قرار داشته است. اما حرکت ملی آذربایجان جنوبی خواستار پایان دادن به این وضعیت می باشد.  به عبارت دقیق تر دغدغه اصلی آذربایجانیان رفع تبعیض های قومی زبانی ، فرهنگی ، سیاسی ، اقتصادی و به طور کلی خاتمه دادن به ستم ملی در حق ملت آذربایجان و احقاق حقوق ملی و انسانی آنها و تعیین حق سرنوشت این ملت می باشد. بنابر این دور از انتظار نیست که در نتیجه سیاستهای راسیستی رژیم جمهوری اسلامی بخش عمده ای از نیروهای مولد ، روشنفکران و... آذربایجان به عنوان تبعیدی ، پناهنده سیاسی و فرار مغزی به کشورهای دیگر پناهنده نشوند و یا تحت عنوان محبوس سیاسی ، محارب  ، مخل امنیت ، پان ترکیست و تجزیه طلب و...  بهترین دوران زندگی خویش را در زندانهای جمهوری اسلامی به سر نبرده و تحت شدید ترین و غیر انسانی ترین شکنجه  ها قرار نگیرند و یا اینکه تحمل آنها برای رژیم میسر نشده و در تصادفات رانندگی ساختگی و امثال آن توسط عمال رژیم کشته و شهید نشوند.  سرعت هویت طلبی در آذربایجان جنوبی بعد از حماسه خرداد 85 تا حدی رسیده است که باعث فراگیرتر شدن جنبش و گسترش آن در بین توده ها ، اقشار و طبقات گوناگون جامعه آذربایجان  شده و در نتیجه این شرایط هر روز جوانان و نوجوانان پر شور آذربایجانی با اهداف و آرمانهای مقدس حرکت ملی آشنا شده و به حرکت ملی  می پیوندند. بنابر این موارد فوق یعنی فرار مغزها ، حبس ، شکنجه ، کشته شدن از طریق تصادفات ساختگی و موارد بی شمار دیگر که به برنامه روزمره فعالین آذربایجانی تبدیل شده ، به صورت یک چرخه طبیعی در مورد نسل کنونی و نسلهای بعدی ادامه یافته و بزودی کشور موسوم به ایران به زندان آذربایجانیان تبدیل خواهد شد.
   اما آنچه که دست رژیم جمهوری اسلامی را دربرخورد با ملت آذربایجان باز تر گذاشته و می گذارد ، سکوت عمدی اکثریت رسانه ها و آژانس های خبری فارسی زبان می باشد که به بهانه های مختلف از زیر بار مسئولیت شانه خالی کرده و حوادث و مسایل آذربایجانیان را آن طور که باید و شاید پوشش نمی دهند. حتی نهادهای به اصطلاح حقوق بشری که ادعای دفاع از حقوق بشر را در ایران دارند ، در عمل هیچ دفاعی از آذربایجانی ها به عمل نمی آورند. در مورد عملکرد رسانه ها و آژانس های خبری  مثلا کافی است پوشش خبری رسانه هایی همچون بی بی سی فارسی ، صدای آمریکا (بخش فارسی) و ... از حوادث جنبش سبز که بعد از انتخابات ریاست جمهوری 1388 که بیشتر در بین  جامع فارس زبان روی داد با حوادث آذربایجان در چند سال گذشته از جمله در اعتراضات ملت آذربایجان علیه خشکاندن  عمدی دریاچه اورمیه  توسط جمهوری اسلامی مقایسه شود تا به عمق این تبعیض و یک جانبه گرایی این خبرگزاری ها پی ببریم. طوری که در بعضی مواقع این خبرگزاری ها همچون بی بی سی و صدای آمریکا به تریبون این جنبش تبدیل شده و کاسه داغ تر از آش شده بودند. در حالی که این رسانه ها از ریزترین حوادث این جنبش همچون مراسم آب بازی  در تهران و امثال آن گرفته تا رویدادها عمده ی آن  را انعکاس می دادند ، حوادث آذربایجان را با سکوت وبی اعتنایی استقبال کرده و یا اینکه با  تاخیری طولانی آن را پوشش داده و یا آن را کم اهمیت جلوه داده و یا حتی بعضا در برابر حقوق ملی و انسانی آذربایجانیان مواضعی خصمانه گرفته و می گیرند. چرا ؟ چرا؟ چرا؟؟؟ نمونه های بی شماری از این موضع گیری رسانه های فارسی در برابر ملت آذربایجان وجود دارد که در اینجا فقط به ذکر یک مورد که اخیرا اتفاق افتاد ، بسنده می شود. در حالیکه در چند ماه اخیر زمین لرزه های متعدد در منطقه قاراداغ آذربایجان و بی اعتنایی رژیم مردم این منطقه را آواره کرده بود و هر روز فاجعه انسانی جدید تری از جمله آتش سوزی ، سرمای زیر صفر و سکونت اکثریت زلزله زدگان این منطقه در چادرها در جریان بود. حتی به مرگ کودک خردسال در اثر سرمای شدید انجامید ، این رسانه ها مهر سکوت بر دهانشان زده بودند ، اما وقتی مساله تکلم کردها به زبان مادری در دادگاههای ترکیه مطرح شد ، این رسانه ها (بی بی سی فارسی ، صدای آمریکا  و... ) در پوشش دادن این مساله  گوی سبقت از رقبای خویش می ربودند و مدتها با آب و تاب آن را در سر خط خبرها ی مهم و در فهرست مهمترین اخبار ذکر می کردند. کسی نیست به مسئولین بی بی سی فارسی(که بیشتر ایران ، افغانستان و تاجیکستان را پوشش می دهد) بگوید  آیا مساله کردهای ترکیه مهمتر است یا مساله ترک ها و آذربایجانی های ایران ؟! و یا مصاحبه حضوری با رهبران گروهک های تروریستی کرد در مرز ایران و ترکیه مهمتر است یا انتشار خبر زلزله آذربایجان و اعلام موارد مورد احتیاج زلزله زدگان و یا انتشار خبر دستگیری آذربایجانی ها در اعتراض علیه خشکاندن دریاچه اورمیه  و نحوه برخورد جمهوری اسلامی با ایشان ؟! به راستی کدام یک مهمتر است ؟!   چرا این همه برای کردها سینه چاک می کنید ؟! آیا واقعا می توان عنوان خبرگزاری بی طرف و طرفدار آزادی و حقوق بشر را برای بی بی سی و صدای امریکا به کار برد ؟! در نظر ما این دو(بی بی سی و صدای آمریکا)  متاسفانه بیشتر به پاتوق و محفل شب نشینی های سلطنت طلبان ، شاه پرستان و بقایای رژیم نژاد پرست پهلوی و نهایتا راسیست های آریایی  و افراط گرایان کرد می ماند تا یک خبر گزاری واقعی.  آیا این است رسالت خبرگزاری هایی که خود را خبرگزاری آزاد و بی طرف می نامند !
   این در حالی است که تلویزیون بی بی سی فارسی روزانه 16 ساعت برنامه متشکل از 11 بخش خبری و در طول هفته بیش از 10 برنامه خبری ، رادیو بی بی سی فارسی در طول هفته بیش از 20 ساعت برنامه ، تلویزیون صدای آمریکا در 24 ساعت شبانه روز 4 بخش خبری و چندین برنامه خبری ، رادیو صدای آمریکا روزانه 7 ساعت برنامه خبری و..  و نهایتا رادیو فردا  در 24 ساعت شبانه روز 5 بخش خبری  و در طول هفته 19 مجله خبری در موضوعات گوناگون تولید و پخش می کند. روی هم رفته از  بیش از530 ساعت مجموع برنامه های این سه خبرگزاری حداقل یک ساعت آن اختصاص به آذربایجان جنوبی و مسایل آن ندارد. پس کجاست دموکراسی ، آزادی و حقوق بشری که این رسانه ها سنگ آن را به سینه می زنند؟! چرا سهم آذربایجان از 530 ساعت  برنامه رسانه های جهان آزاد (؟!) فقط  باید سکوت باشد و بس ؟!
  لازم به ذکر است در کنار این ، بعضی رسانه ها همچون رادیو فردا ، صدای آلمان ، رادیو زمانه ، رادیو همبستگی و...  گاه گاهی(ماهی یک بار) در قالب خبر ، گزارش  به پوشش مسائل آذربایجان جنوبی از جمله حقوق بشر آذربایجانیان می پردازند. همچنین رسانه ها یی هم هستند مانند رادیو بین المللی فرانسه ، العربیه نت ، یورو نیوز ، رادیو صدای ترکیه (بخش فارسی) ، بخش فارسی (خبر) ATV – International Azerbaijan  و... که در مورد  ستم ملی که در ایران به ملت آذربایجان می شود ، سکوت می کنند.
 بنابر این ما نویسندگان و امضا کنندگان این نامه در شرایطی که ملت آذربایجان اسیر چنگالهای حکومت مرتجع ، استعمارگر و نژادپرست جمهوری اسلامی بوده و هر روز شاهد افزایش خفقان و اعمال فشار بر آذربایجانیان از طرف این رژیم می باشد ، فرزندان غیور این خاک  در سیاه چال های جمهوری اسلامی متحمل وحشیانه ترین شکنجه ها می باشند ، بخشی از ملت آذربایجان در منطقه زلزله زده قاراداغ  در نتیجه بی اعتنایی عمال رژیم در سرما وگرما ، بدون سر پناه و در چادرها با مرگ دست و پنجه گرم می کند ، دریاچه اورمیه روز به روز توسط رژیم خشکانده می شود و فاجعه زیست محیطی وحشتناکی در انتظار ملت آذربایجان می باشد و موارد فاجعه بار دیگر در عرصه های مختلف سیاسی ، فرهنگی ، اقتصادی ، زیست محیطی و... ،  از رسانه های فارسی زبان می خواهیم :
1- آن دسته از رسانه هایی که دشمنی با ملت آذربایجان را پیشه خویش کرده و بر مطالبات دموکراتیک ایشان چشم می پوشند ، دست از کار شکنی و خصومت برداشته و به وظیفه ی رسانه ای خویش عمل کنند و بیش از این در آسیاب جمهوری اسلامی آب نریزند.
2- رسانه هایی که به هر دلیلی در قبال ستم ملی در حق آذربایجان جنوبی سکوت اختیار کرده و یا  نسبت به آن بی اعتنا  می باشند ، سکوت را شکسته و بیش از این در حق ملت بزرگوار آذربایجان جفا روا نداشته و چوب لای چرخ این آرمان مقدس(رهایی آذربایجان) نگذارند.
3-  همچنین از رسانه هایی که تا حدودی با حسن نیت این مسایل را پوشش می دهند ، می خواهیم که بیش از پیش به این مساله توجه نموده و در مسیر مقدس مبارزه برای نجات و آزادی ملت آذربایجان از اسارت ، استعمار و نژادپرستی 90 ساله در کنار این ملت بوده و یاور ایشان باشند.
4- در کل از تمامی رسانه هایی که به زبان فارسی منتشر می شوند اعم از رادیو ، تلویزیونها، آژانس ها و سایت های خبری ، می خواهیم که بخش ها و برنامه های مخصوصی را در جهت بررسی مسایل آذربایجان جنوبی ، از جمله حقوق بشر ، مسایل زبانی ، وضعیت اقتصادی و ...  اختصاص داده و مساله ستم ملی در حق آذربایجانی ها را بیش از این در حاشیه قرار ندهند.
5- در پایان یاد آور می شویم که دشمنی ، سکوت و یا بی اعتنایی در حق آذربایجان در دیده ملت آذربایجان تا ابد الدهر نه تنها خیانت و ناجوانمردی به ملت آذربایجان بلکه جنایت علیه بشریت تلقی شده و کسانی که بر این حق کشی ها ، استعمار ، استثمار ، نژاد پرستی و... چشم بپوشند ، به عنوان هم دست جمهوری اسلامی ،  دشمن ملت آذربایجان و جنایتکار علیه بشریت قلمداد شده و کسانی که قدمی در راه آزادی ملت آذربایجان بردارند دوست و یاور ابدی این ملت خواهند بودند.
 به امید آزادی و نجات همیشگی ملت آذربایجان و همه ملت های دربند جهان.
زنده باد آذربایجان !
زنده باد آزادی !
زنده باد انسانیت !
نابود باد استعمار و نژاد پرستی !

جمعی از فعالین مستقل (۱)  حرکت ملی  آذربایجان جنوبی

۱-  لازم به ذکر است که در اینجا منظور از «مستقل بودن» عدم وابستگی نویسندگان نامه به تشکیلات ها و احزاب سیاسی می باشد و با طیف مستقل آذربایجان جنوبی مشتبه نشود.

Şimali Azərbaycan və Türkiyə medyasına müraciət : Sizin Güney Azərbaycanda olunan milli zülm haqqında susmaniz təkəcə Güney üçün yox , İnsaniyyət üçün cinayət deməkdir
Azərbaycan türkcəsində yayımlanan bütün Radio – Televızyalar o cümlədən «Azadlıq radiosu , B.B.C Azərbaycan xidəməti , Amerıkanın Səsi(VOA) Azərbaycan xidəməti , Türkiyənin səsi Radiosu(TRT Azərbaycan və TRT Türki) , Şimali Azərbaycan  Respoblikası və Türkiyə Respoblikası dövlət Radio – Televiziyaları , Veb Sitələr , Xəbər Agentlikləri , jurnallar və Qəzetlərinə və müstəqil medyalara  Açıq Məktub :
   Azərbaycan topraqlarının Gülüstan və Türkəmənçay müqavilələri əsasında iki – Şimal və Cənub – hissəyə bölünməsindən 195 il ötür. Bu müdətdə Azərbaycanın şimal hissəsində Çar iməperyası devərildikdən sonra , Müsəlman və Türk dünyasında ilk dəfə olaraq Azərbaycan xalq Cimhüriyyəti qurulub və ikı il davam etədikdən sonra Qızıl ordunun Azərbaycana yüruş ilə süqüt etədi. Bu tarixdən bəri Azərbaycanda 70 illik Sovet ittifaqı höküməti başlamış və bu quruluşun dağılması ilə Quzey Azərbaycan əbədi olaraq öz istqlaliyyətini əldə etədi. Ancaq bu fasilədə Cənubı Azərbaycanda müxtəlif hadisələr üz vermiş , belə ki 20 – inci əsirin əvvəllərində Azərbaycanlıların mübarizəsi  nəticəsində İranda məşrütəçilik inqılabı  baş verdi. Təxmınən 10 il inqilabdan sonra , bu inqılabın alavları sünməyə başlarkən , Güney Azərbaycanda Xiyabani hərkəti və altı aylıq «Azadistan» höküməti vücudə gəldi. Xiyabani qiyamının yatırılmasından 25 il sonra , Azərbaycanlılar mərkəzi hökümətin vədələrindən ümıdsiz qalaraq , Seyid Cəfər Pişəvərinin başıçılığı altında  Azərbaycan milli höküməti ya Dimokrat Firqəsi Hökümətini qurdular. Ancaq Pəhələvi rejimi Azərbaycana qoşun Çəkməklə bir illik dimokratların hökümətini qanda boğdu. Cənubi Azərbaycanın sonuncu hərkəti 1980-1978 – inci illərdə üz verdi  və Azərbaycanlıların bu dəfəki hərkəti , yeni qurulmuş İran İslam Respoblikasi əlilə yatırıldı. Beləliklə 20 – inci əsirdə Cənubi Azərbaycanda dörd inqlabi – demokratik hərkət baş verməsinə baxmayaraq təssüflər olsun Azərbaycan xalqı müəyyən  illətlərə görə ; Fars müstəmlikəçiligyi və rasizmindən(Irqçılıq) qurtula bilməyib və azadlığa qovşa bilmədı . Bu iş 21 – inci əsirə tapşırıldı... .
   Cənubi Azərbaycan hərkətləri və inqlablarının yeni dalğası təxmınən igirmi il bundan öncədən «Güney Azərbaycan milli hərkəti» adı altında başlamış və 2006/1385 də  baş vern «Xurdad /May Həmasəsi» onun bir dönüş nöqətəsi sayılır. Bu hərkət özunü Azərbaycan keçəmiş hərkətlərinin davamçısı hesab edir və milli hökümət çərçivəsində olan müxtəlif : fedral(İran daxilində) , müstəqil Güney Azərbaycan höküməti və bütöv Azərbaycan höküməti (Azərbaycanın şimal və cənub hissələrinin birləşəməsi əsasında) şəklində Azərbaycan xalqının müqəddəratını təyin etmək bu hərkətin ən önmli amacı dir. Bunların kənarında dil azadlığı və ya mədəniyyət (Kültür) Muxtariyyəti də milli hərkətin  başqa istəklərindən birisi sayılır. Bu hərkətin çox səsliliyi onun dəmukratik olmağı deməkdir.
   Bütün bunlara baxmayaraq Güney Azərbaycan milli hərkəti ikı qeyri dimokratik ideologiya tərfindən təzyiqlərə mərüz qalmış  və qalmaqdadır : birincisi Fars rasizmi və İrançılıq - ikincisi İslam fandametalizmi ki hər ikısi də İran İslam Respoblikası sistemində birlişmişlər. Bu ikı idiologiya keçən 90 il ərzində Cənubi Azərbaycanı iqtisadiyyat  , mədəniyyət , siyasi və s sahələrdə fars rejiminin müstəmlikəsinə çevrilməsində ən önmlı rolu olmuşdur. Başqa sözlə desk Azərbaycan xalqı bu müdətdə Farsçılar və İrançıların(Pəhləvilər və İslam Respoblikası rejimləri nin) daxili (iç) Müstəməlikəçiliginə(İmperiya) məruz qalmışdır. Ancaq Güney Azərbaycan milli hərkəti bu duruma son quımaq məqsəd ilə bir demukratik hərkət kimi meydana gəlmişdir , daha diqqətlə bu məsələ yə yanaşsaq Azərbaycanlıların istəkləri , onların haqqında olunan milli , siyasi , mədəniyyət və iqtsadiyyat sahələrdə ayrı seçəgiligə , və bütövəlükdə Cənubi Azərbaycanda olan  «Milli Zülmə» son quymaq , Azərbaycanlıların milli və insani haqlarını müdafiə etmək və onların müqqədəratını təyin etməkdir. Beləliklə İran rejiminin rasisti siyasətləri nəticəsində , Cənubı Azərbaycan Milli aktivist (fəal)ləri , ziyalıları və s sürgun olunması , başqa məmləkətlərə məcəbür olaraq köçəməsı və ya məmləkət daxilində onlara müharib(rejimə qarşı savaş aparan) , milli təhlükəsizəliyə əngəl törədən , separatçı , türkçü və s ünvanı qoyulması və  ya ömürlərinin ən səmərli illərini İran rejiminin həbəsxanalarında həbəsə alınması  və hökümət tərfindən insanlıqdan uzaq işkəncələrə mərüz qalması və ya onların dirıliyi rejimə dözülməz olması və nəhayət olaraq saxta avtomobil qəzası nəticəsində rejimin cəlladları əl ilə şəhid olması , heç də gözlnilməz deyil. Cənubı Azərbaycanda  milli kimlik məsələsi 2006/1385 May/Xurdad həmasəsindən bəri elə bir səviyyəyə  gəlib çatmışdır ki  bu hərkət Azərbaycanın bütün sinifləri və  kütlələri arasında yayilmaqdadır və günü gündən artıq Azərbaycanda milli hərkətə qatılan yeni yetəmələr və gənclərin sayı artmaqdadır. Beləliklə yuxarıda insanların Cənubi Azərbaycandan sürgün düşməsi , qaçqın düşəməsı , həbəsə alınması , avtomobil qəzası və s kimi İran rejiminin sadaladığımız davranışları Güney Azərbaycan aktivistlərinin gündəlik proqramına çevrilmiş və nəhaytdə gələcək nəsillərin haqqında da davam  edcəkdir. Və bu yaxınlarda iran adlanan ölkənı Azərbaycanlıların həbsxanası olmasının şahidi olacağıq.
   Ancaq bütün bu davranışlara və bütövlükdə bu durumun yaradılmasına dəstək vern amıllərdən birisi xarıcdəki mətbuat , xəbər agentlikləri , radio – televiziyalar və veb sitələrin bu məsələlər haqqında susması dır. Belə ki Azərbaycan türkcəsində yayimlanan istər radio və televiziyalardan , istərsə veb sitə lər , xəbər agentlikləri və qəzetlərindən , Güney Azərbaycan məsələlərinə , orada yürudülən müstəməlikəçılık , rasizm və bütövlükdə milli zülmə yalnız bir neçəsi və o da məhdud şəkildə toxunurlar. Daha dəqiq desk radiolardan , yalnız Amerıkanın səsi(VOA) Azərbaycan Xidəməti həfətə də ikı verilişini - (hər birisi 15 dəqiqə uzunluğunda) «Haray» və «Pəncərə» proqramlarını - Cənubi Azərbaycan məsələlərinə o cümlədən insan haqları , dil , ədəbiyyat və s məsələlərə həsər etəmiş və ha belə radionun veb sitəsində «Azərbaycan» bölməsi kənarında , «İran Azərbaycanı» bölməsi də ayrılmışdır. Azadlıq radiosunun hər gün 6-7 saatlıq müxətəlif proqramları o cümlədən kontekst , İz , Qafqaz Quvşağı , Qaynar Xət , Azadlıq FM , Azadlıq Bölgələrdə , İşdən Sonra , Pen Klup və s yayimlamağına baxmayaraq , bu radionun həfətə də təxmınən  50 saatlıq  verlişlərindən heç 5 dəqiqə də Güney Azərbaycan məsələlərinə həsr olunmur)Burada Azadlıq Radiosunun Televizia  verlişləri daxil edilməmışdir(. Adı çəkiln radionun Cənubı Azərbaycan üçün həsər etədiyi « Təbəriz Ekspres» adlı yeganə bölmədə neçə aydan bir , bir xəbər , məqalə ya raport dərc etməklə  kifayətlənir. BBC Azərbaycan xidəmətinə gəldikdə vəziyyət daha da pis dir. Belə ki bu radionun veb sitəsində heç «Güney Azərbaycan» bölməsi də ayrılmamış və onun hadisələrindən və məsələlərindən heç nə görünmür. Bu vəziyyət elə bir halda üz verir ki bu radioların farsca xidəmətində də  Cənubi Azərbaycan haqqında ya susurlar  və ona qarşı zidd mövəqə tuturlar (BBC farsca , Amerıkanın Səsi farsca xidəməti) , ya da Azadlıq radiosunda olduğu kimi hərdən  bir Cənubi Azərbaycan məsələlərinə toxunurlar(farsca yayilan Radio Fərda kimi). 
   Şimalı Azərbaycan Respoblikasi medyasına gəldikdə vəziyyət daha da acınacaqlı dır. Azərbaycan medyasında üstə sadaladığımız radiolardan savayi dövəlt radio- televiziyalarında , qəzetlərində və xəbər agentliklərində Cənubi Azərbaycana zərrəcə diqəqət yetirilmir , ancaq bollu - bollu «Biz 50 miliyonloq Azərbaycan xalqıyıq , ya bizim dövlət 50 miliyonluq xalqın dövəlti dir» kimi ağız dolduran şuarlar səsləndirilir. Bu şüarlar çox gözəl və milli şuarlardır , ancaq bunu əməldə göstərmək lazımdır. Bu şüaları səsləndirn hökümət , o 50 miliyoluq xalqdan iranda əsartdə yaşayan  30 miliyonuna sahab çıxmalıdır. Yoxsa hərdən bir İran rejimi ilə əlaqə ləri gərginləşəndə İran rejiminə hədə qorxu vermək məqsəd ilə bu şüarları və başqa bu kimi tədəbirləri ortaya atmaqla bizim milli dərdlərimizin heç biri sağala bilməz. Bir halda ki İran rejimi il illərdi ki «Səhər kanalı» nı Azərbaycan möminləri üçün və daha açıq desk Şimalı Azərbaycandakı yetişdirdigi öz əlaltıları üçün yaymaqdadır , əkəsinə Şimalı Azərbaycan hakimiyyəti İranda yaşayan 25-30 mılionluq Azrəbaycanlıya heç bir saatda radio ya televiziya verlişi ayirmayir. Bunlardan əlavə təkəcə bir neçə qəzetdə və veb sitə də o cümlədən Xalq Cəbəhəsi Qəzeti , Yeni Müsavat , Ayna Qəzeti və s  də «Güney» ünvanı altında bölmələrə rast gəlmək olur ki Cənubı Azərbaycan məsələləri üçün ayrılmışdır.
Biz güneylilər , Şimalı Azərbaycan dövəltini öz dövəltiməz saymaq la bərabər fəxər edirik ki dünya məmləkətləri arasında Azərbaycanda bir müstəqil ölkə olaraq adı çəkilir , Azərbaycanın milli marşı səslənir ,  müqədəs  üç rəngli bayrağı zirvələrdə dalğalanır və... . Bütövəlükdə gütürsək Azərbaycanın şimal hissəsi də bızım tarixi və  doğma torpaqlarımızdır , onun qorumağı göz bəbəyi kimi bizimdə milli vəzifəmız sayılır , onun qarabağ yarası bizim də yaramızdır , onun səadti bizim səadtimiz və fəlakti də bizim fəlaktimiz deməkdir.buna görə ki biz bir xalqıq və Azərbaycan da (istər onun Güneyi istər isə Quzeyi) bizim müqəddəs vətənimizdir….  Ancaq təəsüsflər bu kimi baxışlar Quzey Azərbaycan hakimiyyətində çox az görünür. Ona görə Azərbaycan medyasında Güney Azərbaycan məsələlərinə yer verilmir. Ancaq bunu da xatırlatmaq lazımdır ki tarix daha geri qayıtmayacaq və bu fürsəti bir daha bizə və sizə vermiyəcək. Biz bunu qəbul edirik ki Şimali Azərbaycan hakimiyyəti bir dövəlt olaraq bütün beynalxalq qanunlara boyun əyəmli və başqa bir dövəltin daxili işlərinə qarışmamalıdır. Ancaq bu heç də Güney məsələri haqqında Etinasız qalmasına Şimalı Azərbaycan hakmitinə , bəraət qazandırmır. Bəlkə də  bu haqda ,başqa dövlətlərlə qiyas olunduqda Azərbaycan hakimiyyətinin rolu iki qat artır. Bizcə belə bir vəziyyətdə ata babalar demişkən elə davranmaq lazmdır ki «nə şış yansın nə kabab». Və bunu da demək yersiz deyyldir ki Şimali Azərbaycan hakimiyyəti Güney məsələsinə hər cür yanaşsa (Güney məsələsinin gündəmə gətirib , gətirməməsi) İran rejiminin qəddar olduğuna görə Azərbaycan hakimiyyəti İranın daxili işlərinə qarışmasina müttəhəm edcəkdir.
    Təssüflə xatırlatmalıyıq ki Güney Azərbaycan məsələsinin Türkiyə  medyasında da yeri yoxdur. Türkiyənin çox saylı Radio – Televiziyalarından təkəcə Türkiyənin Səsi Radiosu və Azərbaycanın İctimai Radiosunun ortaq layihəsi olan «Qurqud Ata Verlişi» hər gün bir saat ərzində yayımlanır , ancaq bu proqramda da ya Şimalı Azərbaycan və Türkiyənin məsələlərinə diqqət yetirilir ya da mədəniyyət , incə sənət , musiqi və s kimi məsələlərdən danışılır. Hal bu ki Güney Azərbaycan və onun məsələləri  gündəmə gətirilmir. Nəhayət T.R.T Türkinin Azərbaycan Türk (Ərb) Əlifbası ilə veb sitəsi mövuddur ancaq o da güney yerinə bütün türk dünyasını və ya Türkiyənin məsələləri haqqında informasya yaymaqdadır.
  Niyə belə olmalıdır ؟ Məgər Cənubı Azərbaycan Türk dünyasından sayilmirmı ؟ Məgər Güney Azərbaycanda yaşayanlar türk deyillər mi ؟ Güney Azərbaycanın bütün Türkiyə medyasından payi budur mi ؟ Güney Azərbaycanda zülmlərə Türkiyə və Azərbaycan hakimiyyəti və onların medyası önəm vermiəcək bəs hansı dövəlt bunu gündəmə gətirmlidır؟! Türkiyə və Azərbaycan hakimiyyətindən savayi hansı dövəlt və hakimiyyət , güneylilərin haqqında müdafiə etəməlidir ؟  Biz yenə də ata babalarımız demişkən «adam umduğu yerdən küsər» deyə bu məsalələri ortaya atmalıyıq. Azərbaycan və Türkiyə hakimiyyəti və onların dövəlt medyası da bunları düzəgün qarşılamalı və düzəgün qəbul etəməlidirlər. Bizcə Azərbaycan və Türkiyə medyasının vəzifələri Güney məsələsi haqqında ikı qat artır. Birincisi  bu medyaların bütün xalqların azadlığına etinasız olmamağına və azadlıq sevərlik əsillərinə dayandığına qayıdır. İkıncısi isə bu medyaların qardaş Türkiyə və Şimalı Azərbaycana ayid olduğuna görədir. Bütün bunlara əsaslanaraq sizlərin bu məsalələr haqqında susmanız dözülməz dır.
  Bütün bunları nəzərə almaqla biz bu məktubu yazanlar və ona imza atanlar bir halda ki İran rasist rejimi Cənubi Azərbaycanı , siyasi , iqtsadiyyat və mədəniyyət baxımından öz müstəməlikəsinə çevirmiş və Azərbaycan xalqına  bütün var- güc ilə zülm etməkdədir , vətən övladları rejim həbsxsnslsrında ən ağır və insanlıqdan uzaq olan işkəncələrə məruz qalmaqdadırlar , bir halda ki Azərbaycan xalqı  Qaradağ zəlzləsinin matəmindən hələ özünə gəlməmış , rejimin etinasızlığına görə xalqımızın bir hissəsi  istidə - soyuqda , evsiz qalaraq , çadırlarda yaşamaqla , gecə – günduz ölümlə əl bə yaxadırlar , rejim Urmu Gölünü qurutmaq qərarına gəlmiş və Azərbaycanda çevərə faciəsi yaratmaq istəyir və bunlar kimi neçə faciələr Azərbaycan xalqını güzləməkədədir , müxtəlif Azərbaycan türkcəsində yayimlanan və Türkiyə , Şimalı Azərbaycan  medyalarından tələblərimiz bunlardan ibarətdir :
1- Azadlıq Radiosu , Amerikanın Səsi Radiosu(VOA) (Azərbaycan Xidməti) , BBC Radiosu  (Azərbaycan Xidməti) və Türkiyənin Səsi Radiosu (T.R.T Türki) kimi radiolardan imkan daxilində , Güney Azərbaycan üçün Azərbaycan dilində müstəqil radio qurulması  və başqa radiolarda olduğu kimi layiqincə hər gün neçə saatlıq məhz Güney Azərbaycan məsələləri ətrafında (Milli Zülm , İnsan haqları , Azərbaycanlıların İqtisadiyyat durumu  ,onun aktual məsələləri və... Ətrafında) verilişlərin hazırlanması tələb olunur.
2-  Üstəki tədəbirlər müyəssər olmayırsa , bu radioların Şimalı Azərbaycan üçün yayımlanan radiolarında Güney məsələləri üçün , üstə sadaladığımız prənsiplərə əsaslanaraq müstəqil bir bölmənin qurulması təkəlif olunur. Bu bölmə ən azı 24 saat ərzındə 2 saatlıq veriliş hazırlamalıdır. Həmçinin təkəlif olunur imkan daxilində Türk (Ərb) əlıfbası ilə (2001 də Güney Azərbaycanda təşəkil olunan birinci və ikinci Türk dili ortoqrafi seminarının aldığı qərarlar əsasında) Azərbaycan Türkcəsində  veb sitə hazırlanması ən vacib olan ehtiyaclardan birisi sayılır . Necə ki T.R.T Türki bu haqda birinci atdımı atmış , ancaq təəsüflər olsun ki bu veb sitə də Güney Azərbaycan məsələləri üçün heç nə yayımlanmır və yalnız Türkiyə , Dünya və Türk dünyasının məsalələrini Azərbaycan Türkcəsində (Türk əlıfbasında) gündəmə gətirir. 
3- Şimalı Azərbaycan və Türkiyə dövəlt medyalarından Güney Azərbaycan məsələləri üçün üstə ki pərnəsiblərə dayanaraq müstəqil radio və Televiziyalar , Qəzet lər , Veb sitələr və Xəbər Agentliklərinin açılması tələb olunur. Müstəqil və dövlətə bağlı olmayan Şimali Azərbaycan və Türkiyə medyalardan da imkan daxilində eyni tədbirlərin görünməsi tələb olunur.
4- Güney Azərbaycan məsələsi təkəcə Azərbaycanlıların və yaxud dünya Türklərinnin prablemi deyil. Bəlkə bu məsələlər milliyyət , dil və vətəndaşlıqdan asılı olmayaraq bütün dünyada yaşayan azad insanların məsaləsi deməkdir ,  və bütün dövəltlərdən və insan lardan tələb olunur öz yardımlarını və himayələrini , dəstəklərini Azərbaycanda gedən milli mübarizədən əsirgəməsinlər və bu müqəddəs mübarizə də iştirak etəsinlər ! Ancaq qardaş Şimali Azərbaycan və Türkiyə hakimiyyətlərindən və vətəndaşlarından müəyyən dəlillərə görə  tələbatımız qat qat artıqdır.
5-  sonda bu önəmlı məsələni də xatırlatmaq lazımdır ki hər bir insan , hər bir dövəlt , hər bir cəmiyət və... Güney Azərbaycandakı yürüdülən müstəmlikəçilik , rasizm və milli zülmün qarşısında  susursa o təkəcə Azərbaycana xəyanət etəmir bəlkə insanıt üçün cınayt törədır.  Biz 21 - inci əsirdə yaşayan insanlar «İnsaniyyət Naminə» yer kürəsinin hər nöqətəsində yaşayan hər bir insanın acınacaqlı yaşayişına göz yuma bilmərik. Bizlər hamımız bərabr huquqlu insanlarıq və insan kimi də yaşamalıyıq .

Azərbaycan Xalqı və bütün dünyada əsarət əltında yaşayan xalq ların tezliklə azadlığa qüvəşma diləgy ilə !

Yaşasın Azərbaycan !
Yaşasın Azadlıq !
Yaşasın İnsaniyyət !
Ölüm Olsun Rasizmə və Müstəmlikəçiliyə !
Bir Qrup Güney Azərbaycan Milli hərəkatının Müstəqil [1]  Fəalları

[1] -Xatırlatmalıyıq ki bu məktubda «Müstəqil» dedikdə bu məkətübü yazan ların geyri- təşkilatı olması və heç siyasi təşkilat və partiyaya Bağlı olmaması ifadə olunur və «Müstəqil» sözu Güney Azərbaycan Müstəqil teyfiı demək deyildir.

مکتوبو پی دی اف فورمتینده  بوردان یوکلمک اولار :

 http://www.share.az/gd61h3bppxwm/Achiq_Mektub.pdf.html

۶ قوچ (جدی) ۱۳۹۲ گونش

 

 

مختصری درباه جعلیات راسیسم فارس در تقویم و گاهشماری

مختصری درباه جعلیات راسیسم فارس در تقویم و گاهشماری

 کلمات کلیدی : تقویم ، ملل غیر فارس ، راسیسم فارس ، ممالک محروسه.

توضیح از نگارنده : نوشته حاضر که به کوتاهی به مساله تقویم در ممالک محروسه می پردازد ، نوشته ای آکادمیک به معنای واقعی آن نبوده و در مدت زمان اندکی در پاسخ به بعضی شبهات راسیستهای فارس نوشته شده است که به مناسبت آیین های نوروزی در دنیای مجازی باز گرمی پیدا کرده است. به عبارت دیگر این نوشته که درباره جعلیات و وهمیات راسیستهای فارس از جمله تقویم میترایی آریایی ، تقویم کردی ، تقویم شاهنشاهی و...  می باشد ، شکل اصلاح شده کامنتی است که توسط نگارنده در یکی از صفحات فیس بوک نوشته شده بود و اکنون تحت عنوان فوق منتشر می شود. در اینجا فقط به این موضوع  اشاره شده و مباحثی همچون تقویم در آذربایجان و بین ملل تورک پژوهشهای مفصل دیگری می طلبد.    

  تقویم و گاهشماری از جمله مولفه های تمدنی است که به اشکال گوناگون در فرهنگ و تمدن  تمامی ملل جهان وجود داشته و منحصر به تمدن خاصی نیست. و حتی مختص زندگی شهری و روستایی نیست. طوری که حتی انسانهای اولیه و ایلات کوچرو هم به تناسب زندگی ایلیاتی تقویم مخصوص به خود را دارند.  تقویم های جهان بر پایه محاسبه معمولا دو نوع اند : قمری و شمسی. سال شمسی حاصل یک بار گردش کامل زمین به دور خورشید و معادل 365 روز و اندی ساعت می باشد. منشا تقویمهای هجری شمسی و میلادی هم از اینجاست. تقویم قمری هم بر اساس گردش ماه به دور خورشید محاسبه می شود و معمولا مطابق با 354 روز می باشد. تقویم بر پایه مبدا نسبت به زمان و مکان و فرهنگ هر ملتی متفاوت می باشد. یعنی هر ملتی بر اساس حوادث مهم تاریخ خویش و یا حوادث نجومی مهم ، سنتهای فرهنگی و... مبنای تقویم و تاریخ خویش را وضع می کند : مانند هجرت پیامبر اسلام (ص) یا میلاد مسیح (ع) و... .

   از بین تقویم های موسوم به میترایی آریایی ، کردی ، زرتشتی ، شاهنشاهی و خورشیدی تنها تقویم خورشیدی(هجری شمسی) هم مبدا مشخص و هم محاسبه دقیقی دارد و اندکی تقویم زرتشتی این خصوصیات را دارا می باشد. این در حالی است که حتی تقویم شمسی هم که در گذشته در مقابل تقویم قمری که تقویم دینی و رسمی بوده ، تقویم غیر رسمی محسوب می شده و بیشتر در مالیات گیری و تحت عناوین مختلفی همچون تقویم جلالی و... مورد استفاده قرار می گرفت. بنابراین در قیاس با تقویم قمری کاربرد چندانی نداشته است. این تقویم در ممالک محروسه به فرمان جلال الدین ملکشاه سلجوقی  و گویا بر پایه تقویم زرتشتی بوجود آمده است. ماههای آن ماههای نجومی و بر اساس صور فلکی بود که عبارتند از : حمل - ثور – جوزا – سرطان – اسد – سنبله – میزان - عقرب  - قوس -  جدی و دلو. این نوع تقویم در ممالک محروسه (ایران) تا سالهای بعد از انقلاب مشروطه رواج داشت و با روی کار آمدن رضا خان در 1304 ش بود که ماههای فرهنگ فارس : فروردین ، اردیبهشت ، شهریور ، اسفند و... به جای ماههای نجومی وضع شده و  به تقویم رسمی ممالک محروسه تبدیل شد. در هر صورت تقویم شمسی رایج در ممال محروسه طبیعی ترین نوع تقویم های جهان و دقیق ترین آنها می باشد طوری که خصوصیات یک تقویم کامل و جامع را در خود جمع کرده و حتی از بسیاری جهات بر تقویم میلادی که کاربرد جهانی دارد پیشی جسته است.

  در حالیکه در آثار مربوط به تقویم و گاهشماری عناوینی همچون تقویم رومی ، تقویم اسکندری ، تقویم بخت النصری ،  تقویم ختایی ، تقویم قمری ، تقویم یهودی ، تقویم یونانی ، تقویم زرتشتی و... مکرر مشاهده می شود ، درباره تقویم و گاهشماری هند و اروپاییان و مخصوصا تقویم ملت فارس جز تقویم موسوم به هخامنشی چیزی در دست نیست. آن هم تقویمی ابتدایی ، بدون مبدا و محاسبات مشخص بوده است. با این اوصاف به سختی می توان درباره آن چند سطری روی کاغذ آورد. حال تقویم های تحت عناوین جعلی میترایی آریایی ، کردی ، شاهنشاهی و... را که مثل قارچ سر بر آورده اند ، در کجای تاریخ می توان قرار داد ، بر اهل تاریخ مشخص نیست. درباره تقویم جعلی موسوم به میترایی و آریایی هم باید گفت که در هیچ کتابی و سندی از آن نام برده نشده ، حتی مبدا آن هم جعلی است. چرا که قدمت هند و اروپاییان (آریاییها ی مجعول) در ممالک محروسه نهایتا به 3500 سال پیش می رسد و به هیچ وجه نمی توان سابقه هفت هزارساله بر آنها قائل شد ، حال چه رسد به اینکه اینها تقویم 7 هزار ساله داشته باشند. تقویم زرتشتی یا یزدگردی هم  که در بین زرتشتیان دوره اسلامی رواج داشته ولی مبدا آن هم نامشخص و بر اساس حدس و گمان بوده است ، البته این سخن ، به این معنا نیست که تقویم زرتشتی متعلق به هند و اروپائیان و ملت فارس می باشد. بلکه  به گواه اکثریت اهل تاریخ خود زرتشت پیامبر و آیین وی برخاسته از آذربایجان می باشد که بعدها دست تحریفگر ساسانیان دامن پاک این آیین ناب را آلود و به فساد کشاند و تقویم زرتشتی هم علی رغم اسامی آن جای خود دارد.

 تقویم موسوم به کردی هم که یکی دیگر از جعلیات کردها در تاریخ می باشد که آن را منسوب به مادها (که گویا از نظر اینها کرد بوده اند) می دانند. این در حالی است که از مادها کمترین اثری که نشان بدهد چه زبان و نژادی داشته اند ، بر جای نمانده است. تنها کلمه ای که از زبان مادها به یادگار مانده سپاکو می باشد که در کردی و زبان ترکی آذربایجانی به معنای جنس ماده حیوانات می باشد. با این حساب کردها تقویم خویش را بر مبنای تشکیل سلسله ای که خاستگاهش آذربایجان بوده و هویتش چندان بر تاریخ مکشوف نیست ، بنا نهاده اند... .

  تقویم 2500 ساله شاهنشاهی هم  که تنها چند سالی  در ممالک محروسه رواج داشت یعنی مقارن انقلاب 57 جعل و ابداع شد و در همان زمان به دست خود رژیم پهلوی منسوخ شد. مبنای این تقویم را هم به بنیانگذاری حکومت هخامنشی (مدینه فاضله راسیسم فارس) و قدرت گیری کوروش اول (پیامبر دروغین نژاد پرستان فارس) می رساندند. این تقویم دقیقا مطابق سنت رایج تاریخنگاری آریا محوری می باشد که تاریخ را از هخامنشیان و یا گاها از مادها شروع کرده و تمامی تمدنهای باستانی پیشین از جمله ایلامیها ، قوتتی ها ، لوللوبیها ، هوری ها ، ماننایان و اورتوییان و... را به کلی از تاریخ حذف می کند.

  سخن آخر : آنچه از تاریخ دانسته می شود این است که تقویم های رایج در بین ملل ساکن ممالک محروسه تقویم های هجری قمری و هجری شمسی بوده که هر دو مبدا مشترکی داشته اند . اولی در دوران اسلامی کاربرد دینی و رسمی داشته و دومی تقویم بومی این ملت ها بوده و ریشه اولیه اش با آیین زرتشت پیوند داشته است. اما به نظر می رسد تحت تاثیر فرهنگ و تمدن اسلامی بیشتر رنگ و بوی اسلامی به خود گرفته است. اما متاسفانه راسیسم فارس به جای معرفی درست آن ، سعی در مصادره آن به نام ملت فارس (بخوانید ملت ایران) نموده و می نماید. این در حالی است که تقویم هجری شمسی محصول مشترک تمدنی ملل ساکن ممالک محروسه و حتی دیگرملت هایی که در زیر پرچم اسلام ، تمدن درخشانی از خود به ارث گذاشته اند ، می باشد. درکل قریب به 100 سال است که راسیسم فارس از یکسو در قالب ایرانیگری و با شعارهای «اتحاد همه اقوام ایرانی ! ، همه جای ایران سرای من است ! ما همه ایرانی هستیم و ...» مُهر آریایی بر تمامی دستاوردهای فرهنگی و تمدنی این ملتها زده و آنها را به نام خویش مصادره کرده و می کند. از تاریخ ، مظاهر تمدنی ، عناصر فرهنگی این ملتها گرفته تا موارد جزئی از جمله پرچم ، تقویم ، خط و الفبا و... همه و همه به عنوان میراث آریایی (؟!) معرفی می شوند. از دیگر سو سعی در آسیمیله کردن ملل ساکن در ممالک محروسه کرده  و محو حتی  کوچکترین نشان هویتی ملیتهای تورک ، عرب ، بلوچ ، کرد و ... داشته و دارد. بنابر این روزها مشاهده مواردی از قبیل ارسال  پیام تبریک عید به فارس زبانان ، تبریک سال با تقویم آریایی و شاهنشاهی ، معرفی نوروز به عنوان میراث فارسها و... تعجب بر انگیز نیست. چرا که راسیسم فارس با گوشت و خون و استخوان داعیان  و حتی پیروان آن آمیخته شده و راه را برای نگرش منطقی و عقلانی به گذشته تاریخی و وضعیت کنونی بسته است. بنابر این تا این گونه ذهنیتها و نگرشهای بیمار گونه اصلاح نشود ، وقفه ای در این نوع رفتارهای راسیستی و مصادره های تمدنی به وجود نخواهد آمد.   

جهت آگاهی بیشتر در این باره رجوع شود به گاهشماری در تاریخ ، ابوالفضل نبئی ، تهران ، سمت ، 1381.

به امید سالی توام با موفقیت و پیروزی در مبارزه ملی ملل تحت ستم در ممالک محروسه.

ف.ج

آذربایجان جنوبی

30 حوت(بالیق لار) 1391 گونش

 

«اینانیلماز حقیقت»

İnanılmaz həqiqət

 «اینانیلماز حقیقت» / کؤچورن : فرهاد جعفر اوغلو

خالق شاعیری بختیار واهاب‌زاده‌نین دئدیک‌لری: بیر دفعه تورکیه‌ده سفرده ایدیم. آذربایجانا گئریدا محمد امین رسول‌زاده‌نین مزارینی زیارت ائتدیم. مزارین یانیندا چوخ دایاندیغی اوچون قبیرستانلیغین قاروووُلچوسو اولان یاشلی بیر کیشی ژورنالیسته یاخینلاشا‌راق بو اینسانین کیم اولدوغو ایله ماراقلاندی. من ده اونا م.ا.رسول‌زاده حاقیندا اطرافلی معلومات وئردیم. بو واخت قوجا بؤیوک حیرتله آشاغیداکی باشینا گلمیش بیر حادثه نی دانیشدی: “ من ایللردیر بورادا قارووولچو ایشله ییرم. بیر دفعه گئجه بورادا قبیرلرین آراسی ایله گزرکن قولاغیما بیر سس گلدی. دوغروسو من اولجه ظن ائتدیم کی، قولاغیما اولا بیلسین کی، سس گلیر. اما سونرا آنلادیم کی، حقیقتا قولاغیما اینیلتی سسی گلیر. تام اولا‌راق هانسی قبیردن گلدیگینی بیلمه دیم و قبیرلره یاخینلاشدیم. سونرا همین سسین محض بو قبیردن گلدیگینی دقیق بیلدیم. هله حیاتیمدا بئله بیر حادثه‌نین شاهیدی اولمامیشدیم. چوخ قورخدوم و درحال قبیردن آرا‌لانا‌راق ائله قبیرستانلیقداجا ناماز قیلیب، اللها دعا ائتمه‌یه باشلادیم.

  قوجا بو حادثه نی هئچ کیمه دانیشمیر و همین قبری و حادثه‌نین نه واخت باش وئردیگینی یادیندا ساخلاییر. یالنیز ایندی بو حادثه نی منه دانیشاندان سونرا آیدین اولور کی، قوجانین راستلاشدیغی بو واهیمه دولو اینیلتی سسی 1990-جی ایلین یانوارین 19-دان 20-نه کئچن گئجه ائشیدیلیب.

قایناق daim.az

۱۲ قووا ۱۳۹۱

 

در جواب یاوه سرایی های ناصر کرمی

در جواب یاوه سرایی های ناصر کرمی

نوشته حاضر در جواب نوشته «وابستگی نژادی صفویان تُرک آذری تبار، به امام موسی کاظم» به رشته تحریر درآمده که  از سری نوشته های ناصر کرمی می باشد و  در جهت مقابله و دشمنی با جنبش ملی آذربایجان جنوبی و با گرایشات راسیستی و بدون ذکر هیچ گونه منبع و مآخذی نوشته شده  و اخیرا در سایت ایرانگلوبال انتشار یافته است. سطوری که با فونت درشت نوشته شده متعلق به نگارنده بوده و نوشته های ناصر کرمی با فونت ریز و با واسطه Bold  تفکیک شده است.

نوشته ناصر کرمی با این جملات شروع می شود :

● سه واقعهء مهّم تاریخی در قرون وسطی که جهان شرق را از جهان غرب در عقب ماندگی و خرافاتِ متافیزیکی نگهداشت و از دورانِ گذار به عصر تاریخیِ رنسانس و از جایگزینی حکومت زمینی خردگرایِ این جهانی بجایِ حکومتِ آسمانی متافیزیکِ دین سالار جلوگیری کرد: 1- پیروزی اعراب بر ایرانیان و پیروزیِ تُرکانِ عثمانی بر امپراطوریِ رُم شرقی و یونان است که پیامد آن ایجادِ ساختار حکومتی خلیفه گری و سلطانی استبدادی عربی است که امروز دین اسلام نامیده میشود 2- بر پاییِ حکومتِ عثمانیانِ تُرک تبار بر پایهءِ دینِ اسلام پیرو سنّت در آسیای کوچک(ترکیّه امروز) هست که تا اوایل قرن 20 خاورمیانه را شامل میشد 3 - شکل گیریِ حکومتِ صفویان تُرکِ آذری تبار بنیادگذار شیعه گری قزلباش در ایران میباشد.

بر خلاف دیدگاههای غیر تاریخی ناصر کرمی سه رویداد مهم از زمان ورود اعراب به ممالک محروسه تا انقراض حکومت صفویان به دست افغانهای سنی روی داد که سرنوشت پهنه های وسیعی از آسیا ، افریقا و اروپا را طور دیگری رقم زد. ابتدا ورود اعراب مسلمان به ممالک محروسه به عمر دولت مرتجع ، طبقاتی ، تئوکراتیک و فاسد ساسانی خاتمه داد و علی رغم ظلم و ستم حکمرانان عرب ، دور جدیدی از تاریخ این سرزمینها شروع شد. ملل ساکن ممالک محروسه با رهایی از حکومت ساسانی ، تمدن جدیدی را پی افکندند. علی رغم ضرباتی که اعراب (بیشتر بنی امیه) در قالب تعصب عربی بر هویت و هستی ملل ممالک محروسه وارد آوردند  اما کمترین دستاورد ورود اسلام به این سرزمینها رشد و توسعه علمی و شکل گیری انقلاب فکری بود که  پیش از این  در ممالک محروسه به دلیل تسلط حکومت دینی ساسانی  هیچ وقت شکل نگرفته بود . حال ناصر کرمی با چه دلایل تاریخی ای حکومت ساسانیان را حکومت زمینی خردگرایِ این جهانی می پندارد، فقط خدا می داند. درست زمانیکه حاکمیت عرب در جهان اسلام دچار انحطاط شده بود نیروی جدیدی با مولفه های تمدنی جدید تحت عنوان حاکمیت تورک در جهان اسلام قدرت را بدست گرفت. و  بدین ترتیب معادله قدرت خلافت - سلطنت به تقویت حکومت اسلامی  و رشد و اعتلای تمدن مشرق زمین انجامید. کمترین دستاوردهای حکومتهای تورک (غزنویان ، سلجوقیان ، اتابکان و خارزمشاهیان)  جایگزینی حکومت آریستوکراسی با مشارکت اعضای خاندان و خانواده سلطان تورک با استبداد مطلقه ایرانی  ، در پیش گرفتن سیاست تسامح دینی(البته به جز غزنویان که دست پرورده سامانیان بوده و بر مذهبی سنت تعصب می ورزیدند. همچنین یادمان باشد که نظام المک در سیرالملوک اش از این می نالد که چرا سلطان سلجوقی مذهب حنفی دارد و به مانند وزیرش بر مذهب شافعی و تسنن تعصب نمی ورزد) و تساهل زبانی در حق ملل ساکن قلمرو امپراتوری ، شان و منزلت والای زن در جامعه و حکومت و...  بود.

    ناصر کرمی شما به هیچ وجه نمی توانید با توسل به راسیسم فارس و با حذف اهمیت و کارکرد مثبت حکومتها و ملل تورک نه تنها تاریخ راستین ممالک محروسه بلکه تاریخ ممالک  ابر قاره  آسیا ، نواحی شمال افریقا و شرق اروپا را بررسی کنید.  حکومت های عثمانی و صفوی هم که از دیگر دولتهای تورک مشرق زمین هستند. شما یا آگاهی کافی از تاریخ ندارید و یا خود را به نا آگاهی زده اید. تشکیل و تداوم امپراتوری صفویان در ممالک محروسه و امپراتوری عثمانی در محل اتصال سه قاره آسیا ، افریقا و اروپا تا چندین قرن راه را بر استیلای دولتهای استعمارگر غرب بر آسیای غربی بست. وقتی به اهمیت این مساله می توان پی برد که اقتدار و کارکرد مهم این دو حاکمیت را با ضعف حکومت گورکانیان  در شبه قاره هند و تبعات آن مقایسه کرد که چطور استعمار انگلیس ، هند را به راحتی قورت داده و پارلمان بریتانیا هند را جزء لاینفک خاک بریتانیا دانست. یقینا اگر در ممالک محروسه حاکمیت های صفویه و افشار و قاجار نبودند سرنوشت این سرزمین هم مانند 130 کشور مستعمره جهان رقم می خورد. این مساله در عثمانی و کشورهای عربی هم صادق است. اگر ممالک محروسه قاجار به مانند هند جزء مستعمرات انگلیس قرار نگرفت و اگر همین سرزمین توسط روسها بلعیده نشد ، به علت  وجود حاکمیت قاجارها در ممالک محروسه بود. جالب است بدانیم که در کل جهان فقط سرنوشت 6 کشور به این نحو رقم خورده  یعنی تحت تسلط کامل استعمار قرار نگرفته است : چین ، تایلند ، افغانستان ، حبشه ، ترکیه و ممالک محروسه قاجار.

 

● ساختار حکومت آسمانی خلیفه گری و سلطانیِ اعراب بوسیلهءِ هلاکوخان مغول در فوریهءِ 1258 میلادی با تصرف بغداد پایتخت عباسیان میلادی در جهان بر چیده شد، 250 سال بعد از آن مردمان تُرک عثمانی و صفوی تُرک آذری تبار با مهاجرت خود در قرن 12 به ایران و آسیای کوچک ( ترکیه امروز)، آغاز تمدن سازی خود را بر پایهء دین اسلام سیاسی و حکومتی در شاخه های مختلف آن بنا نهادند و دوباره اسلام خلیفه گری را در قرن 16 به میدان آوردند، که در قدم اوّل به کشور ما ایران تا کنون ضربات سنگینی را تا مرز نابودی وارد کرده است.

◄ وابستگی نَسبَی صفویّان تُرک آذری تبار به امام موسی کاظم

● شیخ صفی الدین اسحاق مرید و دامادِ شیخ زاهدِ مشهور، نام صفویّه را به فرقه و خاندانِ خود داده است. شیخ صفی الدین شجره نامه و وابستگیِ خاندانی و خونیِ خود را در 21 نسل به امام هفتم شعیان، یعنی امام موسی کاظم نسبت میدهند.

● گروهی دیگر از مورّخان معتقدند که ریشه و نَسَت خاندان صفویه با 20 واسطه به امام موسی کاظم می رسد، بدین سان که: یکی از فرزندان امام موسی کاظم بنام محمّد معروف به حمزه، جدِّ اعلایِ خاندانِ صفوی بوده است. مقرِ اصلیِ یکی از اعضایِ صاحب نام این خاندان بنام «فیروزشاه زرین کلاه» منطقهء اردبیل بوده است. پس از درگذشت محمّد، صلاح الدین رشید و بعد از او قطب الدین به جایگاهِ مرشدی میرسند. پسر قطب الدین معروف به امین الدین جبرائیل که یکی دیگر از اعضایِ مشهور این خاندان بود، پیوسته مردم را به پرهیزگاری و اشاعهءِ دین مبین اسلام ترغیب و تشویق میکرد.

◄  درخت و شجره نامهءِ صفویان تُرک تبار ساکن آذربایجان

● در مجموع درخت و شجره نامهءِ صفویان تُرک تبار ساکن آذربایجان از امام موسی کاظم تا ایجادِ حکومت صفویّه از این قرار هست: >  امام موسی کاظم > سید ابوالقاسم حمزه > سید ابوالقاسم محمّد > سید محمد اعرابی > سید احمد > سید اسماعیل > سیّد محمّد > سیّد جعفر > سیّد ابراهیم > سیّد محمد > حسن > محمّد > شرفشاه > محمّد > فیروزشاه  زرین کلاه > عوض الحافظالخواص > محمّد الحافظ > شیخ صلاح الدین رشید > قطب الدین سیّد صالح > شیخ امین الدین جبرائیل > شیخ صفی الدین ابوالفتح اسحق، میباشد. طبعأ گروهی از مردم تُرک آذری ساکن آذربایجان امروز از بازماندگانِ صفویان و به بنا به ادعای خودشان از وابستگانِ امام موسی کاظم هستند.

در مورد صفویان باید گفت : اولا صفویان را بیشتر مورخان و محققان تورک دانسته اند و  نسب عربی آنها و انتساب شان به امام موسی کاظم(ع) را رد کرده اند. ثانیا این گروهی که به قول شما بازمانده صفویان هستند ، مگر چند نفر می توانند باشند. شما از ایشان اطلاعی در دست دارید. اگر شرم نمی کردید تمامی ملت آذربایجان را به صفویان می بستید که البته مایه مباهات است ولی با توجه به دیدگاه راسیستی شما و امثال شما انتساب به این سلسسله ایجاد اشکال می نماید. در آذربایجان جنوبی خیلی ها هستند که نسبشان به قاجارها و افشارها می رسد. ولی نه برایشان افتخار می آورد و نه مایه حقارت ایشان می شود(البته اگر باز با دیدگاه راسیستی  فارس به مساله نگریسته شود و بر دستاوردهای منفی این حکومت ها تاکید شود.). چرا که دیگر زمان تفاخر به نسب و خون و نژاد سپری شده است. خوب بلدی سفسطه گری بکنی ! ننگ باد شما را که از ملت شریف آذربایجان  با الفاظ مجعولی همچون ترک تبار و مردم ترک آذری یاد می کنید.

 ● شاهانِ صفوی بعد از به قدرت رسیدنِ خود بر اساس همین مناسبتِ وابستگیِ نَسَبیِ خاندانِ صفوی به امامِ موسی کاظم، بر قبرهایِ خانوادهءِ علی ابن ابیطالب از قبیلهء بنی هاشم عرب تبار در جنوب عراق را نوسازی و آباد و بر آنها ضریح هایِ زرین و گنبدهایِ از طلا گذاشتند و آنها را به زیارتگاهِ مسلمانانِ شیعه تبدیل کردند.

   اولا زیارتگاه کردن و  تعمیر و آبادانی قبور ائمه شیعه (ع) و بستگان ایشان مختص صفویان نبوده و قبور ایشان از قدیم الایام زیارتگاه شیعیان بوده و در طول تاریخ دولت های شیعی همه به این اقدامات نوسازی دست زده بودند. حتی عزاداری و سوگواری برای امامان یادگار دوران آل بویه است. صفویان هیچ بدعتی در این زمینه پایه گذاری نکردند. بلکه به مذهب شیعه در ممالک محروسه رسمیت دادند. ثانیا عراق عرب در طول حاکمیت صفویان ، همیشه در دست صفویان نبوده است تا به قول شما در این منطقه ضریح سازی بکنند. ثالثا بی اساسی ادعاهای شما از آنجا ناشی می شود که شاه عباس کبیر برای اینکه پول و سرمایه از ممالک محروسه خارج نشده و در دست عثمانیها که رقیب صفویان بودند ، جمع نشود دستور داده بود تا حدودی از زیارت مکه ، مدینه و عتبات جلو گیری شود و تا حد امکان مشهد و قم در مقابل اینها تقویت بشود.

 

● بعد از شکستِ صفویّان و حاکمانِ تُرک تبار شیعه در ایران از تُرکان عثمان (سنّی)، که از دست دادنِ شهرهای مذهبیِ جنوب عراق را برای صفویّان در پی داشت، دیگر ایرانیان اجازه و امکانِ مسافرت به جنوب عراق (نجف و کربلا، کاظمین، سامره) را برایِ زیارتِ خاندان علی را نداشتند، در نتیجه شاهانِ صفوی تُرک آذری تبار، مقبره های امامزاده ها در مشهد و قم و سایر مقبره ها و امامزاده های گمنام در جغرافیایِ سراسری و در شهرهای دیگر ایران را با نمونه برداری و فتوکپی از مقبرهایِ خاندانِ علی ابن ابیطالب در نجف و کربلا نوسازی و گنبدهایِ طلا بر آنها گذاشتند و آنها را به مکانهایِ مقدس و زیارتگاهِ ایرانیان به جایگزینی نجف و کربلا در جنوب عراق تبدیل کردند. با این برداشت میتوان گفت که همهء امامزاده های گمنام و مشهور در ایران همه تُرک آذری  و صفوی تبار هستند.

   قسمتی از این یاوه سرایی شما را در پاراگراف پیشین توضیح دادیم. زیارتگاه کردن قبور امامزادگان هم به هیچ وجه مختص صفویان نیست. نمونه آن قبر شاه عبد العظیم حسنی است که پیش از صفویان هم شناخته شده بود. در این مورد حکومتهای شیعی (به استثنای جمهوری اسلامی) چندان دخالت نداشتند بلکه  متاسفانه خود شیعیان با میل قلبی در این مورد پیشقدم بوده اند. در جواب این ادعای بچگانه تان  که امام زاده ها را «ترک آذری»  و صفوی معرفی کردید هم باید گفت : امام زاده از نامش معلوم بوده و منسوب به امامان شیعه و بستگان ایشان است نه از نسل صفویان و نه تورک. تازه اگر صفویان در عمران و آبادانی قبور امامزادگان سعی و تلاش می کردند( که نکرده اند)  باز هم این عمل توجیه گر این حرف شما نمی بود که امامزاده ها را از نسل ایشان می دانید. در چندین مورد قبور خاندان صفوی از جمله شیخ صفی ، شیخ صدر الدین ، شیخ حیدر و... که انگشت شماراند ، جز زیارتگاهها بوده اند. آن هم در گذشته و نه امروز. آن هم نه به سبب شیعه بودن ایشان بلکه به سبب صوفی بودنشان.

 

●  شیخ صفی الدین در آغاز فقط صاحب یک قطعه زمین ساده و کوچک بود، ولی خاندان صفویّان با کسب قدرتِ سیاسی و تحکیم آن، موضوع جمع آوریِ مال و مُلک را به هستهء مرکزیِ مذهب شیعه  تحتِ نام "جهاد مقدس" با کفار  قرار دادند، و عرفان و تصوف جایِ خود را به جنگ آورانِ تشیع تُرک داد، ولی قزلباش هایِ شیعهءِ جنگاور برایِ فریب مردم، همچنان در شعار، خود را درویش و صوفی مینامیدند. همین کاری که عثمانیان، قاجاریان، و امروز علی خامنه ای پیشهءِ خود کرده است.

    دو خصوصیت فوق را که بر شمردید یک امر کلی و استثنا ناپذیر در طول تاریخ برای حکومتها بوده است. اکثر بانیان حکومتها به قول امروزی ها از صفر شروع کرده و به ثروت و قدرت و... رسیده اند. مگر رضاخان چه داشته که در طول حکومت 16 ساله اش کل اراضی کشاورزی مازندران و ممالک دیگر را به نام خود ضبط کرد و ثروت های کلان در صنعت و تجارت اندوخت.  کل اراضی وی در سال 1320شمسی 30 میلیون هکتار و کل دارایی وی 30 میلیون پوند بوده است(رجوع شود به کتاب مقاومت شکننده از جان فوران). طوری که پسرش  محمد رضا از ترس اینکه زمینهای پدر از دستش در برود اصلاحات ارضی راه انداخت تا هم خود را اصلاح طلب جلوه دهد و هم زمینهای پدر را آب کند.

    مساله جنگ با غیر مسلمانان هم همیشه بوده و صفویان هم مانند حکومتهای قبلی دست به جهاد این چنینی زدند. البته در شکل محدود و آن هم در روزگار شیخ جنید و شیخ حیدر. عثمانیها هم جای خود دارد و بخش اعظم آناتولی و شرق اروپا توسط عثمانیها اسلام را پذیرفته اند. در مورد این مساله باید گفت که این امری طبیعی است که حکومتهای با منشا دینی دست به چنین کارهایی می زدند. مگر ساسانیان ، مسیحیان را شکنجه نمی کردند ، به قلمرو آنان نمی تاختند ؟ محض اطلاع شما این را هم باید افزود که برخلاف پندارهای خیالی شما  نه عرفان و نه تشیع  بلکه تصوف موتور محرکه حکومت صفویان بود که با فروکش کردن و ضعف آن در دوران دو پادشاه آخر صفوی ، فقاهت جایگزین آن شد و دست روحانیان و فقها در حکومت بازشد. والا صفویان نه بر روحانیان و نه بر فقاهت مجال نفس کشیدن نمی داده اند. مساله آیت الله خامنه ای هم مساله ای است که ما ملت آذربایجان مسئول پاسخگویی اش نیستیم. خودشان در قید حیات بوده و وکالتش را در این موارد به کسی واگذار نکرده تا از طرف وی سخن بگوید. محض اطلاع شما  آقای خامنه ای از طرف مادری تورک و از طرف پدری فارس و مشهدی هستند و در صورت سید بودن هم نژاد وی فارس-عرب می باشد نه تورک.

 

 ● شیخ  جنید و شیخ حیدر با شرکت هفت قبیلهء تُرک تبار با شعار "جهاد با کفار" برای بدست آوردن غنیمت جنگی و اسیرانی که سپس آنها را به بردگی در بازار برده فروشان اردبیل می فروختند، پیوسته به کشورهای همجوار و یا غیر مسلمان یورشهای تاراجگرایانه می بردند.

   در مورد این هم به ساختار حکومتها اشاره شد و گفته شده که این مساله بطور محدود در دوره صوفی گری این دو شخص وجود داشته و مساله ای عام و فراگیر نبوده  است که همه پادشاهان صفوی به آن دست بزنند. برعکس در دوران صفویان حتی مردمان غیر مسلمان همچون گرجی و ارمنی در امور حکومت دخالت داده می شدند. طوری که بخش اعظم تجارت  ابریشم دوره صفویان  را ارمنی ها در دست داشته اند. به کوری چشم  شما و راسیست های فارس کوردل صفویان جزء معدود حکومت های شایسته سالار در طول تاریخ مشرق زمین بوده اند که مناصب را نه بر پایه دین ، مذهب ، خون و وابستگی خاندانی به اشخاص اعطا می کرده اند. نمونه آن اشخاص غیر مسلمان و فاقد نسب والایی همچون امامقلی خان و اللهوردی خان و... بودند که با استعداد خویش تا مقام امیرالامرایی امپراتوری ارتقا یافتند.

 

● شکل گیریِ دولتِ صفویّه به جنبش موسوم به قزلباشها که مشایخِ موروثی فرقهءِ صوفی- درویشیِ صفویّه در اردبیل رهبران آن بودند، وابستگی دارد. قزلباش به تُرکی یعنی « سرخ سر » و این نام از آنجا می آید که قبیله های تُرک در آذربایجان  کلاهی با 12 خط قرمز به نشانه و افتخار دوازده  امام شیعه بر سر داشتند. قزلباشها ریششان را میتراشیدند و سبیلهای خود را دراز میکردند و بر سرهایِ تراشیدهءِ خود، زلف (کاکُل) میگذاشتند.

این توصیفاتی اضافی و نا مرتبط  با موضوع را که از چهره قزلباشان به عمل آوردید در کجای بحث می توان جای داد. هرحکومتی برای خود سمبل و تشریفاتی دارد. این پوشش هم تشریفات صفویان است. این نوع لباس پوشیدن و کلاه بر سر گذاشتن مختص قزلباشها نبوده و پوشش درباری صفویان بوده و امروزه هم در جمهوری آذربایجان شمالی به عنوان یکی از انواع لباسهای ملی بر قامت نوازندگان و خوانندگان آذربایجان دیده می شود.

 

● در سال 650 هجری قمری شیخ صفی الدین پسر امین الدین جبرائیل چشم به جهان گشود. با ظهور شیخ صفی الدین کار این خاندان بالا گرفت و این سلسله به مناسبت نام او به "صفویّه" معروف گردید. فرزندان شیخ صفی الدین افرادی مشهور شدند و صرفأ به منظور ترویج و گسترش مذهب شیعه گری یک نهضت و جنبش نظامی را فراهم دیدند.  در نیمهء قرن 15 میلادی مشایخ صفویّه مالک اردبیل شده و به فئودالهایِ روحانیِ با نفوذی تبدیل گردیدند و تکیه گاهِ آنها  قبیله هایِ کوچ نشین تُرکِ ساکن آذربایجان ایران و آسیای صغیر بود که در آغاز سپاهی متشکل از هفت قبیله: [ شاملو، روملو، اُستاجلو، افشار، قاجار، تِکَه لو ، و ذوالقدر]  را ایجاد کردند، در ادامه قبیله های دیگر به آنها هم اضافه شدند.● در سال 1501 میلادی قزلباشها سپاهِ الوند آق قو یو نلو (سفید گوسفندان) را درهم شکستند و همهء سرزمین آذربایجان را به تصرف خود درآوردند در سال 1502 میلادی اسماعیل جوان در تبریز نام شاهنشاه گرفت و این سال را بنیادگذاری حکومت صفویان به حساب می آورند.● رهبریِ سیاسیِ سلسلهءِ صفوی از اشرافِ نظامیِ چادرنشینِ قزلباشهایِ تُرک ساکن آذربایجان بوده است. در همین دورانِ صفویان و در زمانِ شاه اسماعیل صفوی هست که زبان تُرکی جانشین زبان فهلوی آذری(پهلوی) در جغرافیای آذربایجان ماد ایرانی میشود.

   اولا اگر با کمی واقع بینانه به مساله بنگرید ، به تناقض گوییهای خودتان پی می برید و نیازی به توضیحات بنده نیست . گفته اید که صفویان تورک بوده اند و شیخ صفی هم در 650 ه.ق متولد شده است. بنابر این با احتساب تاریخ صفویان از شیخ صفی تا شاه اسماعیل پیش از آنکه شاه اسماعیل به قدرت برسد(حدودا 250 سال) و به قول شما زبان تورکی را در ممالک محروسه در کنار زبان فارسی رسمیت ببخشد ، صفویان تورک بوده اند. حال این معما را حل کنید که صفویان که برخاسته از آذربایجان و تورک بوده اند ، چطور آذربایجان تورک زبان و تورک نژاد را دوباره تورک کرده اند. یا باید صفویان را غیر تورک دانست و یا زبان آذربایجان را. شما  با این تناقض دو نشان می خواهید بزنید : یکی اینکه آذربایجان فارس بوده و صفویان تورک اش کرده اند دوم به دیدگاه راسیستی تان در مورد اینکه صفویان تورک بوده و مسئول عقب ماندگی ممالک محروسه ، جامه عمل بپوشانید. در حالیکه تیرتان به جای هدف به سنگ بر می خورد. چون هیچ یک واقعیت تاریخی ندارد. خیالتان راحت باشد حتی کسروی هم که نسبت به شما سوادش بیشتر بود و غرض ورزی اش کمتر از شما ، به شدت تاکید دارد که آذربایجان از دوران سلاجقه به بعد و نه مغول و صفویان تورک شده است. ثانیا از زبان مادها نه کتیبه ای بر جای مانده و نه متن دیگری. تنها مدرکی که تاریخ از زبان مادها حفظ نموده ، کلمه «سپاکو» است که هم در تورکی و هم زبان تاتی به معنای جنس ماده حیواناتی همچون سگ و الاغ می باشد. حال بیایید با این کلمه انتساب فهلوی آذری(که ساخته ناصر کرمی است و  تاکنون شخص دیگری از راسیست ها جز وی از فهلوی آذری نام نبرده و همگان لفظ جعلی آذری را به کار برده اند.) را به زبان مادی پیوند بدهید. ثالثا در اینجا نه مجال اثبات تورک بودن زبان آذربایجان از هزاره های قبل آز میلاد تاکنون را داریم و نه می خواهیم وارد این بحث بشویم. اما باید گفت تنها زبانهایی که از ورود اسلام به بعد درآذربایجان متکلمانی هر چند اندک داشته اند تات ها و کردها هستند. تاتها بقایای فارسی زبانانی هستند که خسرو انوشیروان ساسانی به اجبار از نواحی فارس نشین به آذربایجان به اجبار کوچاند تا کنترل تورکهای آذربایجان را در دست داشته باشد(تاریخ آذربایجان ، قولیف ، ترجمه ح.صدیق). تات در زبان تورکی یعنی غیر تورک ، کسی که تورکی نمی داند ، لال.(کردها هم از دوران اسلامی در مرزهای غربی آذربایجان به عنوان کوچ نشین در تردد بوده اند و انگشت شمار بوده اند. اما با قتل عام تورکها توسط اسماعیل سمیتقو یاغی کرد  و شکاک ها، اکراد وارد آذربایجان شده اند. اما امروزه هم به جز شهرهای مهاباد(ساووج بولاق) ، پیرانشهر (خانا) ، سردشت(عرب لر) و بوکان (بویوک کند) که اکثرا در جنوب شرقی آذربایجان ساکن هستند. در بقیه شهرهای غربی آذربایجان به صورت انگشت شمار زندگی می کنند. چنانکه طبق یکی از تحقیقات میدانی یکی از دانشجویان دانشگاه اورمیه که 2-3 سال پیش انجام شده ، در اورمیه حدود هشتاد هزار نفر کرد زندگی می کنند). در مورد قدمت زبان تورکی در آذربایجان موارد زیادی وجود دارد که در اینجا فقط به کتاب دده قورقود اشاره می کنیم که اگرچه تاریخ نسخه درسدن این کتاب به 444ه.ق بر می گردد ولی در صدر اسلام نوشته شده و حتی بارتولد خاطر نشان کرده که هومر خالق ایلیاد و اودیسه از مضمون حماسه دده قورقود خبر داشته است... .

 

● در زما شاه اسماعیل مذهب شیعه که دین خاندانی و خصوصی صفویان بود،به دین رسمی کشور ایران و به تکیه گاه ساختار فئودالیسم تبدیل شد و در حقیقت فرهنگِ شیعه گری تُرک تباری، از آن زمان تا به امروز در ماهیّتِ دین اسلام جانشین جهان بینی و فرهنگِ ایرانی شده است.

   900 سال در ممالک محروسه مذهب تسنن رسمی بوده و صفویان هم به شیعه رسمیت دادند. در دوران قبل از اسلام هم ساسانیان زرتشتگری را رسمی کردند و آیین ناب زرتشت را به فساد کشاندند. البته رسمی کردن دین و مذهب – هر دینی در هر جا و توسط هر کسی که می خواهد باشد – تفکر ارتجاعی و مردود است. اما  این کجایش بد است که صفویان با مولفه تمدنی جدیدی حکومت نوینی پی افکندند و انحطاط درونی تمدن یک سرزمین را دو قرن و نیم به تعویق انداختند. در حالی که پیش از این هم  حدود 9 قرن بر این سرزمین حکومت دینی برقررار بوده است. این مساله طبیعی است که انسان مشرق زمینی در طول تاریخ بدون دین نمی توانسته و نمی خواسته است زندگی بکند. چیزی که امروزه هم مصداق دارد. این مختص ممالک محروسه نیست. در هند ، چین و... هم گرایش انسانها به دین وجود داشته است. حالا چون 9 قرن  از ظهور دین جدید اسلام می گذشته صفویان شیعه را رسمی نکرده و باید زرتشتیگری را که مدتها پیش توسط ساسانیان فاسد شده و از تاریخ محو شده بود، را علم می کردند  تا مورد پذیرش شما و راسیست های فارس قرار بگیرند؟!  یا اینکه مدتها قبل از غربی ها حکومت سکولار برپا می کردند ؟! در ثانی ناصر کرمی  نمی دانم تاریخ خوانده ای یا نه اگر صفویان هم شیعه را رسمی نمی کردند بلاخره  حکومت دیگری این روندی را که از آغاز ورورد مغولان به جهان اسلام شروع شده بود ، را باید تکمیل می کرد. رسمی شدن شیعه معلول قدرت و حاکمیت صفویان نبوده بلکه به تحولات درونی دین اسلام (اختلاف شیعه و سنی از بعد از رحلت حضرت محمد(ص) در بطن دین وجود داشت و نیز وجود حاکمیتهای سنی عثمانیان ، ازبکان ، ممالک مصر ، گورکانیان هند در همسایگی صفویان واکنشی از طرف شیعه را می طلبید) و عللی که به خود ساختارهای ممالک محروسه(از آغاز دوران مغول تا تاسیس دولت صفویان قیامها و نهضتهای متعدد شیعی در جهان اسلام بر پا می شد که نهایتا آخرین آن برآمدن دولت حاکمیت صفوی بود) بر می گشت. اگر صفویان ظهور نمی کردند یقینا حکومت دیگری به این اقدام دست می زد. در ممالک محروسه تا به حال دو دیدگاه درباره صفویان مطرح شده  است . دیدگاهی که در دوران پهلوی این دولت را دولت ملی ایرانی معرفی می کرد ، در مقابل آن دیدگاه دیگری که بعد از انقلاب  رواج یافته اس ،  این دولت را پیش زمینه جمهوری اسلامی می داند. دیدگاه سومی که از پیش هم موجود بوده و راسیستهای مذهبی همچون علی شریعتی (در تشیع علوی و تشیع صفوی) هم مدافع آن بوده اند و امروزه هم برای اینکه واپسگرایی ناشی از به قدرت رسیدن جمهوری اسلامی و مخالفت با این حکومت را از لحاظ تاریخی توجیه بکنند ، صفویان را باعث و بانی انحطاط ممالک محروسه می دانند. اما در جواب اینها باید گفت اولا تا موقعی که صفویان با بهره گیری از تصوف  حکومت می کردند خبری از واپسگرایی نبود ، این مساله از زمانی آغاز شد که چنانکه پیش تر اشاره شد ، در دوران حکومت شاه سلیمان و شاه سلطان حسین تشیکلات روحانی (که پیش از این جرات نفس کشیدن نداشت. نمونه  برخورد با آن تبعید ملا صدرا توسط شاه عباس اول بود.) بدلیل فرصت پیش آمده در نتیجه ضعف سلطنت خود را شریک حاکمیت دانست و شروع به قدرت گیری کرد. این مساله که از آن تحت عنوان رشد سرطانی فقاهت یاد می شود با قدرت گیری اشخاصی همچون  علامه مجلسی به اوج رسید و زمینه را برای فروپاشی حکومت صفویان و نیز انحطاط درونی ممالک محروسه و رشد تفکرات ارتجاعی که در دوران حکومتهای افشار ، زندیه و مخصوصا قاجار فراهم نمود. ناصر کرمی لطفا به سیر تحولات بنگر ، با ذهن مریض ات برای تاریخ فرمول و قالب خیالی نساز !

 

▬ دولت صفویه یک دستگاه خلیفه گری و دوازده امامی شیعه مسلک بود و شاهان صفوی از آنجا که شجره نامهءِ نژادی خود را به امام موسی کاظم  نسبت میدهند، خود را نایب امام دوازدهم "غایب" محمد مهدی میدانستند و  حکومت کردن را حق مسلم و خدا دادیِ خود تا ظهور امام دوزادهم مهدی غایب می دیدند، صفویان در ذهن مردم فرو کرده بودند که روزی امام مهدی ظهور خواهد کرد و با تازه و نو کردن مذهب شیعه، عدالت را برقرار و کرهء زمین را از ظلم و ستم پاک خواهد کرد.

   اولا حق الهی سلطنت پیش از این هم بوده است چه قبل ازاسلام در قالب فره ایزدی ساسانیان و هخامنشیان(حتی برای آن پاکی نژاد برگزیده و اهورایی این سلاله ها در نتیجه ازدواج با غیر خاندان خود از بین نرود و اهریمن در حاکمیت آنها رخنه نکند ، سنت ارتجاعی و غیر انسانی ازدواج با خواهر و مادر در بین این خاندان رواج داشت) و چه بعد از اسلام در قالب خلافت و سلطنت. حتی تا 34 سال پیش محمد رضا پهلوی هم خود را نماینده خدا می دانست و امروزه بستگان و جیره خواران وی هم چنین می پندارند.(در تورکی مثلی هست با این مضمون : آتا باباسینی گورمه ین شاهلیق ادعاسی ائدر = کسی که زندگی اجداد خود را ندیده باشد ادعای شاهی می کند. گویا محمدر ضا نمی دانست که پدرش را وقتی متولد شده بود مرده پنداشته بودند و به طویله انداخته بودند. پیرزنی که صدای نفس رضا را می شنود وی را بر می دارد و به مادرش خبر می دهد که پسرش زنده است. یا این را نمی دانسته که پدرش به نان شبش محتاج بوده و همراه یکی از خویشان مادرش برای کار از سوادکوه به تهران آمده است. کسی که اینها را می دانست و می فهمید یقینا ادعای همایونی و آریا مهری نمی کرد.) بنابر این صفویان به هیچ وجه ساختار شکنی و سنت شکنی نکردند. بلکه از امکاناتی که این ساختارهای جامعه و حکومت در اختیار آنها گذاشته بود ، در حاکمیت خود استفاده کردند. ادعای ظهور منجی مثل تمام ادیان ، مذاهب و فرق در تشیع هم وجود دارد. صفویان هم که شیعه بودند بر این مساله دامن زدند. و به هیچ وجه این را در ذهن مردم فرو نکردند. ضمنا حداقل در بحث عقاید پیروان یک دین احترام را رعایت کن. نه سکولاریزیم و نه لائیسیته هیچ کدام به تو حق توهین به عقیده دیگری(خوب یا بد) را نمی دهد. آن هم عقیده ای که میلیونها طرفدار دارد.

 

◄ حکومتِ  صفویّان دولت ملّی ایران نبود

● اکثر پژوهشگران برپاییِ حکومتِ صفویّان را صرفأ برایِ ترویج دین اسلام امامیّهءِ شیعه گری دوازده امامی قزلباش میدانند و حضور سیاسی صفویّان در سرزمین ایران را آغاز ساختار حکومتِ آسمانی متافیزیک بر پایهءِ خلیفه گری و سلطانی و شیعهءِ امامی و بازسازی حکومت دینی اعراب ارزیابی میکنند که با ساختار حکومت این جهانیِ قانونمند و با فرهنگ و جهان بینی ایرانی  مناسبتی نداشته است و تازه در تضادِ کامل هم بوده است.

   ناصر کرمی لطف کن و این «جهان بینی ایرانی» را برای ما کالبد شکافی کن. این جهان بینی ایرانی و آریایی مورد نظر شما چه دستاوردی برای ملل ساکن ممالک محروسه داشت ؟ (اگر قائل به وجود آن باشیم) . جالب است مقایسه ای بین تمدن یونانی و هخامنشی که تقریبا معاصر هم بوده اند ، انجام بشود  تا این جهان بینی مورد نظر شما بیشتر شکافته شود. به گفته فریدون آدمیت در کتاب تاریخ فکر از سومر تا یونان تمدن یونانی مبانی تمدنی اش را از تمدنهای شرق ( تمدنهای بین النهرین ، کارتاژ ، مصر و...) اخذ کرده است. هخامنشیان هم از این تمدنها اقتباس کردند ، اما خروجی چه بود : در یونان دموکراسی به معنای اولیه و قدیمی آن ، فلسفه ، علوم و... در ممالک محروسه استبداد هخامنشی و ساسانی ،  کاست و طبقه بندی جامعه بر اساس وابستگی خونی ، مثله کردن شورشیان ،  مجازات نه 9 مرگ ساسانی ، ازدواج با خوهر و مادر ، فره ایزدی ، تحریف تنها آیین اخلاقی و زمینی مشرق زمین (آیین زردشت) و... . این است جهان بینی مورد نظر شما. برای آشنایی با مجازات نه مرگ ، فره ایزدی و ازدواج با خواهر و مادر و مواردی از این دست رجوع شود به ایران در زمان ساسانیان (آرتور کریستن سن).

     سلام و درود بی پایان خداوندی بر خلیفه عمر و دیگر بزرگواران صدر اسلام  باد که دین اسلام را به سرزمین ممالک محروسه آوردند و این سرزمین را از ارتجاع و واپسگرایی ، فساد ساسانی رهانیدند. علی رغم تبعات منفی ورود اسلام به دست اعراب به ممالک محروسه یقینا اگر این اقدام ایشان نبود دیر یا زود می بایست سراغ ارتجاعی ترین انسانها ، رسوم ضد بشری ، عقاید خرافه ای ، وحشیانه ترین اعمال و بسته ترین محیط را در ممالک محروسه می جستیم (هر چند با ورود اسلام عقاید خرافی و بعضی موارد منفی از فرهنگ اعراب وارد فرهنگ های ملل محروسه گردید). تازه می بایست مثل سرخپوستان و اسکیموها و دیگر تمدنهای بسته در قرن نوزدهم و یا بیستم کشفمان می کردند (ذکر این مطالب قضاوت ارزشی و یا نگرش حقارت آمیز به اسکیموها و سرخپوستان  نیست و فقط مقایسه است). به نظر نگارنده انسان شرقی در آسمانها سرگردان دنبال خدایش باشد بهتر از نوع زندگی ای روی زمین است که ساسانیان به ملل قلمرو خویش تجویز می کردند.

 

● تعدادی از خاور شناسان پیشین اروپایی، در امپراطوری صفویّه، دولتِ ملّیِ ایران را میدیدند، امّا گروهی دیگر از شرق شناسان در عصر جدید، دوران صفویّان را حکومت ملّی ایران نمیدانند و معتقدند که ایرانیان پارسی زبان از موقعیّتِ فرمانروایی در کشورداری برخوردار نبوده و در وجود و افکار و لقب شاهانِ صفوی هم نشانی از هویّتِ ایرانی و از جهان بینی و تمدنِ ایرانی وجود نداشته است و محور سیاست گذاری حکومتی آنها فقط اشاعهءِ مذهب شیعه و منافع تُرک تباری، و تسخیر سرزمین و جمع آوری ثروت بوده است.

   در این مورد باید گفت اولا صفویان هم به مانند دیگر حکومت های قبلی حکومت تا حدودی دینی تاسیس کرده و به هیچ وجه دولت ملی تشکیل ندادند. اما با تشکیل دولت جدید بانی یک تمدن نوینی شدند که افراط گری مذهبی اواخر صفویه سرنوشت شومی را برایش رقم زد. برای اثبات این مساله نگاهی به سفرنامه های اروپاییان(سفرنامه آدام اولئاریوس ، پترو دلاواله ، انگلبرت کمپفر ، ژان شاردن و...) در این دوره کافی است تا خواننده را متقاعد سازد که  چطور سیاحان اروپایی پیشرفت های ممالک محروسه صفوی را با غرب در یک سطح قرار داده اند. اما ممالک محروسه با انحطاط دولت صفویان تا انقلاب مشروطه سیر قهقرایی پیدا کرد ولی غرب به پیشرفت خود ادامه داد.  ثانیا صفویان پایه گذار جغرافیای ممالک محروسه متشکل از ملیت های گونا گون تورک ، فارس ، کرد ، عرب ، بلوچ ، گرجی ، تورکمن ، ارمنی و... بودند. این جغرافیا از زمان ایشان به ممالک محروسه صفوی و بعدها ممالک محروسه قاجار معروف شد. و این در تضاد با نظر بعضی هاست که صفویان را بانی ایران نوین(؟!) بر پایه ایرانیگری و زبان فارسی  دانسته اند. بلکه صفویان دو زبان فارسی و تورکی را زبان رسمی امپراتوری خویش ساخته و کمر همت به نابودی زبانی دیگر نبستند.

 

▬ اگر خدماتِ نسبتأ مفیدی در اواخر دورانِ صفویّان بوقوع پیوسته مربوط به رشد و گسترش سرمایه داری اروپا در روابط بازرگانی جهانی بوده، از این گذشته شاه عباس اوّل قدرتِ سیاسی را تا اندازه ای از طبقهءِ اشرافِ کوچ نشینِ تُرک آذربایجان بیرون آورد و به دیوانسالاران کشوری ایرانی تبار سپرد. مانند نظام الملک های طوسی در دوران سلجوقیان، و امیر کبیر ها در دوران قاجاریان که توانستند با وجود حاکمیّت تُرک تباری مؤثر واقع شوند وکارهای مفیدی را به پیش ببرند.

   اقدام شاه عباس در ادامه سیاست شاه تهماسب مبتنی بر کنترل نظامیان قزلباش از طریق وارد کردن چند عنصر قومی دیگر از جمله ارمنی ، گرجی و ... به  نظام سیاسی صفویه بود. این تقابل تورک و تاجیک که ساخته  و تقویت شده راسیستهای فارسی همچون عبدالحسین نوایی در کتاب سفارشی تاریخ تحولات... ایران در دوه صفویان برای جمهوری اسلامی( از انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها = اختصارا سمت) می باشد و به لحاظ تاریخی قابل توجیه نیست. کار مفید نظام الملک طوسی  هم تقویت دشمنی بین مذهب شافعی با شیعه اسماعیلی و بقیه مذاهب اسلامی بود که با تاسیس مدارس نظامیه و تربیت دیوانسالاران متعصب جامه عمل پوشید. در مورد سلاجقه  پیش از این کم وبیش بحث شد. درباره امیر کبیر هم  که حسابش جداست باید گفت که این وزیر گرچه اجدادش از فراهان عراق عجم(که امروزه هم تورک هستند) بودند ، خود متولد  و بزرگ شده تبریز و دست پرورده اشخاص منور الفکری همچون عباس میرزای قاجار (تورک) می باشد. حال اگر نظریه راسیستی شما را بپذریم که چطور شد که امیر کبیرِ تورک موثر و مفید واقع شد ، اما سلاطین تورک قاجار مفید واقع نشدند. باید جواب داد آیا ترکیب ژنهای امیر کبیر و عباس میرزا با محمد علیشاه تفاوت داشته است ؟! لابد درصد ژنهای اولی نسبت به دومی به ژنهای آریایی نزدیک تر بوده است ؟!

   جنایتی که دو پدر و پسر پهلوی در تاریخ مرتکب شدند به برچیدن بساط  نظام مشروطیت خلاصه نمی شود ، بلکه این دو و جیره خوارانشان تاریخ معاصر ممالک محروسه را به نفع آریا محوری و  و بر ضد تورکها و قاجارها تحریف کردند.والا ناصر کرمی به این راحتی نمی توانستی بین سلاجقه –قاجارها و نظام الملک – امیر کبیر ارتباط تاریخی برقرار بکنی. یقینا هر حکومتی جای قاجارها بود دچار چنین سرنوشتی می شد چرا که درد اصلی ممالک محروسه انحطاط درونی بعد از سقوط صفویه بود. روندی که مدتها قبل از ظهور قاجارها آغاز شده بود و این سلسله جرم اش فقط این بود که این انحطاط را به ارث برده بود. هر چند نباید اختیار و شخصیت این شاهان را در قبال این انحطاط نادیده گرفت و بر بی کفایتی بعضی از آنها سرپوش گذاشت. ولی با این حال شخص مقتدری همچون آغا محمد شاه با اقتدار به تاسیس این حکومت دست زد ، دوباره جغرافیای ممالک محروسه را برقرار کرد. اما جانشین نالایق اش فتحعلی شاه برای اینکه جلوی سقوط پایتخت بدست پاسکوویچ روسی را بگیرد در تورکمانچای  تسلیم  خواست روسها شد تا  با این طریق با جلوگیری از پیشروی روسها به سمت پایتخت به بقای سلطنت قاجار یاری رسانده باشد. به استثنای محمد شاه و محمد علی شاه از عباس میرزا گرفته تا ناصر الدین شاه ، مظفرالدین شاه و احمد شاه همه شاهان قاجار افرادی اصلاح طلب بوده اند. جالب  است به این نکته اشاره شود که تک تک این شاهان موقعی که در تبریز ولیعهد می بودند انسانهای دموکرات ، آزاد منش و اصلاح طلبی به شمار می رفتند و معمولا چند سال بعد از به سلطنت نشستن هم در تهران همچنان حافظ این افکار مدرن بوده و وزرایشان را از میان افراد اصلاح طلب همچون قائم مقام فراهانی ، امیر کبیر ، سپهسالار ، امین الدوله و...  انتخاب می کردند.اما وقتی که محیط ارتجاعی تهران بر اینها غلبه می کرد از اصلاح طلبی دست برداشته و تسلیم تفکرات ارتجاعی وزرایی همچون حاجی میرزا آغاسی ، نوری ، امین السلطان و... می شدند. والا علی رغم استبداد مطلق شخص ناصر الدین شاه ، اصلاحات وی و خدمات اش به انقلاب مشروطه آینده و مدارای مظفرالدین شاه با مشروطه ومشروطه خواهان را نباید در بوجود آمدن نهضت مشروطه نادیده گرفت. خاطرمان باشد که مظفر الدین شاه با میل خود فرمان مشروطیت را امضا کرد و الا چند آخوند بازاری را چه به مشروطه گرفتن ؟!  نباید تاریخ را سیاه و سفید دید. روزگاری اگر تاریخ راستین قاجارها و انقلاب مشروطیت به رشته تحریر در بیاید ، روشن خواهد شد که خائنین و خادمین انقلاب مشروطیت چه کسانی بوده اند.

از این مطالبتان که در مورد امامان شیعه و مخصوصا امام موسی کاظم نوشته اید و نسبتهای ناروا به این بزرگواران داده اید جز بوی توهین و نفرت نمی آید. شما از حکومت دینی بیزارید به چه حقی به عقاید ملت توهین می کنید.شما باید به خاطر این توهینها از مسلمانان شیعه پوزش بخواهید و بس.

 

● هدف از بیان چنین مطالبی این هست که دریابیم دین اسلام از زاویهءِ نگاهی راسیونال چقدر با خردگرایی و حتّی با آنچه در متونِ اسلام و بویژه در اصولِ اولیّهءِ شیعه گری آمده است در تضادِ کامل هست  و تحمیل جنین مذهبی از سوی صفویّان تُرک تبار به ایرانیان تا کنون فاجعه ببار آورده است. صفویّان به اجبار بار مذهب و مسلک شیعه گری را بر دوش ایرانیان گذاشتند و سنگی را در چاهی انداختند، که ایرانیان قرنها زیر این بار بی مصرف نتوانسته اند شانه خالی کنند و آن سنگ را در این چاه بیرون آورند.

● قابل درک هست که انتخاب مذهب شیعه گری خاندان صفوی تُرک تبار برای سرکوب ایرانیان و فرهنگ ایرانی و به قدرت رسیدن خود بود و هست و یا انتخاب اسلام سنّی از سوی تُرکان عثمانی به منظور مقابله با رُم شرقیِ مسیحیّت و یونان بود، امّا چرا گروهی از ایرانیان عامل دست صفویان قزلباش، آقامحمد خان، محمدعلیشاه، و علی خامنه ای شده ه اند و میشوند و از شیعه گریِ مخصوص خاندانِ صفویِ تُرک آذری تبار فلسفه و تاریخ بیرون آوردند.

◄ وابستگی نَسَبیِ تُرک آذری به امامان شیعه در عصر حاضر

● مرحوم سید محمّد کاظم شریعتمداری، نَسَب خود را هم به امام سجاد نسبت میدهند. سرسختی علی خامنه ای نسبت به مذهب شیعهء دوازده امامی که برای پاسداری از آن ایران را در مقابل جهان قرار داده و دستگاه زندان و کشتار و خونریزی راه انداخته و تاریخ ایران بعد از اسلام را بر تاریخ ایران قبل از اسلام ترجیح میدهند، حتمأ هم رگ و ریشه و نژاد خود را به خانوادهء علی ابن ابیطالب و به امام حسین و امام موسی کاظم جد خاندان صفوی تُرک آذری تبار و به  امام دوازدهم نسبت میدهد که وظیفهء دینی، تاریخی، و نژادی خود میداند که هر روز بر مقبرهء این خاندان علی ابن ابیطالب از سرمایه ها و منابع ملّی ایرانیان ضریح ها و گنبدهای 5000 هزار کیلو طلایی میگذارد. !.

● بدستور علی خامنه ای در ایران امروز 11 هزار امامزاده را به ثبت رسانده اند که فقط تعداد 5000 هزار تا از آنها را به امام موسی کاظم جد تُرک تباران نسبت میدهند. با این حساب امام دوازدهم مهدی که اکنون در غیاب هست و علی خامنه ای با راه انداختن سیل خون زنان و مردان ایرانی زمینهء ظهور آنرا مهیّا میکند، هم تُرک تبار و از اقوام علی خامنه ای است.

◄ پیامد رسمی کردن مذهب شیعه از سوی تُرکان آذری در ایران

1- عقب ماندگی و ترویج خرافات 2- رواج اسلام سیاسی و ایدئولوژیک 3-  دیکتاتوری فئودالیته  أتنیکیِ تُرک تباری بر اساسِ مذهب شیعهءِ حکومتی و شمشیر 4- دامن زدن به جنگهای عقیدتی درونی و بیرونی، تنها جنگهای عقیدتی بین صفویّان و تُرکان عثمانی صدمات سنگینی بر ایران و هویّت ایرانی وارد کرد، از جمله جدایی بیش از 90 درصد مردمان کُرد ایرانی تبار از جغرافیای ایران 5- رواج حکومت آسمانی بجای حکومتهای زمینی این جهانی 6-  رواج متدولوزیک اندیشه گری متافیزیک چاه جمکرانی تاسوعا و عاشورایی، بجای  اندیشه ورزی خردگرایی این جهانی 7- محرومیّت و ستم طبقاتی بر ایرانیان پیرو سایر ادیان و اقوام دیگر 8- سرکوب ناسیونالیزم و فرهنگ و جهان بینی ایرانی با جایگزینی فرهنگ امامیّه شیعه گری، ایجاد بحران در هویّت ایرانی 9- جایگزینی ساختار حکومتی خلیفه گری موروثی و جلوگیری از گذار به دوران تکاملی برای پیدایش ساختارهای ضروری قانونمند، سد کردن شکل گیری حکومت ملّی بر اساس پارامترهای دانش محور 10 – جلوگیری از رشد سرمایه داری انقلابی و نفی دوران مدرنیته و رنسانس، ضدیّت با فرهنگ اروپا و غرب 11- جلوگیری از برون رفت جامعه از ساختارهای دینی پسامدرن به ساختارهای سکولار، در مقابل ترویج فرهنگ تعزیه گردانی و روضه خوانی 12- منزوی کردن ایران در جهان، در خاورمیانه، و با همسایگان به مناسبت اشاعهءِ مذهب شیعه گری خاندان صفوی تُرک تبار 13- برتری جویی قومی و اقتدار گرایی تُرک تباری صرفأ به مناسبت مذهب شیعه و تحقیر و سرکوب سایر اقوام در ایران، مسموم کردن فضای ارتباطی بین تیره های ایرانی 14 – دامن زدن به فرهنگ و مسئلهء قومی و تفرقه اندازی بین تیره های ایرانی، ایجاد پروژهءِ تجزیه طلبی قومی 15- نوسازی و گنبد و ضریح گذاری از طلا بر قبرهای گمنام، در مقابل خرابی آثار باستانی با ارزش جهانی تاریخ قبل از اسلام ایران مانند تخت جمشید،16-  جعل تاریخ و به حاشیه راندن تاریخ مستند ایران در مقابل برجسته کردن تاریخ شیعه گری و تُرک تباری قشری و رواج فرهنگ بیگانه 17- ساختن مساجد بسیار و مدرسه های دینی و حوزه های علمیّه و آوردن آخوندهای دینی از لبنان و سایر کشورهای عربی، بجای ایجاد دانشگاههای سکولار  و مترقی دانش محور 18- تسخیر سرزمین و مُلک، تصرف سرمایه های ملّی ایرانیان تحت نام  و امتیاز مذهب شیعه، مشارکت مستقیم در ساختار حکومت مرکزی 19- تبدیل کردنِ جنبشهای  مذهبی شیعه  بجای حرکت های دمکراتیک، جنبش ها در آذربایجان یا دینی و مذهبی و یا برای کسب سرزمین بوده و هر گز در راستای دمکراسی نبوده و نیست 20- مبنا قرار گرفتن موازین شریعت اسلام بجای قوانین مدنی این جهانی 21 – جایگزینی فرهنگ تصوف و عرفان رو بنایی بجای توسل به اصول حقوق بشر 22- به شکست رساندنِ  ارزشهای مدرنیتهء انقلاب مشروطیّت برای جایگزینی قوانین شیعه گری23- هدایت کردن جنبش دمکراسی خواهی بسویی که جمهوری اسلامی از آن بیرون آمد 24 – برجسته ترین نمونه های حکومتی ماهیّت مذهب شیعه: صفویان، قاجار، و جمهوری اسلامی امروز هست 25- افراد تربیّت شده شیعهء دوازده امامی، شاهان صفوی، قاجار، و چهره های نمادین آن محمد علیشاه، صادق خلخالی، و بویژه علی خامنه ای است 26- سرزمین آذربایجان بعد از مهاجرت مردم تُرک پیوسته استبداد خیز و استبداد پرور بوده و با دمکراسی هنوز فاصلهء بسیار دارد 27- اگر سرزمین آذربایجان خواهان دمکراسی می بود بعد از انقلاب 57 که رژیم اسلامی ماهیّت دیکتاتوری خود را به نمایش گذاشت، مانند کردستان بر علیه آن بپا میخواست و در مقابل  صادق خلخالی برای سرکوب و کشتار جوانان کُرد پیشقدم نمی شد 28- نخبگان سیاسی آذربایجان تمام ایدئولوژیهای استوار بر ماتریالیسم دیالکتیک و  بر پایهءِ راسیونالیسم عصر مدرنیته و لیبرالیسم را از فیلتر شیعه گری قزلباش گذراندند و میگذرانند، امری که نظام جمهوری اسلامی از این فیلتر گذاری بیرون آمد و روند دمکراسی  را همچنان سد کرده و خواهد کرد .29- آذربایجان با عملکرد نظام جمهوری اسلامی شیعه گری به رهبری علی خامنه ای مستقیم و بدون واسطه خواسته و یا ناخواسته هم سو هست و در جنبش سبز تماشاگر بود. 30- نخبگان  آذربایجان امروز کودکان و نسل جوان خود را برای آینده ای ضد ایرانی و ضد زبان و فرهنگ فارسی تربیّت میکند، آذربایجان امروز سد بزرگی برای رهایی از ستم دینی در ایران و موانعی بزرگ برای پیمودن دوران تکاملی است31 – تحمیل اجباری مذهب شعیه گری خصوصی خاندان صفوی تُرک آذری تبار به ایرانیان، به همان کشاورزان و زحمتکشان بی خبر از دنیا مایهء ننگی بر پیشانی تاریخ ایران هست 32 - در تاریخ  آذربایجان فقط در سه مورد پیشقدم بوده: گسترش شیعه گری قزلباش واپسگرا، تُرکی کردن زبان مردم سرزمین آذربایجان، و نیروی محرکهءِ انقلاب 57 و نظام جمهوری اسلامی بوده است، در آینده هم به آذربایجان امیدی در جهت جنبش های دمکراتیک نیست، همزیستی مسالمت آمیز با این مردم بدون تغییرات اساسی در جهان بینی و عملکرد سیاسی خود، بسیار دشوار خواهد بود.اکنون که جمهوری اسلامی بر پایهء شیعه گری صفوی تُرک آذری بنا شده، در حال فروپاشی است و نقش مذهب شیعه در ایران کم رنگ شده است، نخبگان سیاسی مردم آذربایجان بجای تلاش در جایگزینی دمکراسی، با پشتیبانی پان ترکیسم در منطقه تمام توان خود را بر تسخیر بخشی از سرزمین و جغرافیای سیاسی ایران متمرکز کرده است، که پیامد این حرکت و دیدگاه آینده ای ناخوشایند را برای آنها رقم خواهد زد.

    د رمورد جمع بندی مقاله تان هم باید گفت شما صفوی و عثمانی و قاجار و جمهوری اسلامی و ملت آذربایجان و همه را با یک چوب راندید. همه تورکها را یکی پنداشته اید. تورکهای تاریخ را و تورکهای امروزی به خصوص ملت آذربایجان را. اینها مانند آب و روغن به هیچ وجه  باهم مخلوط نمی شوند ولی شما به راحتی در نوشته خیالی تان آنها را با هم ترکیب کرده اید. شما برای توجیه  مشکلات و مسائل سه دهه اخیر حکومت های فوق و تورکها  را مقصر می دانید ، آیا اگر امروز به جای حکومت اسلامی حکومت دگری مانن حکومت راسیستی پهلوی روی کار می بود ، باز از این تحلیلهای تاریخی بدون سند و مدرک را ارائه می کردید ؟اینها حکومتهایی بودند که همگی به استثنای جمهوری اسلامی حسابشان در تاریخ باید مشخص شود. حساب حکومتها از ملتها جداست. به عبارت دیگر  این حکومتها یک تاریخ نگاری انتقادی و بی طرفانه نه تاریخ نگاری راسیستی فارس و نه تاریخنگاری آریا محوری را می طلبد تا  با بررسیهای علمی و تنقیدی جایگاه واقعی هرکدام در تاریخ و نقاط منفی و مثبت هر یک از این حکومتها مشخص بشود. اما وقتی سخن از ملت بزرگوار آذربایجان به میان آوردی گویا توی شغال سرا آن داری ، شیر را به مبارزه بطلبی. دیگر بر ما درنگ جایز نیست. دیگر بیش از این توهین و افترا و لجن پراکنی در حق ملت آذربایجان را تحمل نخواهیم کرد.

    اگر شما اینقدر در این مشی راسیستی تان اصرار می ورزید و قسم می خورید که تا موقعی که جنبش آزادیخواهی آذربایجان سلاح را بر زمین نگذارد شما همچنان به یاوه سرایی خواهید پرداخت. چون از پیش تکلیف خود را مشخص کرده اید . در این میان شناساندن راسیسم فارس و استعمار در ممالک محروسه هم برای ملل ممالک محروسه و هم برای جهانیان وظیفه تک تک ما جوانان می باشد. بعد از این هم چرندیات و مزخرفات شما بی پاسخ نخواهد ماند. البته نه به این ملایمتی که در این متن دیده می شود. بلکه  جوابهابی آتی شدیدتر ، برنده تر و کوبنده تر از این خواهد بود. هر چند یاوه سرایی بی پایه و اساس جواب نمی طلبد. آنچه عیان است چه حاجت به بیان است.

    شکر خدا دوست و دشمن به این اقرار می کنند که آذربایجان در دوران معاصر پیشگام آزادیخواهی ، دموکراسی خواهی و مدرنیزاسیون  در شرق بوده است. نگارنده دیگر لزومی نمی بیند به خاطر یاوه سرایی های ناصر کرمی وارد مباحث تاریخ معاصر آذربایجان بشود. اما برای یادآوری به گوشه هایی از آن اشاره می شود. آذربایجان جنوبی از اوایل قرن نوزدهم به سبب موقعیت جغرافیایی که بین قفقاز و عثمانی قرار گرفته بود ( به این علت دروازه اروپا نامیده می شد) ، به سبب ولیعهد نشین بودن ، به علت تبدیل شدن به مرکز تجمع انسانهای نو اندیش ، روشنفکر و آزادیخواه و...  نقش اصلی  و اول را د رتحولات قرون 19 و 20 میلادی داشته است. از اصلاحات عباس میرزا در این سرزمین تا نهضت تنباکو و قیام بانو زینب پاشا و زنان تبریز تا انقلاب مشروطیت ، از حوادث بعد از فروپاشی نظام مشروطیت یعنی نهضت خیابانی  تا انقلاب 21 آذر و تشکیل حکومت آذربایجان ، از قیام 29 بهمن 56 تا حوادث دو سال بعد از وقوع انقلاب و نهایتا حماسه خرداد 1385 همه حکایت از آن دارد که تبریز قبله آزادی ممالک محروسه و آذربایجان قلب تپنده حرکت های انقلابی بوده است. ناصر کرمی ! بدان آزادیخواهی و عدالت طلبی با پوست و گوشت و خون  این ملت اجین شده است. خاک مملکت آذربایجان ، با خون شهدای ملی اش اینقدر حاصلخیز شده که هر نهال آزادی ای که در این سرزمین کاشته می شود ، به سرعت به درخت تنومندی تبدیل می شود و بار می دهد.  بیهوده نیست که در قرن بیستم آذربایجان چهار حرکت انقلابی را به خود دیده است (انقلاب مشروطیت ، نهضت خیابانی ، انقلاب 21 آذر ، انقلاب بهمن 56 و خیزش دوباره بعد از انقلاب). در دوران معاصر در کجای دنیا مشاهده شده است که یک شهر ، یک ملت 11 ماه در محاصره همه جانبه قرار بگیرد و به خاطر آرمانهای والایش تسلیم نشود ، یا از شدت محاصره و قحطی «یونجه بخورد و مشروطه بگیرد» ، یا کجای دنیا گزارش شده که در نتیجه سرکوب یک انقلاب (انقلاب 21 آذر) از جمعیت 5-6 میلیونی 500 هزار نفر به اشکال گوناگون (اعدام ، تبعید و نفی بلد ، پناهنده ، شهادت حین مبارزه ، زندانی) قربانی شود. یا در کدامین کشور مشاهده شده که 5 دوره انتخابات پشت سر هم تحریم شده باشد(اشاره به حوادث بعد از انقلاب 57). اگر در جایی حوادث مشابه دیده شده لطفا ما را هم در جریان قرار بده تا این دور ا باهم مقایسه بکنیم.

    مگر تبریز و آذربایجان محل نشو نمو عباس میرزاها ، فراهانی ها ، امیر کبیر ها ، زینب پاشاها  ، ستارخان ها ، باقرخانها ، علی مسیوها ، حیدرخان عموغلی ها ، طالبوف ها ، زین العابدین مراغه ای ها ، آخوندزاده ها ، رسول زاده ها ، حسین باغبانها ، تربیت ها ، ثقه الاسلام ها ، بادامچی ها ، نوبری ها ، خیابانی ها ، امیر خیزی ها ، رفعت ها و... برای انقلاب مشروطه نبوده است. مگر اینها تورک نبوده اند ؟! مگر اینها فرزند ملت آذربایجان نبوده اند ؟!

مگر از پنج انجمن  و محفل روشنفکری ممالک محروسه در آستانه انقلاب مشروطیت (انجمن معارف ، حزب اجتماعیون _ عامیون ، جامع آدمیت ، کمیته انقلابی ، مرکز غیبی ، انجمن مخفی) دو موردش برخاسته از آذربایجان نبوده است ؟! حزب سوسیال دموکرات یا اجتماهیون عامیون به رهبری نریمان نریمانوف و مرکز غیبی به رهبری علی مسیو. مگر 7 هزار آذربایجانی مسلح از انجمن آذربایجانیها در تهران مسئولیت دفاع از مجلس ملی را بر عهده نگرفته بوند ؟! مگر انجمن ایالتی آذربایجان  در تبریزبعد از به توپ بسته شدن مجلس ملی ، در غیاب مجلس  ، کار مجلس ملی را انجام نمی داد ؟! مگر هزاران مجاهد در تبریز و دیگر شهرهای آذربایجان به خون پاکشان آغشته نشدند تا استقلال ، دموکراسی و آزادی در خرابه ای که شما ایرانش می نامید ، برقرار نگردد ؟! آذربایجان و آذربایجانی با فکر اش ، بازوی نظامی اش ، با خون اش ، غیرتش مشروطه را به ممالک محروسه بازگرداند ، اما صد افسوس که چند فئودال و ملاک همچون سردار اسعد ، سپهدار و چند تروریست و نژاد پرست داشناک همچون یپرم خان و چند نوکر روس و انگلیس بر کرسی حکومت مشروطه نشستند. هزاران افسوس آذربایجان نهال مشروطیت را از خاک حاصلخیزش به بیابان عقیم برد و نا لایقان و خائنان به فنایش دادند. ناصر کرمی مگر جز این است ؟!

  مگر اولین بار در ممالک محروسه چه کسی جز محمد امین رسول زاده اولین روزنامه به سبک مدرن و اروپایی را تحت عنوان ایران نو تاسیس نکرد ، مگر آخوندزاده اولین بار پروتستانیزم اسلامی را مطرح نکرد ؟! ناصر کرمی ! توضیح بده که چرا تبریز را شهر اولینها گفته اند ؟

از 14 شخصیت اصلی جنبش سوسیالیستی اولیه در ممالک محروسه تنها دو نفر فارس بوده در حالیکه بقیه یعنی 12 تن آذربایجانی (10 نفر تورک  و 2 نفر از ارامنه آذربایجان ) بودند. بیشترین اعضای حزب کمونیست از آذربایجانیان بوده اند. جالب است این فهرست را با لیست 53 نفر معروف که به اتهام داشتن مرام سوسیالیستی به زندان رضاخان افتادند. از بین این 53 نفر که عمدتا سازمان دهنده و طرفدار حزب توده بعدی – مدافع منافع شوروی – بودند تنها 7 نفر تورک آذربایجان ، 2 نفر قاجار ، 1 نفر تورکمن ، 2 نفر با خاستگاه ملیتی نامعلوم و بقیه 42 تن فارس بوده اند. به قول یرواند آبراهامیان «برای نخستین بار در ایران اعضای یک گروه مارکسیستی از روشنفکران غیر آذری و غیر ارمنی تشکیل می شد.» با مقایسه عملکرد این دو تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل ... .

مگر بعد از خاموشی شعله های انقلاب مشروطیت نهضت های  آزادیخواهی منطقه ای در جهت احیای نظام مشروطه توسط آذربایجانیان در خراسان (توسط کلنل محمد تقی پسیان) در گیلان (توسط میرزا کوچک غیر آذربایجانی و حیدرخان عمواوغلوی آذربایجانی و سید جعفر پیشه وری) در آذربایجان (توسط شیخ محمد خیابانی) بر پا نگردید ؟! بعد از سرکوب  اینها بود که رضا خان براحتی ممالک محروسه را دو دستس تقدیم انگلیس کرد. یا اینکه اولین حکومت ملی - دموکراتیک ملل غیر فارس در ممالک محروسه توسط آذربایجانیها در 21 آذر 1324 تاسیس گردید و موارد بی شماری از اولینها را به خود اختصاص داد : اولین اصلاحات ارضی طول تاریخ ممالک محروسه ، حق رای زنان ، اولین قانون کار و... . مگر با مساعدت و یاری حکومت ملی آذربایجان به رهبری پیشه وری کبیر نبود که اولین حکوکت ملی کردها تحت عنوان جمهوری مهاباد تاسیس شد . اگر گذرتان به  ساووج بولاق (مهاباد) افتاد و جویای قبر افسران تورک آذربایجان که در تشکیل این حکومت به برادران کرد خود یاری رسانده اند ، در این شهر باشید حتما آرامگاه این پرستوهای آزادی را به شما نشان خواهند داد. میزان این مساعدت ها و همکاریهاری های حکومت آذربایجان با کردها تا حدی بوده که برخی گفته اند که حکومت مهاباد حکومت وابسته به آذربایجان و در واقع جزء حکومت آذربایجان بوده است. هنوز هم پیمان دوستی بین پیشه وری و قاضی محمد مبنای دوستی ملت های کرد و آذربایجان می باشد. ناصر کرمی نمک به حرامی را به حدی رسانده ای و ادعا می کنی که آذربایجانی ها پیشگام کدام جنبش آزادیخواهی و دموکراسی خواهی بوده اند ؟! این حقایق تاریخی بین دو ملت را نادیده می گیری ؟!

   ناصر کرمی مگر انقلاب 57 با شعارهای مرگ بر شاه 29 بهمن تبریز و آذربایجان شروع نشد. مگر جنبش طرفدراران آیت الله شریعتمداری یگانه و عمده ترین جنبش بر ضد ولایت فقیه و آخوند سالاری نبود. مگر کم بودند آذربایجانیانی که جان در راه این عقیده دموکراتیک خود گذاشتند. در حوادث سالهای 60-58 چه کسی یا کسانی صدای حق آذربایجان را شنیدند. آنان که از لیبرال و چپی فریب شعار همه باهم ایت الله خمینی را خوردند ، به اندازه بدنه اصلی جمهوری اسلامی در رشد و گسترش غده سرطانی ولایت فقیه مقصراند. به گمان نگارنده بخش اعظم جامعه و اپوزیسیون فارس هنوز هم هشدارهای 30 سال پیش آذربایجان و آیت الله شریعتمداری را نشینده و درک نکرده اند و ندای «جمهوری اسلامی نه یک کلمه بیشتر ، نه یک کلمه کمتر» شان گوش فلک را کر کرده ، از این دست اند. مگر آذربایجان در این جنبش چه گفت ؟ مگر نگفت انجمن های ایالتی و ولایتی ، مگر نگفت اصل 110 قانون اساسی ضد بشری است ، مگر نگفت حقوق زبانهای غیر فارس بای پاس داشته شود ، مگر نگفت سانسور از رادیو و تلویزیون و مطبوعات باید برداشته شود ، مگر نگفت سربازان غیر بومی هر منطقه باید اخراج بشوند ؟! کجای این خواسته ها ارتجاعی بود ؟ آیا کشتار بیگناهان توسط  دموکرات های کرد (این از دموکراتش ، حال ببین غیر دموکراتش چه اندیشد و عمل می کند) در اورمیه و سولدوز ارتجاعی و غیر انسانی است یا شهادت آذربایجانیان در راه مبارزه با ارتجاع  و برای تحقق دموکراسی در این نهضت ضد ولایت فقیه ؟!

   آیا اقدام روزنامه ایران در اردیبهشت 85 و کاریکاتور آن زنک به اصطلاح کاریکاتوریست یا مقاله روزنامه نگارش ارتجاعی است یا قیام 25 شهر آذربایجان بر علیه راسیسم ؟! ناصر کرمی بترس از انتقام این ملت. ملت ما ، فعالین ملی ما مثل شما آدم کشی نمی کنند ، بلکه درس تاریخی به دشمنانشان می دهند. اگر شما هم عرضه دشمنی با این ملت را داری بسم الله این گوی و این میدان !

   ناصر کرمی ! از طرفی از حقوق پایمال شده 20 میلیون کرد(؟!) ترکیه حرف می زنی و برای آنها نسخه استقلال (بخوانید تجزیه ترکیه) می پیچی اما از طرف دیگر برای جلوگیری از تجزیه ایران (بخوانید استقلال ملل غیر فارس) سینه چاک می کنی ؟!   شما با این تفکرات ارتجاعی و دگمتان نه تنها نمی توانید مدافع حقوق کردهای ترکیه باشید  ، بلکه حتی ردای دفاع از حقوق کردهای ایران به قامت شما بیش از حد گشاد است. چرا که می بایست مانند اوجالان حبس می کشیدید یا مثل قاضی محمد سرتان بالای دار می رفت. حتی اوجالان با سابقه چند دهه فعالیت و حبس به این شدت طرفدار تجزیه ترکیه نیست که شما هستید.

   ناصر کرمی !  بدان که با این لجن پراکنی ها بر دموکراتیک و آزادیخواه بودن جنبش ملت آذربایجان صحه می گذاری ، هر چند این جنبش خود ، حقانیت خود را به اثبات رسانده است. ولی از یک منظر به تقویت این جنبش یاری می رسانی. از طرف دیگر آبروی رفته راسیسم فارس و استعمار داخلی را بیش از پیش می بری. همچنین جوابگوییهای ما یک مرور کلی بر تاریخ راستین ممالک محروسه به خصوص تاریخ آذربایجان می باشد. بنابر این به شما توصیه می کنم که به دوران پیش از صفویان هم مراجعه بکنید تا در جواب شما تاریخ این دوره ها هم مرور بشود. یقینا این صفویان نبودن که سنگ را درچاه انداختند که دیگران از بیرون انداختن آن عاجز اند. ... شما هستید که با این نفرت پراکنی بین ملتها سنگی را درون چاه می اندازید که بشریت از بیرون آوردن آن عاجز خواهد بود ملل کرد و تورک و فارس و عرب و... سهل است. ناصر خان ! از یک طرف سنگ تمامیت ارضی و عدم تجزیه ایران را بر سینه می زنید از طرف دیگر همزیستی با ملت آذربایجان و تورکها را دشوار می بینید.

   ناصر کرمی ! جسارت کردی و در کامنتی از وظیفه و رسالت دموکراتیک سخن به میان آورده ای : « آقای توکلی کشور ما و ما ملّت ایران درد و رنج داریم وظیفه دمکراتیک به ما حکم میکند تماشا گر نباشیم... » . از کدام وظیف حرف می زنی. چه کسی این وظیفه را محول کرده است ، یقینا عقده ها و دگم اندیشی هایت برایت حس مسئولیت آورده و کاسه داغ تر از آش راسیسم فارس شده ای.  انسان آواره مانند سگی است که در بیابان زوزه می کشد. تا دیر نشده به صف مبارزین واقعی خلق کرد بپیوند.  شرم باد تو را که آنقدر کور و کر و لال شده ای که صدای خورد شدن استخوانهای  ملت کرد را در زیر پای پلید استعمار و راسیسم فارس را نه می بینی و می شنوی و نه قادر به بیان این ظلم ها هستی. جوانان کرد زیر پای چوبه دار می روند ، اما تو هنوز در تشخیص مساله دچار مشکل شده ای. یا نمی توانی راسیسم فارس را بشناسی و ستمی را که بر ملل غیر فارس می رود ، را تشخیص بدهی ، و یا اینکه آگاهانه خلق کرد و دیگر ملل ممالک محروسه را قربانی راسیسم فارس می کنی. می خواهی هم از آخور بخوری هم از توبره. آخور شما در کردستان هست نه در آذربایجان و عربستان.

   در کامنتی خطاب به مدیر سایت چنین نوشته ای : «جناب آقای توکلی،....، سپاس از تذکر شما، من تابع قانونمندی در سایت ایران گلوبال و همهء جوانب مسائل اجتماعی و سیاسی هستم، نوشتارهای من بر اساس همین قانونمندی در مرامنامه های حقوق و روابط بین المللی بین کشورها و مردمان گوناگون و مطابق با اصول حقوق بشر و دفاع از تئوری یها دمکراسی و نفی هر گونه ستم طبقاتی، عقیدتی و دینی و جهان بینی است. ...» آیا مزخرفاتی را که در این نوشته هایتان می نویسی با این  عبارات فضل فروشانه« قانونمندی ، مطابق با اصول بشر ، و دفاع از دموکراسی می گذاری» می خواهی غسل تعمید بدهی ؟! کجای دنیا افکار راسیستی را مترادف با «دفاع از دموکراسی و...» می گیرند. این عقاید عهد سنگی خود را تئوری می نامی ؟! این نوشته ها مصداق بارز راسیسم است. هر کس در دنیا بخواهد راسیسم فارس را بشناسد یک نوشته شما را بخواند ، دیگر نیازی به تحقیقات و مطالعات بنیادی ندارد. چون عملا و نظرا ذهن مریض ات خیالات راسیستی تولید می کند ، از بند بند نوشته ات نفرت پراکنی  ، آپارتاید و راسیسم تراوش می کند.

   باز نوشته ای «شما بخوبی میدانید که اگر تُرک تباران از افکار ناسازگار خود دست بر دارند و به دمکراسی روی آورند، ما هم به نوشتن چنین مقالات تاریخی مستند و روشنگرانه اقدام نخواهیم کرد، تا زمانیکه تُرک تباران به راه امروز خویش میروند، من هرگز کوتاه نخواهم آمد». شما این اختیار را داری که در مورد هر طیف فکری حرکت ملی آذربایجان جنوبی اظهار نظر کنی ، نظرات فعالین آذربایجانی را بر اساس موازین حقوقی و مستندات تاریخی نقد و بررسی بکنی ، ولی حق تجاوز به ساحت مقدس ملت آذربایجان را نداری. یقینا راهی که شما می روی بیراهه است و تا آخر هم همین راه را خواهی رفت. چون با مواردی مخالفت می کنی که تعطیل بردار نیستند. پیش از این گفتم که چطور سنگ جدایی کردهای ترکیه را بر سینه می زنی ولی در مقابل استقلال آذربایجان به یاوه سرایی متوسل می شوی. آیا شما انتظار داری فعالین آذربایجان هم مثل شما کاسه گدایی به دست بگیرند و در مقابل راسیسم فارس به گدایی اصل 15 و فدرالیسم(البته نه هر نوع فدرالیسمی. منظور آن شکل فدرالیستی است که شما پیشنهاد می کنی) بپردازند ؟ حق تعیین سرنوشت حق مسلم ملت آذربایجان است. فدرال یا مستقل بودن فردای آذربایجان جنوبی تابع اراده ملت آذربایجان می باشد. این حق را نه تنها فاحشه ای مثل شما نمی تواند انکار بکند ، بلکه اگر لازم باشد ملت آذربایجان رو دروی جهان خواهد ایستاد تا به حق انسانی و طبیعی اش که همانا برقراری حکومت ملی فدرال و یا مستقل با زبان رسمی تورکی آذربایجانی است ، برسد. ملت آذربایجان نخوابیده ، که خیال پردازی مثل تو از خواب بیدارش کند و نگذارد فعالین آذربایجانی آن را به بیراهه هدایت کند.  چون در این مورد حق تشخیص  با این ملت است. کاری که طی یکصد سال اخیر به درستی و با زیرکی تمام انجام داده و این بار هم به نحو احسن تکرار خواهد کرد.  نگارنده چند هفته پیش طی مقاله ای به صورت فشرده به صلاحیت تاریخی و حقوقی ملت آذربایجان برای تعیین حق سرنوشت پرداخته است. اگر تا به حال نخوانده ای درنگ نکن. جواب اکثر یاوه سرایی شما در این مقاله داده شده است. 14212http://www.iranglobal.info/node/

   ضمنا اینقدر «مقالات تاریخی مستند» را مطرح نکن. یک بچه دبیرستانی هم می داند که مقالات (اگر بشود اسم اش را مقاله گذاشت) شما نه تنها مقاله نیست ، بلکه مستند و تاریخی هم نیست. فقط باد هواست ، حاصل ترواشات ذهن یک راسیست مریض مرتجع است که در مقابل راسیسم فارس فاحشه گری می کند(البته به فاحشه ها و فاحشه گری توهین نشود به هرحال اگر چه این یک معضل اجتماعی است ، تبعاتش مانند فاحشه گری ناصر کرمی به راسیسم فارس زیاد دامنگیر خیلی ها نمی باشد).

   ناصر کرمی ! تو یک فاحشه به تمام معنا می باشی ، چون به جای خود فروشی ، شرف ، انسانیت ، عقایدت را به راسیسم فارس می فروشی. تو یک کرد از خود بیگانه هستی که خون جوانان کرد ، ملت ستم دیده کرد را به حراج گذاشته ای. به جای اینکه مرهم دردها و زخمهای کرد باشی  به غده سرطانی آن تبدیل شده ای. انسان تا چه حد می تواند منزلت و شان انسانی خودش را با کاسه لیسی در مقابل راسیستها پایین بیاوورد ؟!

   خطاب به فعالین کرد و عرب  : روی سخنم در اینجا با فعالین کرد و عرب می باشد. برادران و خواهران من تا کی در مقابل نفرت پراکنی و ترویج عقاید راسیستی ناصر کرمی سکوت خواهید کرد. مگر تک تک شماها برای رهایی ملتهای کرد و عرب مبارزه نمی کنید؟!   مگر مبارزه ما و شما بر علیه راسیسم فارس و استعمار نیست ؟! مگر عقاید ارتجاعی وی فردا دامنگیر این ملتها نخواهد شد ؟! اگر فردا عربها و تورکها  ، فعالین این ملت ها هم مقابله به مثل بکنند و ملت کرد را مورد هدف حملات راسیستی قرا بدهند ، این آتش نفرت و دشمنی بین این ملتها را هیچ نیرویی خاموش نخواهد کرد.  خاطر نشان می کنم  فعالین  کرد مسئول افکار و عقاید ارتجاعی ناصر کرمی نیستند. ولی به هر حال مسئول سکوت خویش در مقابل این نوشته هستند. در سایت ایرانگلوبال گشتیم و به مقالات دو نفر از فعالین کرد (جناب  آقای ناصر ایرانپور) و عرب (جناب آقای  یوسف عزیزی بنی طرف) برخورد کردیم. بنابر این یقینا این دو بزرگوار از نزدیک با افکار راسیستی و خطرناک این فرد آشنایی دارند و ازاین لجن پراکنی ناصر کرمی بی خبر نیستند. از این انسانهای شریف  عاجزانه تقاضا داریم سکوت خود را در مورد این نفرت پراکنی بین ملیتها بشکنند. چون فردا دیگر دیر خواهد بود ... .

   خطاب به مدیریت سایت ایرانگلوبال : جناب آقای کیانوش توکلی در ابتدای مقاله ناصر کرمی نوشته اید : بند سوم مرامنامه ما چنین است:«-- سایت مخالف هزگونه نژادپرستی و راسیزم و اختلافات و جنگهای قومی-ملی است. مطالبی که مبلغ نژادپرستی و فاشیزم، ایجاد کینه و دشمنی در میان اقوام و ملیتها و مردمان ساکن ایران باشند، منتشر نخواهند شد ولی بحثهای نظری و تئوریک درباره این مقولات امکان انتشار در سایت را دارند.» حال از شما پرسش دارم : سایت شما بنا به ادعای خودتان  مخالف راسیسم می باشد پس چرا به این مقاله ناصر کرمی که سراپا راسیستی است اجازه انتشار داده شده است ؟ مگر این نوشته در صدد ایجاد دشمنی و کینه بین ملیتها نیست ؟ اگر فردا عده ای از آذربایجان یا عربستان (خوزستان) بلند شده و چند برابر شدیدتر از این مقاله نوشتند و ملت کرد را خطاب قرار دادند ، آیا شما مسئولیت تبعات انتشار مقاله کرمی را برعهده خواهید گرفت ؟ کجای این مقاله به مباحث نظری درباره راسیسم پرداخته است ؟ این مقاله خود راسیسم در عمل است. جناب توکلی لطفا در مورد این رفتار خود توضیح بدهید. همچنین در کامنتی در جواب ناصر کرمی چنین نوشته اید : «2_موضوع حقوقی و اینکه مرز آرادی بیان در دنیای مجازی تا کجاست؟ ....توجه کنید از جنبه حقوقی اینجانب نوشته شما را برای بررسی به وکیلی دادم ؛ نه برای شکایت از شخص شما ...اگر برایم ثابت شود که درج نوشته های شما مشکل حقوقی برای سایت ایران گلوبال ایجاد نخواهد کرد . شما همچنان مجاز به درج نوشته های خود در سایت خواهید بود... ». یقینا  جناب توکلی تا به وکیل دیگری مراجعه بکنید و تا جرم بودن یا نبودن نوشته های ناصر کرمی تشخیص داده بشود و مرز آزادی بیان در دنیای مجازی مشخص تعیین بشود ،  کار از کار گذشته و تخم کینه و نفرتی که این فرد در بین ملیت ها پاشیده ، جوانه خواهد زد. لطفا به فکر چاره باشید. اگر سایت خود را مخالف راسیسم می دانید ، پس چرا اول به فکرش نیافتادید که جلوی انتشار این نوع مقالات راسیستی را بگیرید ، چرا بعد از انتشار دنبال مسائل حقوقی و راسیستی بودن یا نبودن این مقاله افتاده اید ؟  ملیت های غیر فارس به اندازه کافی مساله و مشکلات دارند. لازم نیست امثال  ناصر کرمی با این وهمیات آتش دشمنی بین اینها را بر افروزد.

   ناصر کرمی ! اگر چه من به لحاظ سنی ، نسبت به شما خیلی جوان هستم ولی اجازه بده نصیحتی بهت بکنم ، چون نصیحت کردن فقط برای کوچکترها نیست ، جایی که  قوه خرد انسان با تعطیلی مواجه شود  ، نصیحت لازم و ضروری است : هر چه زودتر به یک روانپزشک مراجعه بکن کار شما از نژاد پرستی گذشته است. دچار سادیسم و مازوخیسم هم شده ای. یقینا با این نوشته ها هم خود را می آزاری و هم اینکه دیگران را. امید که به خود آیی ... .    

 

فرهاد جعفر اوغلو

3 دلو (بهمن) 1391 شمسی /  January 2013 22

آذربایجان جنوبی

 

یادداشتی در پیرامون حق تعیین سرنوشت و برگزاری رفراندوم در آذربایجان جنوبی

یادداشتی در پیرامون حق تعیین سرنوشت و برگزاری رفراندوم در آذربایجان جنوبی

فرهاد جعفر اوغلو

کلمات کلیدی : آذربایجان ، راسیسم ، استعمار داخلی ، زبان ، رفراندوم ، حق تعیین سرنوشت.

  یک اشاره : در باب این نوشته ابتدا پرداختن به دو نکته ضرورری می باشد. اول اینکه این مطالب در حالی نوشته می شود که چند هفته ای از در خواست حق سرنوشت و رفراندوم برای آذربایجان جنوبی توسط بعضی از احزاب  سیاسی آذربایجان جنوبی از سازمان ملل متحد در سالروز تشیکل حکومت ملی آذربایجان در 21 آذر می گذرد  و در این فاصله نظرات و دیدگاههای مختلفی از سوی دیگر احزاب و اشخاص آذربایجانی و غیر آذربایجانی در باب این مساله ارائه شده و بعد از انتشار این مطلب هم این مبحث ادامه خواهد یافت. بنابر این محتویات آن بر طبق مقتضیات و شرایط فعلی می باشد. دوم ؛ موضوع این نوشته به هیچ وجه در تخصص و حوزه نگارنده نبوده و اصولا راقم سطور اهل نوشتن نبوده ، بلکه به اقتضای دوران تحصیل ، در مرحله یادگیری می باشد. بنابر این نگارنده در اینجا فقط خواسته ، دغدغه ها و درد دلهای خویش را در باب این یادداشت به مخاطبین انتقال دهد. بنابراین نباید از این نوشته انتظار یک مقاله تحقیقی را داشت. به همین علت شیوه ارجاعات و ساختار ظاهری نوشته دقیقا بر مبنای روش های تحقیق نمی باشد. سوم ؛ اگرچه  نگارنده بیشتر طالب این بوده که این نوشته را به زبان مادری و ملی اش ؛ زبان تورکی آذربایجانی به رشته تحریر درآورد ، اما چون بخشی از مخاطبان این مطلب غیر تورکها و غیر آذربایجانی ها می باشند ، بنابر این علی رغم بی میلی قلبی این نوشته به زبان فارسی انتشار می یابد.  چهارم : به این دلیل که این نوشته با عجله و در مدت کوتاهی فراهم آمده ، بنابر این احتمال پراکندگی ، ناپختگی و یا نارسایی در بعضی مطالب وجود دارد.

   این یادداشت در سه بخش اصلی نوشته شده است : زمینه تاریخی ، مبانی نظری و نتیجه. بخش اول تحت عنوان زمینه تاریخی به پیشینه تاریخی و سنن زبانی و فرهنگی در آذربایجان و ممالک محروسه موسوم به ایران ، مفهوم جغرافیایی آذربایجان و لفظ مجهول الهویه ایران و به مسایلی از این دست می پردازد.  در بخش اول سعی شده  تا حد امکان به سوالاتی از این قبیل پاسخ داده بشود : نام یا عنوان واقعی و تاریخی سرزمین موسوم به ایران به لحاظ جغرافیایی چه بوده است و عنوان آذربایجان به چه مناطقی اطلاق می شده است؟ وضعیت زبانی و قومی این سرزمین به چه نحو بوده است ؟ نظام سیاسی این سرزمین چگونه بوده است ؟

زمینه تاریخی :

   در مورد اینکه تا به حال (در دوران معاصر) تاریخ واقعی یا نزدیک به واقعیت و به دور از حب و بغض در کشور موسوم به ایران نوشته نشده جای هیچ شک و شبهه ای وجود ندارد. بلکه یک جانبه گرایی و آمیختگی عمدی حوادث تاریخی با راسیسم ایرانی (بنویسیم راسیسم ایران و بخوانیم راسیسم فارس) و دشمنی با ملتهای غیر فارس از جمله تورکها ، عرب ها ، کردها ، تورکمنها ، بلوچها و... که یکی از محورهای اصلی تاریخ نگاری یک صد سال اخیر در ایران بوده ، راه را بر درک واقعی تاریخ این سرزمین و مسایل تاریخی آن دشوارتر کرده است. بنابر این لزوم به وجود آمدن/آوردن یک رنسانس علمی در تاریخ نگاری این سرزمین احساس می شود.

   اما آنچه که از بررسی تاریخ این سرزمین دانسته می شود این است که از قدیم الایام در این منطقه علی رغم آنچه که طی 90 سال اخیر به خورد ملل غیر فارس داده می شود ، خبری از انسجام جغرافیایی(که راسیسم فارس از آن تحت عنوان کشور ایران یاد می کند) ، وحدت فرهنگی و زبانی ( بر محوریت زبان فارسی) ، نظام سیاسی 2500 ساله شاهنشاهی(حکومت تمرکز گرا) و... نبوده است.

   از لحاظ جغرافیایی از دیرباز این سرزمین به نام سلسله ها و دولتهای حکومتگر که هرکدام چند صباحی بر این سرزمین حکومت کرده اند ، نامیده می شده و  پیش از روی کار آمدن/ آوردن رضا خان عنوان جعلی «ایران» هیچ گاه به صورت رسمی بر این سرزمین اطلاق نشده بود. به عنوان مثال در دوران باستان به این سرزمین عناوینی همچون سرزمین ماد ، سرزمین هخامنشیان ، سرزمین پارت و ... اطلاق شده است. در دوران بعد از اسلام هم این سرزمین که ابتدا در ترکیب خلافت عربی(خلفای راشدین ، بنی امیه و بنی عباس) و بعد در ترکیب امپراتوری های تورک(غزنویان ، سلاجقه و اتابکان ، خارزمشاهیان ، ترکمانان و... ) و مغول (ایلخانان و حکومت های تورک-مغولِ آل جلایر ، آل چوپان ، تیموریان و...) قرار گرفت ، به هیچ وجه ایران نامیده نشده بلکه کل این اراضی بیشتر با تفکیک مملکتها با عناوینی همچون مملکت خراسان ، مملکت آذربایجان ، فارس ، عراقین(عجم و عرب) یا جبال ، طبرستان ، دیلم ، سیستان و.. و همچنین در موارد نادر تحت عنوان سرزمینهای شرقی خلافت شناخته می شد. حتی در دوران دو حکومت متمرکز ساسانیان در دوران باستان و صفویان در دوران بعد از اسلام همین مساله با اندک تفاوتی وجود داشته است که در مبحث نظام سیاسی به آن اشاره شده است.طوری که در این دو دوره هم این سرزمین به نام ایالات و مملکتها و یا بطور کلی با نام سلسله های  حکومتگر(ساسانیان و صفویان) نامیده می شد. همچنین از دوران حکومت صفویان به بعد است که این نامگذاری به شکل دقیق آن یعنی ممالک محروسه صفوی و بعدها ممالک محروسه قاجار و در مواردی نادر به صورت ممالک محروسه ایران در آمد. لفظ پرشین هم که از دوران صفوی به بعد توسط فرنگیان دوباره مطرح شد ، یاد آور استعمال لفظ پارس یا پرشین  در مقطع کوتاهی از دوران باستان می باشد. در دوران باستان چون یونانیان و رومیان برای اولین بار به صورت جدی در مشرق زمین با هخامنشیان (پارس ها) مواجه شدند و سلسله جنگهایی تحت عنوان جنگهای مدی(مادی) بین یونانیان و هخامنشیان روی داد. بنابر این به سرزمین هایی که هخامنشیان بر آن حکومت می کردند از طرف یونانیان و رومیها عنوان پارس یا پرشین اطلاق شد. اما این مساله به هیچ وجه امری کلی و همیشگی نبود. بلکه در دوران پارتها (اشکانیان)  و ساسانیان هم این سرزمین به نام این حکومتها شناخته می شد. اما نقطه کور مساله که بعضی ها  از جمله بانیان راسیسم آریایی را در ایران دچار اشتباه کرده و باعث شده که این مساله را وحی منزل و اصل مسلم تاریخی تلقی بکنند ، این است که این مساله  احتمالا فقط در دوران هخامنشیان وجود داشته(یعنی در این دوره  احتمالایونانیها به این سرزمین پرشین گفتند) و پس از انقطاع تاریخی چند قرنه (حدود 17 قرن) ، دوباره از دوران صفوی به بعد با برقراری روابط تنگاتگ بین صفویان و دول اروپایی ، بتدریج توسط سیاحان و دیپلمات های مغرب زمین که به قلمرو صفویان وارد می شدند و  اطلاعات خویش را  در مورد سرزمینهای شرقی از آثار جغرافیدانان و مورخان باستان همچون بطمیوس ، استرابون ، هرودت ، پلوتارک و... می گرفتند ، لفظ پرشین را  بر سر زبانها انداختند و بدین ترتیب این نام به این صورت در متون تاریخی و جغرافیایی جای گرفت. این مساله در مورد آذربایجان هم رخ داد چنانکه در سیاحتنامه های اروپایی دوران صفویه از آذربایجان به صورت آتروپاتن یا حتی ماد آتروپاتن یاد شده ، که هر دو ، صورت باستانی این واژه می باشد.

  از طرف دیگر راسیسم فارس با توسل به مشتی افسانه و اسطوره از یک سو در داخل ممالک محروسه دم از ایرانیگری زده و ادعا دارد این سرزمین از هبوط آدم تا به حال ایران نام داشته و از طرف دیگر در خارج از کشور در صدد شناساندن این سرزمین با هویت فارس=پارس=پرشین می باشد. این در حالی است که وقتی یک پان ایرانیست در مورد آذربایجان قلم بدست می گیرد از لحاظ جغرافیایی آذربایجان را به سه استان اردبیل و آذربایجان شرقی و غربی محدود می کند. بنابر این قسمتهای شمالی و جنوب شرقی آن را «اران»و «عراق عجم» و مستقل از آذربایجان می پندارد. اما آن طور که از اکثریت منابع جغرافیایی ، تاریخی ، سیاحتنامه ها (فهرست اکثر این منابع در آخر این نوشته آورده شده است) و .. دانسته می شود : در سراسر تاریخ ، مملکت آذربایجان با اندک اختلافی به اراضی بین همدان ، دربند ، تفلیس و در قرون اخیر ایروان اطلاق شده است. با این توضیح که در ادوار مختلف تاریخ از وسعت این حوزه کاسته شده و یا بر آن افزوده شده است. طوری که در دوران صفویان –آن طور که از سیاحتنامه های اروپاییان دانسته می شود- مملکت آذربایجان در جنوب شرقی تا ناحیه قم امتداد یافته بود و اراضی ساوه ، آوه ، کرج ، ری ، قزوین ، ابهر ، زنجان و همدان  هم جزو خاک آذربایجان به حساب آمده است. اما گاها هم اتفاق افتاده بود که جغرافیدانان قدیم این مناطق را به جز مناطق زنجان و گاها ابهر(که همیشه جزو آذربایجان بوده اند) جزو مملکت عراق عجم به حساب بیاورند. در جانب شمالی هم به ندرت در بعضی منابع به خصوص منابع سه قرن نخست اسلامی از ولایت آران یا اران نام برده می شود که گویا در این دوره وضعیت نیمه مستقلی نسبت به آذربایجان داشته است(البته آن هم نه تمام ولایت که بین رود ارس و دریای خزر واقع شده ، بلکه تنها بعضی از قسمتهای آن چنین وضعیتی را داشته است). این در حالی است که در تمامی ادوار تاریخی از آران به عنوان یکی از ولایات آذربایجان یاد می شود. اما نویسندگان پان ایرانیست این را به تمامی اعصار تاریخ تعمیم داده و مدعی شده اند که ولایت آران هیچ ارتباطی با آذربایجان نداشته و خود ولایت مستقلی بوده است. این است نگاه پان ایرانیستی به جغرافیای آذربایجان و جغرافیای کشور مجهول الهویه ایران که در اصل باید ممالک محروسه قاجار نامیده بشود.روی هم رفته در بیشتر ادوار تاریخی جغرافیای آذربایجان را می توان با تقسیم بندی های جغرافیایی امروزی به این صورت ترسیم کرد :  کل اراضی جمهوری آذربایجان(با احتساب قاراباغ اشغالی) به علاوه منطقه دربند که جزء داغستان روسیه قرار گرفته ، منطقه بورچالی که به خاک گرجستان الحاق شده ، ولایات ایروان ، قاپان و زنگه زور ، در ایران استان های اردبیل ، آذربایجان شرقی ، آذربایجان غربی ، قسمت های شمالی استان کردستان(سیسر ، سنه و بعضی شهرهای دیگر از لحاظ تاریخی همیشه جزء آذربایجان بوده اند) ، از انزلی ، ماسوله ، تالش و آستارا که به استان گیلان ملحق شده ، استان زنجان ، نیمه شمالی استان همدان یعنی مناطق :  شهر همدان بهار ، کبودر آهنگ ، اسد آباد ، رزن و... . این نقشه جغرافیای تاریخی آذربایجان در اغلب ادوار تاریخ می باشد. اما از دوران صفویه به بعد مناطقی که امروزه جزء استانهای مرکزی می باشد هم جزء مملکت آذربایجان بوده است : نیمه شرقی و جنوبی استان تهران : ساووج بولاق ، شهریار ، ری ، کرج و رباط کریم. استان قم ، مناطق شمالی استان اراک : ساوه ، مامونیه ، زرندیه و.... استان قزوین.

  از بعد زبانی هم وضعیتی تقریبا مشابه برقرار بوده است. یعنی به هیچ وجه تک زبانی در ممالک محروسه حاکم نبوده و بلکه بر عکس از دیرباز کثرت و تنوع زبانی در آن وجود داشته است. مثلا در دوران باستان پیش از ورود هند و اروپاییان(که به اشتباه لفظ مجعول آریایی به جای آن به کار برده می شود) به آسیای غربی گروه زبانهای سامی(بابلی ، آشوری ) و التصاقی(سومری ، ایلامی ، ماننای ، قوتی ، لوللوبی ، اورارتویی ، هوری و...) در منطقه وجود داشته است. بعد از مهاجرت هند و اروپاییان به منطقه یا بطور مشخص تر در عهد  حکومت هخامنشیان زبانهای ایلامی(التصاقی و خویشاوند با زبان تورکی) ، بابلی (سامی) مادی (به احتمال التصاقی و خویشاوند با زبان تورکی)  ، پارسی – در عهد پارتیان زبانهای یونانی ، پارتی(التصاقی و خویشاوند با زبان ترکی) ، پهلوی اشکانی (هند و اروپایی) – در روزگار ساسانیان هم زبانهای آرامی (از شاخه زبانهای سامی) ، پهلوی اشکانی و پهلوی ساسانی در امور دولتی و رسمی به کار می رفته و هر یک از اقوام ساکن منطقه هم به زبان خویش تکلم می کرد.

   در دوران بعد از اسلام روند همزیستی این زبانها در قالب سه زبان عربی (از گروه زبانهای سامی) ، تورکی (از گروه زبان های اورال – آلتائیک یا التصاقی) و فارسی( از گروه زبان های هند و اروپایی) ادامه یافت. بدین صورت که هر یک از این زبانها در تمدن اسلامی جایگاه و کارکرد مخصوصی پیدا کرد. زبان عربی به عنوان زبان شریعت ، در عین حال زبان رسمی تمدن اسلامی ، زبان تورکی به عنوان زبان ارتش و دربار (از دوران غرنویان به بعد) ، زبان دری به عنوان زبان ادبیات و به طور مشخص تر زبان شعر مورد توجه بود. در کنار این وضعیت ، هر یک از این زبانها آثار علمی و ادبی مخصوص خویش را داشته و متکلمان این زبانها هر یک به زبان خویشتن تکلم می کرده اند. ضرب المثل «ترکی هنر است ، فارسی شکر است ، لسان ؛ لسان عرب است» یادگار این دوران می باشد.

اما سوالی که مطرح است و جواب آن هم بیشتر مربوط به این دوران می باشد این است که چرا و به چه علت زبان فارسی به آن درجه از اهمیت رسید(؟!) که حتی سلاطین تورک همچون سلطان محمود غزنوی به آن توجه کرده و بعضی شعرای آذربایجان آثاری به این زبان خلق نمودند؟ راسیست های فارس به این سوال چنین پاسخ می دهند که گویا زبان فارسی از قدیم الایام زبان فرهیختگان ، زبان دانشمندان ، وزرا و دیوانسالاران و...  و در کل زبان انسانهای برگزیده  ، برتر و نخبه بوده و زبان ترکی زبان سلاطین خونریز ، وحشیان مغول ، غارتگران تورک (؟!) و... و در کل زبان انسانهای بی فرهنگ بوده است. این مساله در تاریخ نگاری راسیستی آریا محوری به صورت تقابل تورک و تاجیک نمود پیدا می کند. اما گذشته از این افسانه سازیها اگر کمی واقع بین تر به مساله بنگریم ، این مساله می تواند چند علت فرهنگی- تاریخی ، زبان شناختی داشته باشد. اول اینکه سلاطین تورک  دردوره مورد نظر یعنی غزنویان ، سلجوقیان و خارزمشاهیان از بومیان ممالک محروسه نبوده بلکه خاستگاه آنها خارج از فلات یعنی تورکستان(که مستشرقان آن را با اقتباس از روسها به اشتباه آسیای مرکزی یا آسیای میانه می خوانند) بوده است. اگر چه اینان مسلمان و حامی اسلام بودند ولی در سرزمین ممالک محروسه بیگانه بودند و از طرف دیگر چون در فرهنگ تورکان روحیه تسامح و تساهل در مورد دین ، زبان و... غلبه داشته ، بنابراین این سلاطین تحت تاثیر آزاد اندیشی و تسامح موجود در فهنگ تورک نسبت به دین و زبان و فرهنگ خویش تعصب نمی ورزیدند و در نتیجه اینان با فرهنگ ملل مغلوب اعم از عرب ، فارس ، بلوچ ، تورک ، کرد و...  با احترام و تسامح برخورد می کردند و در صدد تحمیل عقاید ، زبان ، مذهب و فرهنگ خویشتن بر این ملتها نبوده اند. روحیه آزاد اندیشی تورکها علاوه بر زبان ، مذهب ، آداب و رسوم در زمینه مسائل اجتماعی و سیاسی از جمله حقوق والای زنان و ساختار نظام سیاسی و... هم وجود داشته است. از سوی دیگر ساختار فرهنگی ، سیاسی و مذهبی که سلاطین تورک با آن مواجه شدند ، ساخته و پرداخته دولتهای محلی همچون سامانیان بود که به دری به عنوان زبان دربار خویش و زبان شعرا اهمیت قائل بودند یعنی اینکه زبان دری به عنوان زبان ادبیات مورد توجه قرار گرفت  ، در نتیجه حمایت های سامانیان از این زبان بود و سلاطین تورک که جا پای این حکام گذارده بودند ، تغییر چندانی در سنت فرهنگی مخصوصا در مساله زبان به وجود نیاوردند. به عبارت دیگر غزنویان که خود دست پرورده سامانیان بودند خود را وارثان این سنت فرهنگی می دانستند. بدین ترتیب دور از انتظار نبود که زبان دری به عنوان طفیلی دربارهای تورک در بین ادبیات ملل مشرق زمین ظاهر بشود. بنابر این اگر سلطان تورکی به حمایت از فرهنگ اقوام قلمرو خویش پرداخته ، نباید آن را از روی تنگ نظری به حساب بی فرهنگی تورکها و یا سطح نازل فرهنگ آنها گذاشت.که راسیستهای فارس چنین طرز فکر مریض و ارتجاعی دارند. البته این مساله به هیچ وجه مبین این نیست که حکومتگران تورک از فرهنگ و زبان خویش حمایت نمی کرده اند. در این صورت نمی بایست هیچ اثری به زبان ترکی  در سایه حمایت سلاطین تورک نوشته بشود. در حالیکه تاریخ عکس این قضیه را نشان می دهد.

جنبه دیگر قضیه به تفاوت های زبان شناختی دو زبان فارسی و تورکی برمی گردد که امیر علیشیر نوایی وزیر فرهنگ دوست سلطان حسین بایقرا (تیموری) به عالمانه  و به زیبایی به آن پرداخته است. نوایی در جواب این سوال  که چرا بعضی فرهیختگان تورک به فارسی شعر گفته و کمتر به زبان خویش شعر سروده اند ، گفته که این شاعران از بس توانایی سخن سرایی به زبان تورکی را نداشتند(شعر گفتن به زبان تورکی که زبانی قانونمند و اصیل می باشد به مراتب سخت تر از سخن سرایی به فارسی است) ،  از روی راحت طلبی بعضی آثار خویشتن را به زبان فارسی آفریده اند. وی در سراسر کتاب نمونه های زیادی از دستور زبان عربی را می آورد که در زبان فارسی از آنها خبری نبوده ولی معادل آنها را در تورکی آورده است. وی در کتابش می نویسد : «زبان تورکی در بیان و ادای معانی نسبت به فارسی وسیع تر و تواناتر است ، زیرا که تا از طرف صاحب وقوفی باز گفته نشود معنی آن واضح نخواهد بود». بنابر این اهمیت یافتن زبان دری به عنوان زبان شعر و ادبیات در دوران غزنویان و سلاجقه و بعد از آن  برخلاف عقیده راسیست ها ، نه تنها تحت تاثیر برتری زبان فارسی(که هیچ برتری هم به زبان تورکی ندارد) نسبت به دیگر زبانها از جمله عربی و تورکی نبوده ، بلکه برعکس زبان فارسی ، به هیچ وجه نه در گنجینه لغات ، نه در صرف ، نحو و... توان رقابت با این زبانها را نداشته است.  جنبه دیگر این تفاوتها در این بود که در زبان تورکی بدلیل وجود قوانین هم آهنگی و توالی اصوات و...  شعر گفتن با وزن عروضی چندان کار آسانی نبوده است. تا جایی که حتی خود شاعران تورک نیز گاها به این راحتی از عهده آن بر نمی آمده اند. حال چه رسد به این که غیر تورکان یعنی فارسها و عربها به این زبان شعر بسرایند.

   از این رهگذر شاعران و نویسندگان تورک  معمولا به سه زبان ترکی ، عربی و فارسی آثار خویش را خلق کرده اند در حالیکه بقیه  اغلب به یک زبان و یا دو زبان اکتفا کرده اند. این مساله از طرفی قدرت شاعران ترک و از طرف دیگر تسامح آنها را می رساند که می توانسته اند به هر سه زبان آثار خویش را خلق کنند که حتی گاها گوی سبقت را از صاحبان این زبان ها ربوده اند. نمونه های آن خاقانی ، نظامی ،  صائب تبریزی ، شهریار و... است. از طرف دیگر این مساله منطقی است که  تحت تاثیر انتظار داشت آثار خلق شده  این شاعران  که به تک تک این زبانها بوده است به لحاظ حجمی نسبت به آثارکسانی که به دو یا یک زبان شعر می سروده و کتاب می نوشتند ، محدود باشد.  بنابر این حتی برتری کمّی و نسبی اشعار فارسی نسبت به  اشعارتورکی دلیل برتری زبان فارسی نسبت به این زبان محسوب نمی شود.

   مساله دیگر اینکه ترکی ، زبان قانونمند بوده و برای فلسفه و علوم دقیقه مناسب بوده است. در حالیکه فارسی به لحاظ ظرافت موجود در آن ، بیشتر در شعر کاربرد دارد تا در عرصه های دیگر.  بنابر این به هیچ وجه نمی توان اهمیت نسبی زبان فارسی- آن هم در شعر و ادب را- به این مساله تعبیر کرد که چون اکثریت  ملل ممالک محروسه به این زبان تکلم می کرده اند ، یا به دلیل قدرت این زبان و یا قدمت و سابقه این زبان بوده است. چون هیچ یک از این سه مورد واقعیت تاریخی نداشته و بیشتر از روی تعصب گفته شده است. بدین ترتیب زبان دری در آذربایجان فقط در سطوح رسمی و دولتی و نیز در حوزه شعر و ادبیات مورد حمایت قرار می گرفت و زبان غالب مردم آذربایجان تورکی بوده و فولکلور و ادبیات تورکی آذربایجان کمتر از فارسی نیست.

  با ورود فاتحان مغول به سرزمینهای اسلامی و انقراض خلافت عباسی بدست این قوم زبان عربی رونق گذشته خویش را به عنوان زبان رسمی دنیای اسلام از دست داد و در مقابل ، زبان های تورکی و فارسی اهمیتی بیش از پیش یافتند. در دوران مغولان علاوه بر سه زبان سابق – عربی ، تورکی و فارسی – زبان مغولی نیز به صورت موقتی در کنار این زبانها اهمیت یافت. این پروسه تا برآمدن حکومت صفویان ادامه یافت صفویان از تورکان بومی آذربایجان بوده و نسل اندر نسل توجه خاصی به زبان مادری خویش یعنی تورکی آذربایجانی داشتند. در دوران شاه اسماعیل اول زبان تورکی و فارسی به زبانهای رسمی امپراتوری صفوی تبدیل شدند. اگر چه حدود یک قرن بعد با انتقال پایتخت از تبریز و قزوین به اصفهان توسط شاه عباس اول زبان تورکی بلا فاصله از اهمیت نیافتاد و تا مدتها اهمیت خود را حفظ نمود. تا جایی که در دوران مشروطه زبان تورکی تا آن حد اهمیت داشت که اولین بار مدارسی با این زبان نه فارسی افتتاح شد و روزنامه و مطبوعات به این زبان انتشار یافت. اما با قدرت گیری راسیسم فارس جلوی پیشرفت این زبان گرفته شد و در نتیجه 90 سال اعمال سیاستهای راسیستی این زبان دچار رکود شد.

   بدین ترتیب در سراسر ادوار تاریخی ممالک محروسه به هیچ وجه دوره ای را سراغ نداریم که در آن تک زبانی حاکم بوده باشد. بلکه از قدیم الایام گروه زبان های سامی ، التصاقی و هند و اروپایی در این سرزمین کاربرد داشته و گذشته از اهمیت خاص هر یک از این زبانها متکلمان هر یک از این زبانها آثار ادبی ، علمی و فرهنگی خویشتن را به زبان خویش خلق کرده اند. تنها از روی کار آمدن رضا خان به بعد می باشد که زبان فارسی به ملت آذربایجان تحمیل شده است.(نگارنده یاد آوری این مساله را لازم می داند که بعضی ها که دوباره فکر برقراری زبان فارسی به عنوان زبان رسمی و حتی بعضا زبان ملی را در آذربایجان جنوبی می پرورانند ، یا از این مسایل و وضعیت تاریخی این زبانها که در بالا به آنها اشاره شد ، خبر ندارند و یا اینکه آگاهانه لزومی در قبول این حقایق تاریخی نمی بینند. این گونه اشخاص چندین طیف را در برمی گیرند که متاسفانه یک دسته از آنها  بعضی آذربایجانی ها در داخل جنبش ملی آذربایجان جنوبی هستند که چنین می اندیشند و در واقع  از این طریق آب به آسیاب راسیسم فارس می ریزند و بعضی ها نیز راسیست های فارس هستند که تحت تاثیر قدرت جنبش ملی آذربایجان در چند دهه اخیر ظاهرا تا حدودی از مواضع راسیستی خود عقب نشینی کرده و برای جلوگیری از تجزیه ایران به فدرالیسمی نیم بند تن داده و این مناسبات زبانی را برای آذربایجان آینده پیشنهاد می کنند). در کنار این تکثر زبانی ، تکثر قومی و نژادی نیز بر این سرزمین حاکم بوده است. طوری که امروزه هم ممالک محروسه سرزمینی کثیرالمله بوده و ملل تورک ، فارس ، کرد ، بلوچ ، تورکمن ، گیلک و... در آن زندگی می کنند. مملکت آذربایجان هم از دیرباز محل سکونت تورکان می باشد.

  از لحاظ نظام سیاسی در ممالک محروسه به استثنای دو دوره ساسانیان و صفویان-که در این دوران نظام حکومت مرکزی حاکم بوده - همیشه  نظام سیاسی ملوک الطوایفی حکمفرما بوده و خبری از نظام شاهنشاهی 2500 ساله مورد ادعای راسیست ها نبوده ، بلکه در شاهنامه و دیگر افسانه ها باید دنبال چنین حکومتی بود. در این نوع نظام سیاسی که نگارنده آن را نظام ممالک محروسه می نامد ، هر مملکتی علی رغم داشتن استقلال داخلی خویش ، از جهات مختلف وابسته به حکومت مرکزی بوده است. نمونه بارز این نظام سیاسی دوران حکومت قاجارها بوده که معمولا با عنوان نظام ممالک محروسه شناخته می شده است. این نظام سیاسی در قالب قانون انجمنهای ایالتی و ولایتی در قانون اساسی مشروطیت به رسمیت شناسانده شد ولی هیچ گاه صورت عملی به خود ندید.

از سوی دیگر تحت تاثیر فرهنگ تورکها حکومت غیر متمرکز در ممالک محروسه برقرار بوده و  تلقی اشتراکی بودن حکومت با شرکت دادن اعضای خانواده و یا خاندان حاکمیت در ساختار نظام سیاسی ممالک محروسه نقش بارزی داشته است. یعنی سلطان و پادشاه با همکاری شاهزادگان ، ملکه ، زنان ، خویشاوندان قلمرو خویش را مشترکا اداره می کرده است. به این ترتیب که اعضای خانواده و خاندان سلطان هم در دربار و حکومت مرکزی اعمال نفوذ و فشار کرده و هم اینکه به حکومت ایالات و ممالک  منصوب می شده اند. این مساله در ساختار نظام سیاسی اکثر حکومتهای تورک از جمله پارتیان (اشکانیان) ، سلجوقیان ، خارزمشاهیان ، تیموریان (که در ترک یا مغول بودن آنها شک و شبهه وجود دارد) ، صفویان ، افشارها ، قاجارها و... به وفور دیده شده است. این نوع حکومت بیشتر شبیه نظام آریستوکراسی(حکومت اشرافی) در یونان باستان می باشد تا حکومت مطلقه ای که در دوره ساسانیان تجربه شده و همچنین در شاهنامه و افسانه های ملت فارس دیده می شود. بنابر این در مورد حکومت مرکزی صفویان مراد مرکزیت یافتن حکومت صفویان با از بین رفتن حکومتهای محلی بوده و به هیچ وجه حکومت مطلقه مد نظر نیست.

   این نمای کلی ساختارهای فرهنگی ، سیاسی ، زبانی و تقسیمات سیاسی سرزمینی است - که به کوتاهی و به صورت فشرده مورد بررسی قرار گرفت - در گذشته تاریخی خود به دلیل عدم یکپارچگی و نداشتن انسجام زبانی ، جغرافیایی ، سیاسی ، فرهنگی نام خاصی نداشته و طبق سنت روزگاران گذشته  یا با نام ممالک مانند آذربایجان ، خراسان و با نام سلاله های حکومتگرش مانند سلجوقیان شناخته می شد. تا اینکه از دوران صفویه به بعد با رسمیت یافتن مذهب تشیع در این سرزمین و با جدا شدن آن از پیکره جغرافیای اسلام عنوان رسمی ممالک محروسه صفوی و یا ممالک محروسه قاجار به خود گرفت و در مواردی نادر ممالک محروسه ایران هم خوانده شده است. بنابر این به هیچ وجه نام رسمی و عرفی این سرزمین کثیر المله پرشین (برگرفته از نام خلق فارس) یا ایران (مرتبط با نژاد و زبان غیر تاریخی و غیر علمی آریا) نبوده است.

   در این میان چنانکه مشاهده شد مملکت آذربایجان  از دیرباز به صورت سرزمینی مستقل و یا نیمه مستقل با عناوینی همچون آتروپاتکان یا آذربایجان  (به صورت دقیق تر از 330 قبل از میلاد به بعد) به اراضی بین زنجان ، همدان - دربند - تفلیس و ایروان اطلاق می شده است و زبان تورکی به عنوان زبان بومی این سرزمین و زبان علمی و ادبی آن بوده است. و زبانهای عربی و فارسی هم زبان شریعت و بخشی از زبان ادبیات این سرزمین بوده است. از سده های قبل از میلاد تا چند قرن اخیر اقوام تورک پیوسته از تورکستان به آذربایجان آمده و چنان که امروزه مشاهده می کنیم اکثریت قریب به اتفاق ساکنان آن تورک تبار و تورک زبان می باشند. بنابراین به لحاظ تاریخی آذربایجان جزء لاینفک سرزمین یکپارچه ی ایران (بنا به ادعای راسیسم فارس) نبوده ، به هیچ وجه زبان فارسی نه تنها زبان بومی ، بلکه زبان غالب ادبیات وسایر حوزه ها نیز در آذربایجان نبوده وآذربایجانیان جزئی از ملت افسانه ای ایران نبوده اند. بلکه برعکس آذربایجان خود ملتی جداگانه ، دارای زبانی معین و سرزمینی با مرزهای مشخص بوده است. با این حساب ما آذربایجانیها بر خلاف تخیلات راسیست ها به لحاظ تاریخی وظیفه حفظ تمامیت ارضی سرزمین موسوم به ایران را نداشته و گزینه خوبی برای پاسداری از زبان فارسی و مروج آن نبوده و نیستیم و اگر بتوانیم زبان مادری و ملی خویش - تورکی آذربایجانی – را از گزند راسیست های فارس که در نظر ما دشمنان بشریت و ترقی هستند ، حفظ بکنیم ، هنر کرده ایم.

 

مبانی نظری :

این بخش به مباحث نظری و در واقع به مسایلی همچون راسیسم ، استعمار ، رفراندوم ، ملت و... اختصاص یافته و در واقع پاسخی به یک سوال کلی است که آیا آذربایجان جنوبی به لحاظ قانونی و حقوقی صلاحیت تقاضای حق سرنوشت از سازمان ملل و برگزاری رفراندوم را دارد یا نه ؟

 ملت و راسیسم :

ملت(Nation) : ابتدا اشاره ای گذرا به مفهوم ملت می شود. در جواب این سوال که برای نامیدن مردم یک سرزمین باید از مفهوم قوم یا ملت استفاده بشود و کدام علمی تر و منطقی تر است ؟ باید گفت تفاوت این دو مفهوم بیشتر به این بر می گردد که اولا مساله قومیت یا ملیت در چه برهه ای از زمان یعنی در دوران معاصر و حال مطرح بشود یا در گذشته تاریخی ؟ ثانیا از منظر کدام یک از علوم به این مساله نگریسته بشود ؟ اگر در گذشته های دور سخن از این دو به میان بیایید ، بیشتر مفهوم قوم و قومیت مد نظر می باشد تا ملت. به این دلیل که مفهوم ملت هم در مشرق زمین و هم در مغرب زمین مفهومی جدید می باشد که بیشتر ریشه در تحولات قرون جدید اروپا و نظریات  دولت – ملت و ناسیونالیسم دارد. در گذشته مشرق زمین به خصوص در آثار مسلمانان مفهوم ملت به پیروان یک شریعت ، مذهب  و یا طریقت و فرقه به کار رفته و به هیچ وجه به مفهوم امروزی ملت نبوده است. بنابر این اگر در جایی گفته می شود فلان ملت در 700 سال پیش .... به هیچ وجه صحیح نیست . چرا که در این مقطع از تاریخ نه مفوم ملت چنین کاربردی داشته و نه انسانهای آن دوره دارای چنین تفکراتی و یا حس ملیت بوده اند. این را نباید با حب وطن که در طول تاریخ و در گوشه و کنار این کره خاکی وجود داشته ، اشتباه گرفت. مساله دوم اینکه این دو مفهوم امروزه هم کاربرد دارند.  مفهوم قوم و قومیت از دیدگاه  علوم اجتماعی و ملت از منظر علوم سیاسی مطرح است.

  ملت در مفهوم جدید آن از ریشه لاتینی «Natio»  به معنای پدر مشترک گرفته شده است. و مفاهیمی همچون گروه بندی انسانها ، دولتمداری ، جایگاه حقوقی و... را تداعی می کند. معمولا در مورد اینکه چه عواملی و یا شرایطی باعث پیدایش ملت می شود اتفاق نظر وجود نداشته و شرایط مختلفی برای ملت نامیدن یک گروه انسانی ارائه می شود. از جمله : پیوستگی های مشترک اجتماعی از قبیل زبان ، نژاد ، دین – اقتصادی (معیشت) – جغرافیایی(سرزمین) – فرهنگی (آداب و رسوم ، سنتها) ، تاریخ مشترک ، دولت مستقل و... . اینکه تک تک این شرایط باید در ملتی وجود داشته باشد تا بتوان آن را مصداق ملت دانست ، به هیچ وجه نمی تواند وجود خارجی داشته باشد. چرا که مواردی وجود دارد که درون یک ملت ادیان ، مذاهب و فرق مختلف وجود دارد. یا اینکه ممکن است یک ملت از گروه زبانی و نژادی مختلفی تشکیل شده باشد یا اینکه یک ملت در یک سرزمین واحد زندگی نکرده و یا اینکه دولتی مستقل نداشته باشد و...

   در مورد نمونه آذربایجان باید گفت که اولا مطرح کردن نژاد واحد و خالص نه تنها در آذربایجان و آسیای غربی بلکه در اکثر نقاط جهان تا حدودی دشوارتر است. به این دلیل که اگرچه در سده های قبل از میلاد مسیح در این سرزمین نژادهایی نزدیک به هم و تا حدودی نژاد خالص وجود داشت. ولی از این مقطع تاریخی به بعد اختلاط نژادی به حدی رسید که به جرات نمی توان در این سرزمین و یا پهنه های وسیعی از آسیای غربی از نژادهای خالص سخن به میان آورد. بنابر این به نظر نگارنده تا این دوره می توان از نژاد سخن گفت ولی از این به بعد زبان جای نژاد را می گیرد.

   اما آنچه واضح و مبرهن است بر طبق اسناد و مدارک تاریخی و باستان شناسی از هزاره های قبل از میلاد اقوام التصاقی زبان و به طور مشخص تر متکلمان شاخه های مختلف تورک زبان در آذربایجان می زیسته اند. از اقوام التصاقی زبان قوتتی ، لوللوبی ، هوری ، ماننایی ، اورارتویی ، مادی (در تورک بودن مادها باید با احتیاط برخورد کرد. چرا که تا به حال سند موثقی از زبان این قوم و تعلق آن به یکی از گروههای زبانی بدست نیامده و با قطعیت نمی توان زبان این قوم را مشخص نمود) ، پارتی ، آلبانی و... در عهد باستان گرفته تا اقوام تورک زبان اوغوز ، اویغور ، قبچاق و...  در دوران بعد از اسلام ، همه در تشکیل زبان تورکی آذربایجانی نقش داشته اند. با این تفاوت که هر چه از گذشته های دور فاصله گرفته و به قرون اخیر نزدیکتر می شویم از میزان تاثیر گذاری بعضی گروه های اتنیکی و زبانی تورک در زبان آذربایجان کاسته و بر میزان اثرگذاری گروههای دیگر تورک افزوده می شود. طوری که در دوران بعد از اسلام با غلبه گروه زبانی اوغوزی ، زبان تورکی آذربایجان رنگ و لعاب این شاخه از زبان تورکی را می گیرد. این تاثیرگذاری تا حدی است که امروزه در تقسیم بندی زبانهای تورکی ، زبان تورکی آذربایجانی به همراه زبان تورکی تورکیه و تورکمنی و... جزو شاخه اوغوزی یا تورکی غربی قرار می گیرد. زبان تورکی در آذربایجان از دیرباز زبان اکثریت قریب به اتفاق ساکنان این سرزمین را تشکیل می داده است. هر چند نمی توان وجود اقلیت تات زبان (در بعضی روستاهای خلخال ، مرند و... ، منطقه قزوین) ، گیلک زبان و تالش زبان در شرق آذربایجان ، کرد زبان در غرب و جنوب غربی آذربایجان را منکر شد. که بعضی به صورت طبیعی از قدیم الایام در آذربایجان به صورت اقلیت ساکن بوده و بعضی دیگر همچون کردها که در دوران بعد از اسلام اقلیت ناچیزی را تشکیل می دادند و طی یک صد سال اخیر تحت تاثیر بعضی سیاست های دولت های ایران و یا دول خارجی به این مناطق کوچیده و یا کوچانده شده اند. بنابر این زبان تورکی به عنوان زبان ملی آذربایچان چه در شمال و چه در جنوب آن بوده و از مهمترین مولفه های ملیت آذربایجانی می باشد.

   از لحاظ جغرافیایی هم چنانکه پیش از این اشاره شد آذربایجان به عنوان یک سرزمینی با مرزهای مشخص از قدیم الایام مسکن تورکها بوده و به همین جهت به تورکهای ساکن آذربایجان ، تورکان آذربایجان و به زبان این ملت زبان تورکی آذربایجانی اطلاق می شود. اگر چه تورکان آذربایجان از لحاظ سرزمینی و زبانی یک ملت را تشکیل می دهند و این هویت ملی این ملت با هویت بعضی گروههای ساکن ممالک محروسه از جمله کردهای کردستان که نام سرزمینشان هم برگرفته از نام این ملت و زبان آنهاست ، تا حدودی فرق می کند. به این صورت که در بررسی هویت ملی آذربایجانی ها این مساله محل اختلاف هست که ملت آذربایجان متشکل از تورکهای آذربایجان است یا از آذربایجانی ها و اطلاق کدام یک صحیح تر است. اما آنچه در اینجا اهمیت دارد این است که آذربایجانی ها هم به لحاظ زبانی و نژادی و هم به لحاظ سرزمینی و حتی به لحاظ دینی که اکثریت آن را مسلمانان و علی الخصوص شیعیان تشکیل می دهند ، یک ملت محسوب می شود. آداب و رسوم مشترک و تاریخ مشترک هم که از دیگر عوامل پیوستگی ملی آذربایجانیها می باشد ، جای خود دارد. بنابر این آذربایجانیها و یا ملت آذربایجان از ابعاد مختلف : اجتماعی از قبیل زبان ، نژاد ، دین – بعد اقتصادی (معیشت) –  بعد جغرافیایی(سرزمین) – بعد فرهنگی (آداب و رسوم ، سنتها) ، تاریخ مشترک و... . تشکیل یک ملت را می دهند که به نظر نگارنده«ملت آذربایجان» نامیدن آن می تواند مفهومی جامع تر و رساتر باشد ، چرا که در آذربایجان اقلیت های غیر تورک هم نامیده می شوند . در مورد زبان هم باید گفت که این زبان اگر تورکی آذربایجانی(آذربایجان تورکجه سی) نامیده بشود ، از این طریق هم تعلق آن به آذربایجان دانسته می شود ، هم اینکه این ، زبان ، تورکی بوده و با آذری مجعول یکسان نبوده و یکی از شاخه های زبان تورکی می باشد. و همچنین آوردن عنوان «آذربایجانی» می تواند به باز شناختن این زبان از دیگر زبانهای تورکی از جمله تورکی تورکیه یاری برساند.

راسیسم(Racism) : راسیسم در فارسی به نژاد پرستی ترجمه شده و به وضعیتی گفته می شود که در آن یک گروه نژادی و زبانی و به طور مشخص تر نخبگان یک ملت ، ملت یا گروه نژادی خود را برتر از دیگرگروه های نژادی و ملت ها پنداشته و ملل دیگر را به لحاظ استعداد ، فرهنگ و اداره خویشتن پست تر از ملت خویش می دانند. به عبارت دیگر راسیست ها دلایلی که بیشتر ساخته ذهنش می باشند ارائه کرده و می کوشند این مساله را به کرسی بنشاند که گویا ملت یا ملل دیگر به لحاظ استعدادهای زیستی و یا زبان و فرهنگ عقب مانده بوده و توان و لیاقت اداره خویشتن را ندارند و نیازمند این هستند که دیگران بر آنها حکومت بکنند. به طور کلی در ساختار راسیستی تمامی موارد مثبت ، متمدانه ، مترقی و کل فضایل انسانی متعلق به ملت یا گروه نژادی برتر بوده و ملتهای دیگر عقب مانده ، وحشی ، نادان ، تنبل بوده و رذایل بشریت را با خود حمل می کنند.

   ریشه نظریات راسیستی در اروپای قرون وسطی و مناسبات مسیحیان و یهودیان بر می گردد. این تفکرات بعدها با استعمار بومیان امریکا توسط پرتقال و اسپانیا گسترش یافت. اما به صورت نظری اولین بار اگوستین تی یری مورخ فرانسوی در اوایل قرن نوزدهم برای توجیه علل انقلاب فرانسه در کتاب « نامه هایی در باب تاریخ فرانسه » نظریه های نژادی را مطرح کرد. از نظر وی گویا انقلاب فرانسه نتیجه مبارزات دائمی میان گالو-رومن ها (بومیان فرانسه) و فرانک ها(مهاجران ژرمنی و بربرها) می باشد که اکنون اولی در قالب روستاییان و طبقه سوم( آزادی خواهان) و دومی به صورت اعیان و اشراف (طرفداران استبداد) در انقلاب فرانسه ظاهر شده اند.  

اما کسی که اولین بار نظریه نژاد آریا را مطرح کرد ، هم وطن وی آرتور دوگوبینو بود که در کتاب « بررسی در باب نابرابری های نژادی انسانی » نظریه اگوستین را با نظریه نژاد آریا در آمیخت. بعد از وی ویلیام جونز ، توماس یانگ و ماکس مولر در باب زبان هند و اروپایی اظهار نظر کرده و متکلمان آن را آریایی نامیدند.

تا اینکه نازی ها مدل مناسبات بین اشراف=آریاییها و مردم عادی=غیر آریائیها را که دوگوبینو ؛ اشرافی طرفدار حکومت خاندان اورلئان برای توجیه امتیازات آنها وضع کرده بود  کله پا کرده و آن را به مدل برتری یک گروه نژادی(ژرمن ها) نسبت به گروه دیگر(نژادهای دیگر به خصوص یهودیان) تبدیل کردند. این اقدام توسط هوستون استیوارت چمبرلین انگلیسی انجام شد. در واقع نظریات وی بود که پایه های جنبش نازی را تشکیل داده و الهام بخش آدولف هیتلر شد.

  اما اگر به مورد ایران برگردیم نظریات نژادی در دوران انقلاب مشروطیت و خصوص پس از شکست این انقلاب و بیشتر توسط میرزا آغاخان کرمانی ، محمود افشار ، کاظم زاده ایرانشهر ، تقی ارانی ، احمد کسروی ، ابراهیم پورداود ، رشید یاسمی و ... و نشریات کاوه و ایرانشهر و... در ممالک محروسه قاجار تبلیغ می شد. اما در این سرزمین بنیان نظریه نژادی نه بر استعدادها و خصوصیات زیستی بلکه بر برتری زبان فارسی نسبت به دیگر زبانها و انکار آنها استوار شد. بدین ترتیب با رسمیت یافتن زبان فارسی ، تغییر نام رسمی ممالک محروسه قاجار به لفظ گمنام ایران نظریه نژادی در ایران به صورت مدل زیر پایه گذاری شد : زبان فارسی به عنوان زبان رسمی و ملی ساکنان ایران(آریاییها) تلقی شد = یعنی تمامی اقوام ساکن این سرزمین به لحاظ نژادی آریائی بوده ولی در طول تاریخ در نتیجه حملات وحشیانه عرب ها ، تورکها ، مغولها زبان خویشتن را از دست داده و در واقع رسالت این نژاد پرستان به انجام رساندن پروسه بازگشت به خویشتن آریایی (محو زبانهای غیر فارسی تحمیلی به ایران به نفع ملی شدن زبان فارسی) محسوب می شد = یعنی پان فارسیسم روح این نژادپرستی و پان ایرانیسم قالب و جلد آن می باشد. بدین ترتیب نظریه نژادی در ایران بر مبنای دو عنصر اصلی زبان(فارسی) و وطن آریایی (ایران) شکل گرفت. اما آنچه در عمل نظریه نژادی را در این سرزمین عملی ساخت  ، انتقال سلطنت از خاندان قاجار به رضا خان ، قزاق بی سوادی بود که با یاری انگلیسی ها همراه بود که در 1304(1925م) انجام گرفت. از آن موقع  سیاست محو نمودن زبانها و گویش ها و لهجه ها در بین ملل ساکن ممالک محروسه دنبال شد. مدارس ، روزنامه ها ، انجمن های ادبی ، تئاتر ، موسیقی ، حتی تکلم به این زبانها ممنوع اعلام شد. متکلمان این زبانها مورد تحقیر قرار گرفته و  جوکهای ملیتی برای تورکها ، گیلانی ها ، کردها ، لرها ، عربها و... ساخته شد. فرهنگستان زبان فارسی برای زدودن اثرات این زبانها از زبان فارسی و به اصطلاح پالایش این زبان نیم بند تاسیس شد. و آن همه امکانات و بودجه های هنگفتی که می بایست صرف اعتلای این زبانها می شد در جهت نابودی و ریشه کنی این زبانها به نفع تقویت زبان فارسی گردید.

   بنابراین زبان تورکی آذربایجانی که یکی از زبانهای پویا ، مکتوب و دارای گنجینه عظیم آثار کلاسیک و فولکلور بود ، به زبان محاوره ای تبدیل شد که فقط می شد با آن حرف زد ، فحش داد ، خشونت نشان داد و هیچ قابلیت نوشتاری نداشت و به زبان تورکهای وحشی(؟!) و مغولهایی با صورت چکش خورده(؟!) تبدیل شد. در کنار این ضربه زبانی و فرهنگی که بر ملت آذربایجان و تورک وارد شد ، تاریخ پر شکوه این ملت تحریف شد ، فرزندان این ملت ؛ آتورپات ، زرتشت ، بابک ، شاه اسماعیل ، نادر و... فرهیختگان آن خاقانی ، نظامی ، قطران ، صائب ، سهروردی ، بهمنیار ، خطیب و... همه  به عنوان مفاخر ایران زمین و شیفتگان و خادمان فرهنگ فارس معرفی شد. در واقع مواضع را طوری جا به جا کردند که گویا خداوند از اول مردمان این سرزمین را فارس و آذربایجان را جگر گوشه ایران زمین آفریده بود.

  راسیسم فارس بیشتر در دوران پهلوی ها در سطوح رسمی و غیر رسمی نهادینه شد. طوری که تمامی اقشار و طبقات اجتماعی این جامعه به نوعی در نهادینه کردن این مساله نقش داشته اند ، از شاه مملکت گرفته تا مقامات دولتی ، طبقه به اصطلاح فرهنگی و روشنفکر از جمله روزنامه نگار ، نویسنده ، کاریکاتوریست ، محقق و.... .  رضا خان در جواب یکی از نوکرانش که به وی گفته بود : محصول غله املاک شاه در مازندران چنان گندیده که اسبهای ارتش هم قادر به خوردنش نیستند ، گفته بود : بدهند خرهای تبریز( یعنی ملت تورک آذربایجان) بخورند ؟!  رجل و فعال سیاسی اش که گفته بود ملت تورک آن قدر وحشی است که حتی آجر روی آجر گذاشتن(آبادانی) را بلد نیست به همین جهت در زبانش معادلی برای نردبام وجود ندارد ؟! مستوفی استاندار آذربایجان سرشماری آذربایجان را خر شماری می نامید ، یا شاعر به اصطلاح ملی اش (؟!) عارف قزوینی گفته بود : زبان ترکی ازبرای قفا کشیدن است /صلاح پای این زبان از مملکت بریدن است/ دواسبه با زبان فارسی از ارس پریدن است /  نسیم صبحدم برخیز /بگو به مردم تبریز/  که نیست حکومت زرتشت /جای صحبت چنگیز. یا تقی ارانی مارکسیست اش می نویسد (البته وی بعدها در زمان تحت تاثیر مرحوم سید جعفر پیشه وری تا حدودی افکار خود را در این مورد تعدیل کرد) : باید افراد خیراندیش ایرانی فداکاری نموده و برای از بین بردن زبان ترکی و رایج کردن زبان فارسی در آذربایجان بکوشند. مخصوصاً وزارت معارف باید عدۀ زیادی معلم فارسی زبان بدان نواحی فرستاده ، کتب و رساله ها و روزنامه جات مجانی و ارزان در آنجا انتشار دهد و خود جوانان آذربایجانی باید جانفشانی کرده متعهد شوند تا می توانند زبان ترکی تکلم نکرده و بوسیلۀ تبلیغاتی عاقبت وخیم آنرا در مغز هر ایرانی جایگیر کنند.به عقیدۀ من اگر اجباری کردن تحصیلات در سایر نقاط ایران برای وزارت معارف ممکن نباشد در آذربایجان به هر وسیله ای که باشد باید اجرا شود. زیرا این امر نه فقط برای توسعۀ معارف ایران، بلکه از نقطه نظر سیاسی هم یکی از واجب ترین اقدامات است.

این پروسه بعد از انقلاب 57 هم ادامه داشته است : کاریکاتوریست و روزنامه نگارش ملت شریف تورک را در روزنامه رسمی کشور سوسک می نامد و نسبتهای قبیح به این ملت شریف می دهد. مرکز تحقیقات ، مطالعات و سنجش برنامه ای صدا و سیمای ایران در تهران به طرح پرسشنامه ی راسیستی و آپارتایدی  تحت عنوان عنوان فاصله اجتماعی زده و در مناطق 20 گانه تهران به توزیع آن می پردازد. از جمله سوالات آن چنین است : 1- اگر روزی قصد ازدواج داشته باشید، آیا حاضرید با یک فرد ترک ازدواج کنید؟ 2-چنانچه فرزند دختری داشته باشید و روزی بخواهد ازدواج کند، آیا حاضرید او را به یک مرد ترک بدهید ؟ 3-. برای شرکت در بعضی از مراسم خاص مثل عاشورا و تاسوعا آیا حاضرید در مجالس یا دسته جات ترکها شرکت کنید ؟ 4- اگر بخواهید خانه ای بگیرید و ببینید که همسایه دیوار به دیوار یا آپارتمان مجاور شما ترک هستند، آیا حاضرید در مراسم آنها شرکت کنید؟ 5- آیا حاضرید با فردی ترک در اتاق همکار باشید ؟ 6- آیا حاضرید در محله ای که اکثریت آنها ترک هستند، مسکن بگیرید؟ 7-  آیا حاضرید با فردی ترک رفت و آمد داشته باشید، او را به خانه خود مهمان کنید و یا به خانه آنها بروید؟  و یا شعار 14 هزار نفر طرفدار فوتبال و ورزش دوست(؟!) در استادیوم (صدای عرعر نمی آد ، ترکه صداش در نمی آد).  مساله راسیسم در سریالها و فیلمها و برنامه های تلویزونی طوری نهادینه شده که گویا بدون تحقیر و مسخره کردن تورکها هیچ فیلم و برنامه تلویزیونی در این مملکت ساخته نمی شود. طوری که در معدود فیلمهایی جای این گونه گرایشات راسیستی خالی می ماند ، ناخود آگاه ذهن مخاطب و بیننده با این سوالات درگیر میشود که چرا در این فیلم از تورکها خبری نیست ؟ چرا رفته گر یا کارگر و در سیمای یک دهاتی به ترکی حرف نمی زند ، یا ترانه معروف کوچه لره سو سپمسشم یا لاله لر را زمزمه نمی کند ؟ چرا در فیلم تورکی که اصالتا اهل یکی از شهرهای آذربایجان می باشد دیگر دست به دزدی و آدمکشی و جرم وجنایت نمی زند ؟!  چرا دیگر از تورکی که به تازگی از ولایت خویش به تهران فرار کرده خبری نیست ؟ و تعداد بی شماری از این چراااااااها که نتیجه نهادینه شدن ساختار راسیستی در طول 90 سال گذشته است.

اگر عبارت «ترک خر» را کی یکی از پر کاربردترین نسبتهایی است که طی 90 سال اخیر در مورد تورکها در ایران استعمال می شود(از کودک خردسال گرفته تا پیرمرد هفتاد هشتاد ساله) را در گوگل جستجو کنید یافته های شما این چنین خواهد بود (About 1,920,000 results 0.36 saniyə) ) اگر چه تمامی اینها توسط پان فارسها نوشته نشده و بعضی ها هم نشانه واکنش تورکها در مقابل این اعمال راسیستی می باشد اما به هر حال نشان از گسترش این گرایش راسیستی در ایران می باشد . جالب این است که بعضی تیترهای آن را اینجا بیاوریم تا به عمق فاجعه پی ببریم : چرا این ترک ها اینقدر خر هستند؟  ، یك فروند ترك خر ، يك بار تركي با يك فارس دعوا مي كنه مي زنه فارسه و خرش را داغون مي كنه قاضي ميگه فارسه را زدي خر چكار كرده بود ترك ميگه خواستم بين خودي غير خودي فرقي نباشه ... ، Donkey Turke (ô_ô)  ، ترک خر جدایی طلب | Facebook، پان ترک خر | Facebook، ترک خر | Facebook، قضه ترک شدن. نوشته شده توسط :ادمین. نظرات(). سه شنبه 8 تیر 1389-07:11 ب.ظ. به ترکه میگن چی شد ترک شدی؟؟ ♧♧ میگه ایلده خر هار گازم گرفت!! و... . اگر این عبارت را درجستجوگر یاهو جستجو کنید مقادیر یافت شده شما به این صورت خواهد بود : 877,000 result). این موارد را تحت چه عنوانی باید بررسی کرد ؟ آیا این راسیسم به معنای واقعی کلمه نیست ؟! در کجای دنیا جز خراب شده ای تحت عنوان ایران از این موارد دیده می شود ؟!

این موارد و موارد بسیار دیگر که در اینجا مجال اشاره به آنها نیست ، همه حکایت از آن دارد  که در طی 90 سال اخیر این ساختار نه تنها هیچ گونه ریزشی نداشته بلکه روز به روز به اشکال گوناگون  فربه تر شده  شده است. بنابر این ما ملت آذربایجان و تورک علاوه بر پیشینه 90 ساله الان هم گرفتار سیستم راسیستی (آن هم از خطرناک ترین و پایدارترینش) هستیم.

استعمار(Colonialism) : لفظ استعمار بر گرفته از واژه عمران عربی به معنای [طلب] آبادانی می باشد. معادل آن در زبان انگلیسی Colonialism می باشد که برگرفته از اصطلاح لاتینی Colonia بوده و ریشه در تاریخ یونان قدیم دارد. به این صورت که در تاریخ یونان باستان مهاجرنشینهایی توسط یونانیان در سواحل مدیترانه ساخته می شد که به اصطلاح کلنی نامیده می شدند. اما در مفهوم جدید آن پدیده ای است در تاریخ قرون جدید و دوران معاصر که بیشتر به مناسبات اروپاییان با ملل و سرزمینهای دیگر بر می گردد. به این نحو که در وضعیت استعماری ، دولت استعماری از طریق اشغال مستقیم سرزمین یک ملت یا تضعیف حکومت آن بر اقتصاد ، منابع خام و مواد اولیه آن تسلط پیدا کرده و به عبارتی مناسبات اقتصادی یک سرزمین را تحت کنترل خود قرار می دهد. پدیده استعمار در چند قرن اخیر خیلی فراگیرتر و شایع تر از راسیسم بوده و تقریبا در اکثر نقاط کره زمین به جز اروپا وجود داشته است. نگاهی به تعداد کشورهای مستعمره این مساله را به اثبات می رساند. تا اواخر قرن 19 م 130 کشور دچار وضعیت استعمار کامل بوده اند. به غیر از 7 کشور آسیایی و آفریقایی از جمله ممالک محروسه قاجار ، ترکیه ، ژاپن ، تایلند ، چین ، افغانستان و حبشه که  به علت داشتن حکومتهایی هر چند ضعیف به وضعیت نیمه مستعمره تن داده بودند. استعمار در انواع و اشکال گوناگون ظاهر می شود : استعمار کلاسیک ، استعمار نو ، استعمار داخلی. اگر استعمار کلاسیک را دو گونه : استعمار تام و کامل و شبه استعمار یا نیمه استعمار ، در این صورت با چهار نوع این پدیده مواجه خواهیم بود. در استعمار کامل کشور استعمارگر از لحاظ سیاسی علاوه بر اینکه حکومت مرکزی را از بین برده و حکومتی وابسته به خود و توسط نمایندگان خویش و مردمان بومی بر پا می کند ، بلکه از لحاظ اقتصادی  از یک سو علاوه بر اینکه مواد خام و تولیدات اولیه مردمان بومی را از چنگشان در می آورد ، بلکه به ایجاد تاسیسات عمرانی و زیر بنایی همچون صنایع ، کارخانه ها ، راه آهن و... می پردازد. در این صورت بدلیل وجود این تاسیسات، کم و بیش امکان توسعه کشور مستعمره بعد از استقلال و رهایی از چنگ دولت استعمارگر مهیا می باشد : بارزترین مثال برای این نوع از استعمار ، استعمار هند توسط انگلیس و  استعمارکشورهای استقلال یافته از شوروی از جمله آذربایجان  توسط این دولت می باشد. در نوع دوم استعمار یا وضعیت نیمه مستعمره علاوه بر اینکه دولت استعمارگر تغییر چندانی در ساختار سیاسی کشور مستعمره به وجود نیاورده ، یعنی اقدام به براندازی حکومت بومی نکرده و از اهرم فشار و نفوذ در رجال ، شاه و دولتمردان برای نیل به مقاصدش استفاده می کند. از طرف دیگر هم با گرفتن امتیازات مختلف و یا برقرای رابطه تجاری  اقدام می کند (خرید مواد خام و تحمیل کالاهای تولیدی خویش در مقابل قیمت مواد خام) که موازنه آن به نفع دولت استعماری و به زیان مستعمره می باشد. در این مورد می توان چین ، ترکیه و ممالک محروسه قاجار را نام برد. در نوع سوم استعمار که اصطلاحا به استعمار نو معروف است. نقش استعمار را شرکتهای چند ملیتی و یا وابسته به دولت استعماری انجام داده و بارزترین پدیده آن تحریم فناوری و تکنولوژی ساخت کالا توسط دولت استعماری می باشد. این شکل استعمار هم اکنون هم در جهان رایج است. چهارمین گونه استعمار و در عین حال نادرترین آن استعمار داخلی Internal Colonialism می باشد. این مفهوم را اولین بار میشل هچتر در رابطه با مناسبات انگلیس و بریتانیا به کار برد. این نوع استعمار بیشتر شبیه حالت «وابستگی»(مناسبات بین مرکز و پیرامون) و یا «نظام جهانی(مرکز ، نیمه پیرامون و پیرامون)» می باشد با این تفاوت این دو وضعیت بین کشورها اتفاق می افتد اما استعمار داخلی در داخل یک کشور اتفاق می افتد . به همین جهت استعمار داخلی نامیده می شود. یکی از مهمترین تئوریسین های این نظریه پابلو گونزالس کازانوا جامعه شناس مکزیکی است که معتقد است استثمار مناطق حاشیه ای یک کشور توسط مرکز و متروپل راه را بر توسعه این مناطق بسته و باعث عقب ماندگی این نواحی می شود. با این حساب سرزمین آذربایجان (آذربایجان شمالی و جنوبی) تمامی اشکال استعمار را به خود دیده است.

   در مورد نمونه استعمار داخلی آذربایجان جنوبی باید گفت که دولت های پهلوی و جمهوری اسلامی طی 90 سال اخیر ساختار اقتصادی ممالک محروسه را بر مبنای سرازیری مواد خام و اولیه ملل غیر فارس و مناطق سکونت آنها (آذربایجان ، کردستان ، سیستان و بلوچستان ، عربستان ، لرستان و ...) به مرکز(استان های فارس نشین : بعضی مناطق تهران ، اصفهان ، فارس ، کرمان ، یزد ، سمنان و... ) و عاری نمودن این سرزمینها از صنایع و زیر ساخت های  عمرانی و هر گونه امکانان و شرایط برای توسعه ، امکانات و مزایای اجتماعی ، اختصاص بودجه این مناطق برای پیشرفت مرکز شکل داده اند. مصادیق زیادی برای این موارد وجود دارد که پرداختن به تمامی آنها از حوصله این نوشته خارج است. از جمله فقر و بیکاری در آذربایجان و مهاجرت از این منطقه به سایر نواحی ممالک محروسه برای کار ، نبود صنایع و کارخانجات در آذربایجان به جز صنایع  ساخت تراکتور ، ماشین سازی ، پتروشیمی و صنایع غذایی که اولا صنایع مهمی به حسای نمی آیند ، ثانیا مدتهاست که اکثر آنها دچار ورشکستگی شده و ثالثا با وجو اینکه حدود 60 در صد قطعات صنایع ماشین سازی و ... در شهر تبریز تولید می شود ، عملا هیچ کالایی در آذربایجان تولید نمی شود ، بلکه جهت مونتاژ به مرکز فرستاده می شود. مواد خام و اولیه همچون مس ، فولاد و... جهت تغذیه صنایع مناطق فارس نشین از آذربایجان خارج می شود. در کل آذربایجان به جز کشت و صنعت مغان و مهاباد(ساووج بولاق) و ... خبری از این صنایع وجود ندارد. کشاورزی و زراعت تقریبا صد در صد به صورت سنتی انجام می شود. آیا این وضعیت در مناطق فارس نشین هم وجود دارد. استعمار فارس در آستانه تبدیل سرزمین زرخیز آذربایجان به بیابانی لم یزرع می باشد ، این در حالی است که در مناطق بیابانی همچون یزد ، کرمان ، اصفهان و... در سایه تکنولوژی جدید اقدام به کشاورزی با فناوری پیشرفته می نماید. اقتصاد تجاری و جایگاه آذربایجان هم در آم جای خود دارد. آیا آذربایجان مستعمره فارس ها نیست  ؟! ، اگر نیست پس چه عنوان علمی ای بر این این وضعیت می توان گذاشت ؟!

    اگر مدل آذربایجان جنوبی را با نمونه های دیگر استعمار داخلی مقایسه کنیم به یک نتیجه پیچیده می رسیم و آن هم این است که استعمار داخلی در ایران بیشتر بر مبنای سرزمین یعنی مرکز و حاشیه نبوده ، بلکه مینای اصلی آن زبان و نژاد بوده است. طوری که در این نمونه مرکز مرکب از فارس زبانان و منطق سکونت آنها و پیرامون یا حاشیه هم در برگیرنده ملل غیر فارس از جمله تورکها ، اعراب ، بلوچها ، کردها و تورکمنها و... می باشد. به عبارت دیگر در اینجا راسیسم فارس و استعمار طوری به هم گره خورده و مکمل و متمم یکدیگر می باشند که تفکیک آنها از هم به راحتی امکان پذیر نمی باشد. در پایان این دو مبحث سوال در ذهن ایجاد می شود که آیا راه برون رفتی هم از این دو وضعیت وجود دارد ؟

رفراندوم و حق تعیین سرنوشت :

رفراندوم (Referendum) مکانیزمی برای نظر سنجی مردم در مورد قوانین عادی ، قانون اساسی ، استقلال از یک کشور و یا الحاق به کشوری دیگر می باشد. رفراندوم بر دو نوع است : الزامی و اختیاری. در نوع اول می بایست قوانین پیش از تبدیل شدن به قانون ب به رفراندوم گذاشته بشود مانند قانون اساسی استرالیا و سوئیس که در مقابل هر تغییری باید به آرا عمومی مراجعه شود. در نوع دوم رفراندوم اگر تقاضا کنندگان به تعداد معینی برسند می توانند از دولت تقاضای رفراندوم و نظرخواهی در مورد قانون و یا مساله مورد نظر بکنند. مانند کانتون های سوئیس که تعداد در خواست کنندگان باید به 30 هزار نفر برسد. رفراندوم را دموکراسی مستقیم نامیده اند. رفراندوم برای استقلال از یک سرزمین امری معمولی است. در طی قرن بیستم تعداد زیادی از ملت ها از طریق رفراندوم به استقلال رسیده اند. این مساله هم اکنون هم وجود دارد و ملتهایی از سازمان ملل تقاضای رفراندوم کرده اند که آخرین آنها کاتالان های اسپانیا و اسکاتلند بوده است.

  اما رفراندوم برای استقلال و یا جدایی از یک کشور زمانی می تواند انجام بشود که ابتدا تقاضا کنندگان از سازمان ملل تقاضای اعطای حق تعیین سرنوشت بنمایند. و در صورت پذیرش توسط این سازمان معمولا مهلتی تعیین شده و در پایان این مهلت رفراندوم  برگزار می شود. در واقع رفراندوم آخرین مرحله از روند حق تعیین سرنوشت می باشد. اما مساله اصلی این است که کدام ملتها می توانند تقاضای اعطای حق تعیین سرنوشت بنمایند. آن دسته از ملتها می توانند درخواست حق تعیین سرنوشت و رفراندوم بنمایند که دچار دو وضعیت استعماری و راسیستی باشند. در واقع تقاضای حق تعیین سرنوشت و رفراندوم یکی از راههای برون رفت از وضعیت استعماری و راسیستی ، به گونه دموکراتیک و مسالمت آمیز می باشد. پیش از این به وضعیت راسیستی و استعماری موجود در آذربایجان جنوبی اشاره شد.  آیا  با این اوصاف آذربایجان جنوبی  صلاحیت و شرایط استفاده از این حق را دارد ؟!

نتیجه:

   بدین ترتیب هم به دلایل تاریخی که در مبحث اول بدان اشاره شد و هم به دلایل حقوقی و قانونی تقاضای حق تعیین سرنوشت و برگزاری رفراندوم از حقوق مسلم ملت آذربایجان بوده و نباید ذره ای در آن شک نمود. اما مساله به ایتجا ختم نمی شود. بلکه مسایلی از قبیل شرایط و زمینه های مناسب قبل و بعد از برگزاری رفراندوم نیز باید مد نظر قرار بگیرد. به عبارت دیگر این مساله تحت عنوان دو مبحث قابل بررسی است : شرایط و زمینه های مناسب و آمادگی فکری و عملی یک ملت برای برگزاری رفراندوم ، استفاده بهینه از نتیجه رفراندوم  که بیشتر با دولت و نظام سیاسی سر و کار دارد. در مورد آمادگی فکری یک ملت و به صورت دقیقتر ملت آذربایجان برای برگزاری رفراندوم باید گفت ؛ از آنجا که جامعه ممالک محروسه جامعه ای از نوع توده وار است و ملتهای ساکن این سرزمین اعم از تورک ، فارس ، کرد ، عرب ، تورکمن و... به شدت تحت تاثیرات این نوع جامعه بوده و به لحاظ سیاسی  احساسات تحریک پذیری دارند. تاریخ یک صدسال اخیر این سرزمین نشان می دهد که چطور این ملتها در بعضی برهه های تاریخی در دام گرایشات پوپولیستی و عوام فریبی می افتند. یکباره به صورت میلیونی بسیج می شوند ، یکباره به صورت میلیونی روی گردانی می کنند. عبارات معروفی درباره این مساله در دوران نهضت خیابانی در تاریخ معاصر آذربایجان جنوبی ثبت شده است که چطور اطرافیان خیابانی هر روز در صحن اداره تجدد جمع شده و برای سخنرانی ها و اندیشه های خیابانی دست می زدند ، اما بعد از شهادت این بزرگوار بر قاتلان وی و نعش شیخ کف می زدند. این گرایشات در بین تمامی ملتهای ممالک محروسه وجود داشته و دارد. معروف است که در جریان کودتای 28 مرداد مردم صبح شعار زنده با مصدق سر می دادند و بعد از ظهر گفتند : مرگ بر مصدق. بارزترین نمونه این جامعه حوادث انقلاب 57  و بعد از آن می باشد. البته این را هم باید گفت که این مساله با گذشت زمان حادتر هم می شود. حال این سوال پیش می آید آیا مردمی(البته بخشی از آن) که رای و عقیده خویش را به یک گونی سیب زمینی می فروشند ، فردا از کجا معلوم که در رفراندوم هم فریب جمهوری اسلامی  و یا آلترناتیو آن و نیروهای سیاسی دیگر را نخورده و عقیده خویش را در بازار سیاست به حراج نگذارند ؟! البته این مساله بر تمامی اقشار و طبقات جامعه صدق نمی کند و به هرحال اقشار روشنفکر و تحصیل کرده هم در این جامعه وجود دارند که توان اتخاذ تصمیمات منطقی و درست را می توانند داشته باشند. اگر چه این اقشار کم هم نیستند ، ولی از طرف دیگر اقشار بی سواد و برخوردار از فرهنگ سیاسی ضعیف تر هم کم نیستند. در اینجا باید به این مساله توجه کرد که هیچ قضاوت ارزشی از این مساله نباید به عمل آورد ، سخن از ملتی است که به شدت درگیر اقتصاد و معیشت بوده و در این شرایط بحرانی کارد به استخوانش رسیده است. البته عوامل دیگری هم در این مساله دخالت دارند از جمله : ریشه دار بودن استبداد و غلبه فرهنگ چاکر منشی و عدم تجربه حکومت دموکراتیک و آزاد منش توسط این ملت ها ، ضعف و با کمی اغماض فقدان جامعه مدنی موثر ، قرار گرفتن جامعه ملل محروسه بعد از انقلاب مشروطیت در مرحله بینابینی گذار از سنت به مدرنیته و در نتیجه خود باختگی آن و....  ولی به هر حال اینها حقایق و معضلاتی هستند که جامعه ما دچار آنها می باشد.

   مساله دیگر که بیشتر به شرایط بعد از برگزاری رفراندوم برمی گردد این است که بالفرض جمهوری اسلامی و یا هر حکومت دیگری که فردا جانشین این حکومت باشد ، با برگزاری رفراندوم موافق بکند ، ولی چه ضمانتی وجود دارد که  شرایطی مثل قضیه رفراندوم چچنها پیش نیاید که علی رغم اینکه 75 درصد این ملت به استقلال رای داده بودند ، ولی دولت روسیه زیر بار نرفت تا استقلال آنها را به رسمیت بشناسد و به شدت چچنی ها را سرکوب کرد. شاید وقتی این سوال پرسیده می شود ذهن بعضی از خوانندگان متوجه سازمان ملل بشود ، ولی آیا وقتی چچنها رفراندوم برگزار کردند و روسیه زیر بار نرفت ، سازمان ملل توانست دست به اقدامی پیشگیرانه بکند ؟! بلکه اینجا ، آنچه حقوقش پایمال شد و ضربات شدیدی متحمل شدت ملت مظلوم چچن بود. آیا دولتهای یک قرن اخیر در ممالک محروسه کم از روسیه داشته و یا دارند ؟!  از آنجا که ملت آذربایجان 5 لشکرکشی حکومت مرکزی (انقلاب مشروطه و مقاومت دلیرانه 11 ماهه آذربایجانی ها ، نهضت خیابانی ، انقلاب 21 آذر ، حوادث سالهای 60-1358 ، خرداد 1385 (البته این بار نسبت به گذشته با ابعاد محدود) در عرض یکصد سال اخیر را  به خاک آذربایجان تجربه کرده  که تقریبا در جهان بی سابقه است ، آیا لشکر کشی دیگری توسط جمهوری اسلامی(که این حکومت هم رکورد بی سابقه دو بار لشکر کشی به آذربایجان را  به نام خود ثبت کرده) یا هر حکومت مرکزی بعدی  دور از انتظار است ؟! به خصوص اینکه بخش عظیم اپوزیسیون فارس که در حاشیه خارج از حکومت و در تبعید هم به خون آذربایجانی تشنه است ، فردا که به حکومت رسید ، همان معامله اسلاف خویش را با آذربایجانی ها تکرار نخواهد کرد ؟! آیا احزاب آذربایجانی که از سازمان ملل در خواست حق تعیین سرنوشت برای ملت آذربایجان کرده اند ، فکر این مسائل را کرده و یا بی گدار به آب زده اند ؟!  یقینا که این انسانهای بزرگوار فکر اینجا را هم کرده اند ولی از آنجایی که نگارنده تا به امروز پیگیر بوده هیچ نوشته ای ، مصاحبه و یا خطابه ای توسط این احزاب و شخصیتها در این مورد انتشار نیافته است. البته تمامی این موراد به هیچ وجه ذره ای حق تعیین سرنوشت آذربایجان جنوبی و این اقدام احزاب سیاسی آذربایجان را زیر سوال نمی برد. چرا که این اقدام خجسته و میمون دیر یا زود می بایست مطرح می شد.

  پیشنهاد و راه حل نگارنده برای این دو مساله به این نحو می باشد که اولا نگارنده این را وظیفه  جامعه مدنی آذربایجان جنوبی ( تک تک فعالین و احزاب حرکت ملی ، مطبوعات ، رادیو و تلویزیونها و...)  چه در داخل و چه در خارج می داند که علی رغم بعضی محدودیتها ، موانع و شرایط خفقانی که بر جامعه آذربایجان حاکم می باشد ،  تمام سعی و تلاش خویش را در جهت تقویت جامعه مدنی آذربایجان جنوبی ، رشد فرهنگ سیاسی ملت آذربایجان (هنوز هم متاسفانه بعضی اقشار جامعه آذربایجان جنوبی از حقوق انسانی خود بی خبرند) و مسایلی از قبیل نهادینه کردن اصل تعیین سرنوشت و رفراندوم بکنند. چون به هر حال دیر یا زود زمان بهره برداری از این حق انسانی ملت آذربایجان جنوبی(حق تعیین سرنوشت و رفراندوم) فرا خواهد رسید. ثانیا به نظر نگارنده با در نظر گرفتن غدار و خونریز بودن جمهوری اسلامی و  دشمنی بخش اعظم اپوزیسیون فارس با جنبش ملی آذربایجان جنوبی هیچ نیرویی به جز اراده ملت آذربایجان (بخوانید حکومت ملی) حتی سازمان ملل نمی تواند ضمانت قوی ای برای حفظ و بهره برداری از نتیجه حق تعیین سرنوشت و رفراندوم آذربایجان جنوبی باشد. یعنی در اینجا با الهام از انقلاب 21 آذر 1324 می توان  ابتکار عمل را در دست گرفته و ابتدا اقدام به تشکیل حکومت ملی به عنوان ضمانت اجرایی این حق نموده و بعد رفراندوم را برگزار کرد (هر چند لشکرکشی حکومت  مرکزی به آذربایجان مانع از تحقق اعطای حق تعیین سرنوشت توسط سازمان ملل و برگزاری رفراندوم شد). در این مورد ضمانت اصلی برای رفراندوم حکومت ملی آذربایجان جنوبی و سازمان ملل و نیز احیانا بعضی دولتها ضمانت های فرعی این مساله محسوب می شوند. در این صورت ملت آذربایجان می تواند از تمامی شرایط موجود برای تشکیل جکومت ملی و حفظ آن استفاده بنماید. به عبارت دیگر در اینجا ابتدا ضرورت تشکیل حکومت ملی آذربایجان مطرح بوده و رفراندوم فقط می تواند وسیله ای باشد برای مشخص کردن نوع نظام سیاسی یعنی فدرال بودن و ماندن در ترکیب ممالک محروسه و یا استقلال یافتن آذربایجان جنوبی. بنابر این به عقیده راقم سطور فراهم کردن بستر مناسب برای تشکیل حکومت ملی در کنار  نهادینه سازی رفراندوم و حق تعیین سرنوشت از اولویت دارترین مسایل حرکت ملی است. یقینا احزاب سیاسی و طیفها و شخصیتها و فعالین حرکت ملی مهمترین نقش را در این بستر سازی ایفا خواهند نمود. البته آن هم با اتحاد و یکپارچگی این نیروها در جبهه واحد و یا چندین جبهه که در مواقع حساس و ضروری آینده مانند فروپاشی جمهوری اسلامی وارد عمل بشوند. بنابه باور نگارنده اولین قدم در این راه زمانی برداشته شد که در فرخنده روز 21 آذر 1391 ، 9 حزب سیاسی آذربایجان در اقدامی ستایش برانگیز نامه ی مشترکی به سازمان ملل نوشته و تقاضای اعطای حق تعیین سرنوشت و برگزاری رفراندوم از دبیر کل این سازمان نمودند. امید که این گام اولین و آخرین گام در این راه مقدس نبوده باشد و نیروهای سیاسی آذربایجان جنوبی تشکیل جبه متحد و نیرومند را در نظر داشته باشند.

   اما دغدغه ی دیگری که ذهن و فکر نگارنده  بی تجربه را به خود مشغول داشته ، علاوه بر این دو مساله (آمادگی برای رفراندوم و چگونگی بهره برداری از نتیجه رفراندوم بعد از برگزاری آن) ، مسایل فردای تشکیل حکومت ملی در آذربایجان جنوبی است. اینکه چه ضمانتی وجود دارد که سرنوشت این موج حرکت ملی آذربایجان جنوبی هم به مانند انقلاب 21 آذر رقم نخورد ؟! و حکومت ملی آتی آذربایجان جنوبی هم بیش از یک یا چند سال دوام نیاورد ؟! (هر چند باید شرایط گذشته و تفاوت آن با موج جدید جنبش آذربایجان جنوبی را در نظر گرفت) و مسایل دیگری که به نظام سیاسی و این نوع مسایل بر میگردد ، اینکه چه نظام سیاسی بر آذربایجان جنوبی آینده حاکم خواهد بود : لاییک(به معنای دین ستیز) یا سکولار (به معنای جدایی دین از سیاست به طور مسالمت آمیز) ، حکومت لیبرالی یا سوسیالسیتی ، کاپیتالیستی یا سوسیالیستی و یا احیانا سوسیال دموکراسی و... که البته این مقاله جای چندان مناسبی برای مطرح کردن آن نبوده ، بنابر این  عجالتا اشاره ای گذرا به آن می شود و اگر عمری باقی بود نگارنده در آینده ای نزدیک به آن خواهد پرداخت.  اینکه هیچ آذربایجانی وطن پرور کشورآذربایجان جنوبی مستقل یا فدرال عقب مانده نمی خواهد در آن شکی نیست. بنابر این از همین امروز باید به فکر فردای آذربایجان جنوبی بود . اما لزوم پرداختن به این مساله بصورت آنی ، گذرا و سطحی نیست بلکه یک رنسانس فکری و علمی و به عبارت دیگر مطالعات بنیادی در زمینه مباحث توسعه و توسعه نیافتگی را می طلبد تا ضمانت یک حکومت و کشور مترقی را در آینده به ما بدهد. حال آیا این انقلاب فکری در ابعاد مختلف مطالعات تاریخی ، جامعه شناسی تاریخی ، اقتصادی ، علوم سیاسی ، جامعه شناسی سیاسی و... آغاز شده یا نه ؟! بنابر این حق تعیین سرنوشت ، رفراندوم و نهایتا تشکیل حکومت ملی یک روی سکه ، دوام و پایداری همیشگی آن روی دیگر سکه می باشد.

 

فهرست منابع و مآخذ

 

لیست زیر فهرست تمامی منابعی است که نگارنده در این یادداشت از آنها بهره گرفته است. از آنجا که مطالب به صورت کلی و فشرده بیان شده ، نگارنده لزومی در ارجاع دهی جمله به جمله مطالب به مانند مقالات آکادمیک ندیده است. منابع هر بخش یعنی زمینه تاریخی (جغرافیا ، زبان) و مبانی نظری با فاصله و به ترتیب از هم تفکیک شده است.

 

1.پیریف ، واقف .ضیاء اوغلو : 2006 ، جغرافیای تاریخی – سیاسی آذربایجان(Azərbaycanın Tarixi - Siyasi Coğrafiyası) ، چاپ دوم ، باکی ، معلم( تورکی ).

2. زکی ولیدی توغان ، احمد : 2009 ، جغرافیای تاریخی آذربایجان(Coğrafiyası Azərbaycanın Tarixi) ، برگردان از ترکی ترکیه به ترکی آذربایجانی واقف پیریف ، چاپ اول ، باکی ، تحصیل(تورکی). 

3. ابن العدیم ، کمال الدین عمر بن احمد : [بی تا] ، بغیه الطلب و تاریخ حلب ، ، بیروت ، دارالفکر.

4. ابن فضل الله عمری ، احمد بن یحیی :  1423 ، مسالک الابصار و ممالک الامصار ، ج 5 ، چاپ اول ، ابو ظبی ، المجمع الثقافی.

5. ابن فقیه ، احمد بن محمد : 1416 ، البلدان ، چاپ اول ، بیروت ، عالم الکتب.

6. اصطخری ، ابراهیم بن محمد : 2004 ، بیروت  ، دار صادر.

7. بغدادی ، عبدالمومن بن عبدالحق : 1412 ، مراصد الاطلاع علی اسماء الامکنه و البقاع ، ج3و2و1 ، چاپ اول ، بیروت ، دارالجیل.

8. بغدادی ، قدامه بن جعفر : 1981 ، الخراج و صنعته الکتابه ، تصحیح محمد حسین زبیدی ، بغداد ، دارالرشید للنشر.

9.  حدود العالم من المشرق الى المغرب : 1423 ، قاهره ، الدار الثقافه للنشر.

10. شریف ادریسی ، محمد بن محمد : 1409 ، نزهه المشتاق فی احتراق الافاق ، چاپ اول ، بیروت ، عالم الکتب.

11.مقدسی ، محمد بن احمد : 1411 ، احسن لاتقاسیم فی معرفه الاقالیم ، چاپ سوم ، قاهره ، مکتبه مدبولی.

12.مهلبی ، حسن بن احمد : 1426(؟) ، کتاب العزیزی او المسالک و الممالک ، بی نا ، دمشق(؟).

13.یاقوت حموی : 1995 ، معجم البدان ، ج 7-1 ، چاپ دوم ، بیروت ، دار صادر.

14.یعقوبی ، احمد بن ابی یعقوب : 1422 ، البلدان ، چاپ اول ، بیروت ، دارالکتب العلمیه.

 

15.ابن حوقل النصیبی ، محمد :  1345 ، صوره الارض ، ترجمه جعفر شعار ، تهران ، بنیاد فرهنگ ایران.

16.ابن خردادبه ، ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله  : 1370 ، المسالك و الممالك ، ترجمه سعید خاکرند ، تهران ، موسسه مطالعات و انتشارات تاریخی.

17.ابن فقیه ، احمد بن محمد : 1349 ، البلدان ، ترجمه ح . مسعود ، بنیاد فرهنگ ایران ، تهران.

18.ابن رسته : 1365 ، اعلاق النفیسه ، ترجمه حسین قره چانلو ، تهران ، امیر کبیر.

19.ابن مسکویه رازی : بی تا ، تجارب الامم ، ج5 ، ترجمه ابوالقاسم امامی و علی نقی منزوی ، چاپ اول ، تهران ، سروش – توس.

20. ابن مسکویه رازی : 1376 ، تجارب الامم ، ج6 ، ترجمه ابوالقاسم امامی و علی نقی منزوی ، چاپ اول ، تهران ، سروش – توس.

21.ابوالفدا : 1349 ، تقویم البلدان ، ترجمه عبدالحمید آیتی ، تهران ، بنیاد فرهنگ ایران. 

22.اصفهانی ، محمد معصوم بن خواجگی : 1368 ،  خلاصه السیر ، به کوشش ایرج افشار ، چاپ اول ، تهران ، علمی.

23.اصطخری ، ابراهیم بن محمد : 1373 ، ممالک و مسالک ،ترجمه سعد بن عبدالله تستری ، به کوشش ایرج افشار ، تهران ، بنیاد موقوفات ایرج افشار.

24.افوشه ای نطنزی ، محمود : 1350 ، نقاوه الآثار فی ذکر الاخبار ، تصحیح احسان شرقی ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

25.اولئاریوس ، آدام : 1363 ، سفرنامه آدام اولئاریوس(بخش ایران)، ترجمه احمد بهپور، تهران ، سازمان انتشاراتی وفرهنگی ابتکار.

26. اولئاریوس ، آدام  : 1369  ، سفرنامه آدام اولئاریوس ، ترجمه حسین کرد بچه ، جلد 1و2 ، تهران  ، شرکت کتاب برای همه.

27.بغدادی ، قدامه بن جعفر : 1370 ، الخراج و صنعته الکتابه ، ترجمه حسین قره چانلو ، چاپ اول ، تهران ، البرز.

28.بکران ، نجیب بن محمد : 1342 ، جهان نامه ، به کوشش محمد امین ریاحی ، تهران ، ابن سینا.

29.بلعمی ، ابوعلی : 1366 ، تاریخنامه طبری ، ج 2و1 ، تصحیح محمد روشن ، چاپ اول ، شرکت سهامی نشر نو ، تهران.

30.بلعمی ، ابو علی : 1373 ، تاریخنامه طبری ، ج 1 ، تصحیح محمد روشن ، چاپ دوم ، تهران ، سروش - البرز.

31.تاورنیه ، ژان باتیست  :1363 ، سفرنامه تاورنیه، ت ابوتراب نوری ، چاپ سوم  ، تهران ، کتابخانه سنایی- کتابفروشی تایید.

32.تبریزی ، محمدبن حسین بن خلف : 1341، برهان قاطع ، تهران ، امیر کبیر.

33.تتوی ، رشید بن عبد الفغفور : 1337 ، فرهنگ رشیدی ، تصحیح محمد عباسی ، تهران ، کتابخانه بارانی.

34.حدود العالم من المشرق الی المغرب : 1362 ، به کوشش منوچهر ستوده ، تهران ، کتابخانه طهوری.

35.دلاواله ، پیترو :1380، سفرنامه پیترو دلاواله، ترجمه محمود بهفروزی، تهران ، قطره.

36.سانسون  :1346، سفرنامه سانسون ، ترجمه تقی تفضلی ، تهران ، بی نا.

37.شاردن ، شوالیه : 1349 ، سیاحتنامه شاردن ، ترجمه محمد محمدلوی عباسی، ج2 ، ، چاپ دوم ، تهران ، امیرکبیر.

38. شاردن ، شوالیه : (بی تا) ، سیاحتنامه شاردن ، ترجمه محمد محمدلوی عباسی، ، ج3 ، تهران ، امیر کبیر.

39.شیرازی ، جمال الدین : 1351 ، فرهنگ جهانگیری ، ج 2و1، تصحیح ، رحیم عفیفی ، مشهد ، دانشگاه مشهد.

40. طبری ، محمد بن جریر : 1375 ، تاریخ طبری ج1، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، چاپ پنجم ، تهران ، اساطیر.

41.فیگوئروا ، دن گارسیا دسیلوا : 1363 ، سفرنامه فیگوئروا، ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران ، نشر نو.

42.قزوینی ، زکریا بن محمد : 1372 ، آثار البلاد و اخبار العباد ، ترجمه جهانگیر میرزا قاجار ، تصحیح هاشم محدث ، چاپ اول ، تهران ، امیرکبیر.

43.قلقشندی : 1380 ، صبح الاعشی فی صناعه الانشا(جغرافیای تاریخی ایران ، برگرفته از کتاب صبح الاعشی) ، ترجمه محجوب الوزیری ، چاپ اول ، تهران ، مرکز چاپ و انتشارات وزرات امور خارجه.

44.کاتف، فدت آفاناسیویچ  : بی تا، سفرنامه کاتف، ترجمه محمد صادق همایونفر،کتابخانه ملی ایران ، تهران.

45.کارری ، جملی : 1348 ،  سفرنامه کارری ، ترجمه عباس نخجوانی –عبد العلی کارنگ ، تبریز ، اداره کل فرهنگ و هنر آذربایجان شرقی.

46.کالج ، مالکوم :  1383 ، اشکانیان(پارتیان) ، ترجمه مسعود رجب نیا ، چاپ دوم  ، تهران ، هیرمند.

47.کمپفر، انگلبرت : 1363 ، سفرنامه کمپفر، ترجمه کیکاووس جهانداری ، چاپ سوم ، تهران ، خوارزمی.

48.مسعودی ، ابوالحسن : 1365 ، مروج الذهب ، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، چاپ سوم ، تهران ، علمی و فرهنگی.

49.مقدسی ، محمد بن احمد :1361 ، احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم ، ترجمه عبدالرفیع حقیقت ، چاپ اول ، تهران ، شرکت مولفان و مترجمان.

50.میرزا سمعیا : 1368 ، تذکره الملوک ، به کوشش محمد دبیر سیاقی ، چاپ دوم ، تهران ، امیر کبیر.

51.مینورسکی ، و : 1375 ، تاریخ شروان و دربند ، ترجمه محسن خادم ، تهران ، بنیاد دایره المعارف اسلامی.

52.هردوت : 1382 ، تاريخ هردوت‏‏ ، ج1 ، ترجمه هادى هدايت  ،  تهران ، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.‏

53.همدانی ، محمد بن محمود : 1375 ، عجایب نامه (عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات) ، ویرایش جعفر مدرس صادقی ، چاپ اول ، تهران ، مرکز.

54.یاقوت حموی ، 1362 : برگزیده المشترک ، ترجمه محمد پروین گنابادی ، چاپ دوم ، تهران ، امیر کبیر.

55.یعقوبی ، احمد بن ابی یعقوب : 2536 ، البلدان ، ترجمه محمد ابراهیم آیتی ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

56.ابن حوقل النصیبی ، محمد :  1345 ، صوره الارض ، ترجمه جعفر شعار ، تهران ، بنیاد فرهنگ ایران.

57.ابن خردادبه ، ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله  : 1370 ، المسالك و الممالك ، ترجمه سعید خاکرند ، تهران ، موسسه مطالعات و انتشارات تاریخی.

58.ابن فقیه ، احمد بن محمد : 1349 ، البلدان ، ترجمه ح . مسعود ، بنیاد فرهنگ ایران ، تهران.

59.ابن رسته : 1365 ، اعلاق النفیسه ، ترجمه حسین قره چانلو ، تهران ، امیر کبیر.

60.ابن مسکویه رازی : بی تا ، تجارب الامم ، ج5 ، ترجمه ابوالقاسم امامی و علی نقی منزوی ، چاپ اول ، تهران ، سروش – توس.

61. ابن مسکویه رازی : 1376 ، تجارب الامم ، ج6 ، ترجمه ابوالقاسم امامی و علی نقی منزوی ، چاپ اول ، تهران ، سروش – توس.

62.ابوالفدا : 1349 ، تقویم البلدان ، ترجمه عبدالحمید آیتی ، تهران ، بنیاد فرهنگ ایران. 

63.اصفهانی ، محمد معصوم بن خواجگی : 1368 ،  خلاصه السیر ، به کوشش ایرج افشار ، چاپ اول ، تهران ، علمی.

64.اصطخری ، ابراهیم بن محمد : 1373 ، ممالک و مسالک ،ترجمه سعد بن عبدالله تستری ، به کوشش ایرج افشار ، تهران ، بنیاد موقوفات ایرج افشار.

65.افوشه ای نطنزی ، محمود : 1350 ، نقاوه الآثار فی ذکر الاخبار ، تصحیح احسان شرقی ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

66.اولئاریوس ، آدام : 1363 ، سفرنامه آدام اولئاریوس(بخش ایران)، ترجمه احمد بهپور، تهران ، سازمان انتشاراتی وفرهنگی ابتکار.

67. اولئاریوس ، آدام  : 1369  ، سفرنامه آدام اولئاریوس ، ترجمه حسین کرد بچه ، جلد 1و2 ، تهران  ، شرکت کتاب برای همه.

68.بغدادی ، قدامه بن جعفر : 1370 ، الخراج و صنعته الکتابه ، ترجمه حسین قره چانلو ، چاپ اول ، تهران ، البرز.

69.بکران ، نجیب بن محمد : 1342 ، جهان نامه ، به کوشش محمد امین ریاحی ، تهران ، ابن سینا.

70.بلعمی ، ابوعلی : 1366 ، تاریخنامه طبری ، ج 2و1 ، تصحیح محمد روشن ، چاپ اول ، شرکت سهامی نشر نو ، تهران.

71.بلعمی ، ابو علی : 1373 ، تاریخنامه طبری ، ج 1 ، تصحیح محمد روشن ، چاپ دوم ، تهران ، سروش - البرز.

72.تاورنیه ، ژان باتیست  :1363 ، سفرنامه تاورنیه، ت ابوتراب نوری ، چاپ سوم  ، تهران ، کتابخانه سنایی- کتابفروشی تایید.

73.تبریزی ، محمدبن حسین بن خلف : 1341، برهان قاطع ، تهران ، امیر کبیر.

74.تتوی ، رشید بن عبد الفغفور : 1337 ، فرهنگ رشیدی ، تصحیح محمد عباسی ، تهران ، کتابخانه بارانی.

75.حدود العالم من المشرق الی المغرب : 1362 ، به کوشش منوچهر ستوده ، تهران ، کتابخانه طهوری.

76.دلاواله ، پیترو :1380، سفرنامه پیترو دلاواله، ترجمه محمود بهفروزی، تهران ، قطره.

77.سانسون  :1346، سفرنامه سانسون ، ترجمه تقی تفضلی ، تهران ، بی نا.

78.شاردن ، شوالیه : 1349 ، سیاحتنامه شاردن ، ترجمه محمد محمدلوی عباسی، ج2 ، ، چاپ دوم ، تهران ، امیرکبیر.

79. شاردن ، شوالیه : (بی تا) ، سیاحتنامه شاردن ، ترجمه محمد محمدلوی عباسی، ، ج3 ، تهران ، امیر کبیر.

80.شیرازی ، جمال الدین : 1351 ، فرهنگ جهانگیری ، ج 2و1، تصحیح ، رحیم عفیفی ، مشهد ، دانشگاه مشهد.

81. طبری ، محمد بن جریر : 1375 ، تاریخ طبری ج1، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، چاپ پنجم ، تهران ، اساطیر.

82.فیگوئروا ، دن گارسیا دسیلوا : 1363 ، سفرنامه فیگوئروا، ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران ، نشر نو.

83.قزوینی ، زکریا بن محمد : 1372 ، آثار البلاد و اخبار العباد ، ترجمه جهانگیر میرزا قاجار ، تصحیح هاشم محدث ، چاپ اول ، تهران ، امیرکبیر.

84.قلقشندی : 1380 ، صبح الاعشی فی صناعه الانشا(جغرافیای تاریخی ایران ، برگرفته از کتاب صبح الاعشی) ، ترجمه محجوب الوزیری ، چاپ اول ، تهران ، مرکز چاپ و انتشارات وزرات امور خارجه.

85.کاتف، فدت آفاناسیویچ  : بی تا، سفرنامه کاتف، ترجمه محمد صادق همایونفر،کتابخانه ملی ایران ، تهران.

86.کارری ، جملی : 1348 ،  سفرنامه کارری ، ترجمه عباس نخجوانی –عبد العلی کارنگ ، تبریز ، اداره کل فرهنگ و هنر آذربایجان شرقی.

87.کالج ، مالکوم :  1383 ، اشکانیان(پارتیان) ، ترجمه مسعود رجب نیا ، چاپ دوم  ، تهران ، هیرمند.

88.کمپفر، انگلبرت : 1363 ، سفرنامه کمپفر، ترجمه کیکاووس جهانداری ، چاپ سوم ، تهران ، خوارزمی.

89.مسعودی ، ابوالحسن : 1365 ، مروج الذهب ، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، چاپ سوم ، تهران ، علمی و فرهنگی.

90.مقدسی ، محمد بن احمد :1361 ، احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم ، ترجمه عبدالرفیع حقیقت ، چاپ اول ، تهران ، شرکت مولفان و مترجمان.

91.میرزا سمعیا : 1368 ، تذکره الملوک ، به کوشش محمد دبیر سیاقی ، چاپ دوم ، تهران ، امیر کبیر.

92.مینورسکی ، و : 1375 ، تاریخ شروان و دربند ، ترجمه محسن خادم ، تهران ، بنیاد دایره المعارف اسلامی.

93.هردوت : 1382 ، تاريخ هردوت‏‏ ، ج1 ، ترجمه هادى هدايت  ،  تهران ، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.‏

94.همدانی ، محمد بن محمود : 1375 ، عجایب نامه (عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات) ، ویرایش جعفر مدرس صادقی ، چاپ اول ، تهران ، مرکز.

95.یاقوت حموی ، 1362 : برگزیده المشترک ، ترجمه محمد پروین گنابادی ، چاپ دوم ، تهران ، امیر کبیر.

96.یعقوبی ، احمد بن ابی یعقوب : 2536 ، البلدان ، ترجمه محمد ابراهیم آیتی ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

 

97.رضا ، آنار : 1380 ، دده قورقود دونیاسی(دنیای دده قورقود) ، برگردان[از الفبای لاتین به الفبای عربی] الهوردی محمدی ، چاپ اول ،تبریز ، اختر.

98.زهتابی ، محمد تقی : 1378 ، ایران تورکلرینین اسکی تاریخی(تاریخ دیرین ترکان ایران) ، ج1 ، چاپ دوم  ، تبریز.

99.زهتابی ، محمد تقی : 1379 ، ایران تورکلرینین اسکی تاریخی (تاریخ دیرین ترکان ایران) ، ج2 ، چاپ اول ، تبریز ، اختر.

100.  خیاوی ، روشن : 1384 ، فرهنگ سومر ، کتاب اول ، چاپ اول ، قم ، بخشایش.

101. کسروی ، احمد : 1352 ، کاروند کسروی ، به کوشش یحیی زکاء ، چاپ اول ، تهران ، شرکت سهامی کتابهاب جیبی.

102.  کسروی ، احمد : 1378 ، زبان پاک (آذری یا زبان باستان آذربایجان) ، چاپ اول ، تهران ، فردوس.

103.  نوایی ، امیر علیشیر : محاکمه اللغتین(متن ترکی جغتایی به علاوه ترجمه فارسی و ترکی آذربایجانی) ، تصحیح حسین محمدزاده صدیق ، تبریز ، اختر.

104.   هیئت ، جواد : 1362 ، مقایسه اللغتین(ضمیمه مجله وارلیق) ، تهران ، وارلیق.

105.  هیئت ، جواد : 1380 ، سیری در تاریخ زبان و لهجه های ترکی ، چاپ سوم ، تهران ، پیکان.

106.  محمد خانی ، حسین : 1378 ، دده قورقود کیتابی و دده قورقود کتابیندا سؤزلر – آدلار (کتاب دده قورقود و واژگان – اعلام کتاب دده قورقود) ، چاپ اول ، تهران ، مولف.

 

107.        Oxford Concise Dictionary Of  POLITICS , 1996 , Oxford University Press.

108.        http://en.wikipedia.org/wiki/Referendum

109.   موریس دوورژه : 1386 ، اصول علم سیاست ، مترجم ابوالفضل قاضی ، تهران ، علمی و فرهنگی.

110.  احمد ساعی : 1386 ، توسعه در مکاتب متعارض ، تهران ، قومس.

111.عبد الرحمن عالم : 1384 ، بنیادهای علم سیاست ، تهران.

112.  احمد ساعی : مسائل سیاسی – اقتصادی جهان سوم ، تهران .

 

۱۹ اوغلاق (حمل) ۱۳۹۱

 

 

پروفسور علیرضا اصغرزاده نین خیطابه لری و موصاحیبه لری

 

  

Güney Azərbaycan Milli Hərəkatının Əsasları – 21 Azər İnqilabı - Qadın Məsələsi – Din və Sekularizm – Qələm Ancüməni – Demokrasi – Irqçıliq – Rasizm – Yaşıl Hərəkət Və ... Mövzular Haqqında

 Professor Əlirza Əsgərzadənin

Xitabələri və Musahibələri

(Dr.Əsgərzadə Ali Təhsilatını Fəlsəfə , Sosiologi və Siyasi Elmlər Üzrə Bitirmiş , Hal Hazırda York  Yuniversitəsində Təhsil Sosiologiyası Üzrə   Professordur. Bu Azərbaycanlı Alim Iran and the Challenge of Diversity Adlı Kitabın Və  Bir Çox Məqalələrin Müəllifidir.)

 

 گونئی آذربایجان میللی حرکاتینین اساس لاری ، قادین مساله سی ، 21 آذر اینقلابی ، دین و سکولاریزم ، سورگونده گونئی آذربایجان قلم انجومنی ، عیرقچیلیق ، دموکراسی ، راسیزم و ... موضوع لار حاققیندا

پروفسور علیرضا اصغرزاده نین

خیطابه لری و موصاحیبه لری

(دوکتور علیرضا اصغرزاده عالی تحصیلاتی نی فلسفه ، سوسیولوژی ، و سیاسی علم لر اوزره بیتیرمیش ، حال حاضیردا کانادانین یورک یبیلیم یوردوندا تحصیل سوسیولوژی اوزره پروفئسوردور. بو آذربایجانلی عالیم Iran and the Challenge of Diversity"" آدلی کتابین و بیر چوخ  مقاله لرین موولفی دیر).

http://www.share.az/g326gz829xby/Pro.Esgerzadenin_Xitabeleri_%281%29.zip.html
http://www.share.az/a9xg2lz9p44t/Pro.Esgerzadenin_Xitabeleri_(2).zip.html
http://www.share.az/ozlfnkdzbfd0/Pro.Esgerzadenin_Xitabeleri_(3).zip.html

http://www.share.az/bhf7odrwzi8w/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(1).zip.html
http://www.share.az/695e7k17n377/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(2).zip.html
http://www.share.az/mqkmza75oaax/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_%281
(3).zip.html
http://www.share.az/amgs0aksr5u9/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(4).zip.html
http://www.share.az/ikxudcrg8q68/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(5).zip.html
http://www.share.az/zp12w49c9w26/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(6).zip.html
http://www.share.az/mdy2x2cd6umh/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(7).zip.html
http://www.share.az/brrouljxvufk/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(8).zip.html
http://www.share.az/z388pw55alv0/Pro._Esgerzadenin_Musahibeleri_(9).zip.html

 

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (8)

آفشینین ایشینی دریندن اؤیرنن خلیفه گؤردو کی، آفشینین اوغلو حسنین بوتون ایشدن خبری وار و آتاسی ایله ال بیردیر، یعنی او دا خیلافت اوچون بؤیوک تهلوکه تشکیل ائدیر. بونا گؤره، عبدالله ابن طاهره امر ائتدی کی، حسنی حیله ایله چاغیریب حبس ائتسین. عبدالله خلیفه‌نین تاپشیریغینی یئرینه یئتیرمگی بوخارا حاکمی نوح بن اسده[سامانی امیری] امر ائتدی ...

ادامه نوشته

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (7)

  خورمی‌لر عصیانینین دارماداغین ائدیلمه‌سی، بابکین و. اونون طرفدارلاری نین دهشتلی صورتده اعدامی هئچ ده او دئمک دئییلدی کی، آذربایجاندا و خیلافتین دیگر ویلایت‌لرینده خالق کوتله‌لری‌نین حرکاتی یاتیریلمیشدی. بابک عصیانینین آلوو‌لاری یئنیجه سؤندورولموشدو کی، 9/838-جو ایلده تبریستاندا کارین‌لر سولاله‌سیندن اولان سون امیر مزیر[مازیار]ین ...

ادامه نوشته

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (6)

  عرب‌لر بزی آلدیقدان سونرا بابک تاجیر پالتاری گئییب آراز چاییندان کئچه‌رک آران طرفه قاچدی. آفشین بابکین قاچدیغینی بیلن کیمی آذربایجان، آران، بئیلقان و ائرمنیستان حؤکمدارلارینا خبر وئردی کی، "بابک بیر نئچه آداملا قاچمیش و دره‌یه چاتمیشدیر، اورا‌دان ایسه ائرمنیستان طرفه یوللانمیشدیر و سیزین یانینیزدان اؤتوب کئچه‌جک‌دیر" . اونلارا امر ائتدی کی، بوتون شوبهه‌لی آدام‌لاری توتوب ساخلاسین‌لار ...

ادامه نوشته

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (5)

یئنی خلیفه تاختا چیخان کیمی بیرینجی نؤوبه‌ده اؤز سلفینین وصیتینه عمل ائتمه یی قرارا آلدی. او، خورمی‌لره قارشی موحاربه‌یه جیدی حاضیرلیق گؤرمه‌یه باشلادی، زیرا، گؤروردو کی، آذربایجانین و دیگر ایالت‌لرین خالق کوتله‌لری‌نین بو تهلوکه‌لی حرکاتی قارشیسیندا داها دا ضعیفلیک گؤستریلسه، خیلافتین اؤز وارلیغی اوچون جیدی نتیجه‌لر دوغورا بیلر ...

ادامه نوشته

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (4)

بابک بزده خورمی‌لر ایجماعینین رهبرلیگینی قبول ائدن زامان، اونون طرفدارلارینین سایی نیسبتا چوخ دئییلدی. بیر منبعده بیلدیریلیر کی، بابک اونلارا قیلینج و خنجر پایلادی و امر ائتدی کی، اؤز کندلرینه گئدیب چیخیش اوچون اونون خبردارلیق ایشاره‌سینی گؤزله سینلر. خبردارلیق ایشاره‌سی وئریلنده، بابکین آردیجیل‌لاری کندلرده عرب‌لرین و اونلارین اطرافینداکی آدام‌لارین اوستونه آتیلدیلار و ...

ادامه نوشته

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (3)

معلوم اولدوغو کیمی، آذربایجاندا خورمی‌لرین عصیانی اؤز باشلانغیج مرحله‌سینده جاو‌یدان ابن سهل و یا ابن سوهراک آدی ایله با‌غلی ایدی. ابن ندیمین قیسما سیتات گتیردیگی باقید ابن عمر تمیمی‌نین ایتیریلمیش "بابکین تاریخی" اثرینده خورمی‌لر حرکاتینین میدانا گلمه‌سیندن بحث ائدیلن چوخ مارا‌قلی و معتبر ساییلا بیله‌جک تفروعات واردیر ...

ادامه نوشته

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (2)

آذربایجاندا و قونشو اؤلکه‌لرده عباسی‌لر خیلافتی‌نین آغا‌لیغینا قارشی خالقین گئنیش آزادلیق حرکاتی اولان خورمی‌لر حرکاتینین میدانا گلمه‌سی‌نین دقیق تاریخی ایندی یه دک معین ائدیلمه میش‌دیر. طبری آذربایجاندا خورمی‌لر حرکاتینین ب.ائ. 9/778-جو ایلینده باشلادیغینی گؤستریر . بو حرکاتی دوروست خاراکتئریزه ائتمک اوچون "خورم" و یا "خورمدین" تئرمینینی تصدیق ائتمک لازیم‌دیر ...

ادامه نوشته

بابک و خورمی لرین آزادلیق حرکاتی (1)

اثر باره ده : بو کیتابچا آذربایجانین تاریخچی عالیمی رحمتلیک پروفسور ضیاء بنیادووون یازدیغی " آذربایجان9-7 ینجی عصرلرده" کیتابینین 5- ینجی فصلی- آذربایجان خالق کوتله‌لری‌نین خیلافته قارشی حرکاتی- دیر. بو کیتاب جبار جباروو و حسن علی زاده طرفیندن روس دیلیندن آذربایجان تورکجه سینه ترجومه ائدیلمیش و شرق – غرب نشریاتی طرفیندن 2007 –ینجی ایلده باکی دا یاییلمیشدیر ...

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (12)

 ملی اسارت و قابا استبداد اصولونون مزه سینی آنلادیغیمیزا  گؤره  اسیر ملتلره  اوره ییمیز یانیب اونلارین اسارت و استعمار بویوندوروغی آلتیندان خلاص اولماقلارین صمیم قلبدن آرزو ائتدی ییمیز حالدا  زلف یاره توخونماق قوروخوسوندان اونلارین آزادلیق حرکتی حاقیندا نهایت درجه احتیاط ایله دانیشماغا عادت ائتمیشیک     سید جعفر پیشه وری 

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (11)

  اوزون ایللردن بری اؤلکه نین آزادلیغی و استقلالیتی اوغروندا کیشی لرله چی یین- چی یینه مبارزه آپاران قادینلارین مبارزه سی ایکینجی دنیا محاربه سی دؤورونده  و اوندان سونراکی ایللرده  داها دا  شدتلنمیشدیر.قیزلاراوچون یازیب- اوخوماق بؤیوک بیر گوناه حساب اولونوردی. کئچمیشده قادینلارین ساوادلانماسی بیرنوع عائیله  پوزغونلوغی کیمی قلمه وئریلیردی ...

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (10)

 ۲۱ آذر حرکاتینین نتیجه سی، آذربایجان ملی حکومتی جاوانلارین انقلابی ایشه جلب اولونماسی نقطه– نظردن آذربایجان تاریخینده چوخ مهم  بیر مسئله نی اورتایا قویدی. جاوانلارهم حرکاتین حاضرلانماسیندا،هم اونون یارانماسیندا، هم ده اصلاحات تدبیرلری نین حیاتا کئچیریلمه سینده فعال صورتده اشتراک ائتدیلر. ...

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (9)

 ملی حکومتین اساسلی اصلاحات تدبیرلریندن بیری صحیه ساحه سینده گؤرولن ایشلر اولموشدی. ملی حکومت دؤورینده حیاتا کئچیریلن  بو اصلاحاتین  سه وییه سینی  گؤسترمک اوچون قید ائتمک یئرینه دوشرکی ، تهران حکومتی مغلوبیتدن نئچه ایللر سونرا دا  نه اینکی آذربایجاندا، هئچ  تهراندا دا  او  سه وییه ده  بیر ایش گؤره بیلمه میشدی ...

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (8)

 آذربایجانین ملی مدنیتینی گئری لیکدن خلاص ائتمک و اونون ترقی سینه نائیل اولماق یولوندا بیرینجی نؤوبه ده آذربایجان ملی حکومتی دیل مسئله سینه دقت یئتیرمه لی ایدی . ملی مدنیتیمیزین ترقی سینده  قدرتلی واسطه اولان آنا دیلی ملی حکومت طرفیندن رسمی دولت دیلی اعلان ائدیلدی. محض همین گوندن اعتباراً بوتون اداره لر اؤز ایشلرینی دوغما آنا دیلینده آپارماغا باشلادیلار ...

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (7)

ایران دولتی طرفیندن آذربایجان خالقینا معارف بودجه سیندن  وئریلن پول آدام باشینا تقسیم ائدیلرسه  اونی گؤسته رن  بیر واحد  تاپماق اولماز.من اونی کبریته تبدیل ائتدیم. نتیجه  بو  چیخدی کی، هر بیر نفره  بیر  کبریت چؤپوندن ده  آز پای دوشور.

سیدجعفرپیشه وری

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (6)

 تحصیل سیستمینین یئنیلشدیریلمه سینده شهبه سیز تحصیل اوجاق لاری نین  عوضسیز  رولی  اولموشدور . بو  تحصیل  اوجاقلاری سیراسیندا تبریز دارالفنونونون یارادیلماسی چوخ بؤیوک اهمیته مالک ایدی. آذربایجان خالقی نین اراده سینی تمثیل ائدن ملی مجلس1324- جی ایلین دی آییندا 4 ماده دن عبارت قرار قبول ائده رک تبریز دارالفنونونون تشکیلینی آذربایجان ملی حکومتینه تاپیشیردی ...

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (5)

حیات صحنه سینده یارانمیش اولایلاری باش وئردی یی تاریخی شرایط داخیلینده  قیمتلندیریرلر. 25-1324- جی ایللرده آذربایجاندا باش وئرمیش ملی آزادلیق و دئموکراتیک حرکاتی او زامان کی، تاریخی شرایط نقطه- نظریندن تحلیل ائدن ده، آیدینلیقلا  گؤرونور کی،همین حرکات ملتیمیزین مبارزه تاریخینین پارلاق صحیفه سی دیر ...

ادامه نوشته

سيلاحلا اولچولن تورپاق (4)

دنیادا مادی نعمتلرین یارادیجیسی و قوروجوسی خالیق دیر؛ طبیعتی ، حیاتی، اجتماعی قورولوشی ده ییشدیرن خالق کوتله سیدیر.اجتماعی قورولوش ارتجاع قوّه لری نین الینده اولاندا، اونلاری چوخ واخت جدی دؤیوشلرله آرادان قالدیرماق ممکن اولور.بیر چوخ باشقا خالقلارکیمی، آذربایجان خالقی نین دا تاریخی بو شه کیل ده اولان مبارزه لرله دولودور ...

ادامه نوشته